Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 330-430)
Dokumenty Ko?cio?a - Ksi?ga II LUD BO?Y

 

Cz??? V

HIERARCHICZNY USTRÓJ KO?CIO?A

Sekcja I NAJWY?SZA W?ADZA KO?CIO?A

Rozdzia? 1

BISKUP RZYMSKI I KOLEGIUM BISKUPÓW

            Kan. 330 - Jak z ustanowienia Pa?skiego ?wi?ty Piotr i pozostali Aposto?owie stanowi? jedno kolegium, w podobny sposób s? z??czeni mi?dzy sob? Biskup Rzymski, nast?pca Piotra, i biskupi, nast?pcy Aposto?ów.

Art. 1

BISKUP RZYMSKI

            Kan. 331 - Biskup Ko?cio?a Rzymskiego, w którym trwa urz?d udzielony przez Pana samemu Piotrowi, pierwszemu z Aposto?ów, a który ma by? przekazywany jego nast?pcom, jest G?ow? Kolegium Biskupów, Zast?pc? Chrystusa i Pasterzem ca?ego Ko?cio?a tutaj na ziemi. Dlatego, z racji swego urz?du, posiada on najwy?sz?, pe?n?, bezpo?redni? i powszechn? w?adz? zwyczajn? w Ko?ciele, któr? mo?e wykonywa? zawsze w sposób nieskr?powany.

   

            Kan. 332 - § 1. Pe?n? i najwy?sz? w?adz? w Ko?ciele otrzymuje Biskup Rzymski przez zgodny z prawem i zaakceptowany przez niego wybór wraz z konsekracj? biskupi?. St?d t? sam? w?adz? otrzymuje od momentu przyj?cia wyboru na Papie?a ten elekt, który posiada sakr? biskupi?. Gdyby elekt nie mia? sakry biskupiej, powinien by? zaraz konsekrowany na biskupa.

            § 2. Gdyby si? zdarzy?o, ?e Biskup Rzymski zrzek?by si? swego urz?du, to do wa?no?ci wymaga si?, by zrzeczenie zosta?o dokonane w sposób wolny i by?o odpowiednio ujawnione; nie wymaga za? niczyjego przyj?cia.

   

            Kan. 333 - § 1. Na mocy swego urz?du, Biskup Rzymski nie tylko posiada w?adz? nad ca?ym Ko?cio?em, lecz równie? otrzymuje nad wszystkimi Ko?cio?ami partykularnymi oraz ich zespo?ami naczeln? w?adz? zwyczajn?, przez któr? zostaje jednocze?nie potwierdzona i umocniona w?adza w?asna, zwyczajna i bezpo?rednia, jak? posiadaj? biskupi w ko?cio?ach partykularnych powierzonych ich pieczy.

            § 2. W wykonywaniu zadania najwy?szego Pasterza Ko?cio?a, Biskup Rzymski jest zawsze z??czony wspolnot? z pozosta?ymi biskupami, a tak?e z ca?ym Ko?cio?em. Jemu jednak przys?uguje prawo okre?lania - zgodnie z potrzebami Ko?cio?a - sposobu, indywidualnego lub kolegialnego, wykonywania tego zadania.

            § 3. Przeciwko wyrokowi lub dekretowi Biskupa Rzymskiego nie ma apelacji lub rekursu.

   

            Kan. 334 - W wykonywaniu zadania, Biskupowi Rzymskiemu ?wiadcz? pomoc biskupi, którzy mog? to czyni? w ró?ny sposób, w tym tak?e poprzez Synod Biskupów. Ponadto ?wiadcz? mu pomoc kardyna?owie, a tak?e inne osoby oraz ró?ne instytucje stosownie do aktualnych potrzeb. Wszystkie te osoby i instytucje, w imieniu i jego w?adz? wykonuj? powierzone sobie zadanie dla dobra wszystkich Ko?cio?ów, zgodnie z normami okre?lonymi w prawie.

   

            Kan. 335 - Podczas wakansu stolicy rzymskiej lub przeszkody w jej dzia?aniu, nie nale?y niczego zmienia? w zarz?dzie Ko?cio?a powszechnego; powinny za? by? zachowane ustawy specjalne wydane na te okoliczno?ci.

 

Art. 2

KOLEGIUM BISKUPÓW

            Kan. 336 - Kolegium Biskupów, którego g?ow? jest Papie? a cz?onkami biskupi na mocy sakramentalnej konsekracji oraz hierarchicznej wspólnoty z g?ow? Kolegium i cz?onkami, i w którym trwa nieprzerwanie cia?o apostolskie, razem ze swoj? g?ow?, a nigdy bez niej, stanowi równie? podmiot najwy?szej i pe?nej w?adzy nad ca?ym Ko?cio?em.

   

            Kan. 337 - § 1. W?adz? w ca?ym Ko?ciele, Kolegium Biskupów

wykonuje w sposób uroczysty na soborze powszechnym.

            § 2. T? sam? w?adz? wykonuje przez zjednoczon? dzia?alno??

biskupów rozproszonych po ?wiecie, która jako taka zosta?a przez

Biskupa Rzymskiego zapowiedziana lub dobrowolnie przyj?ta, tak ?eby sta?a si? prawdziwym aktem kolegialnym.

 

            § 3. Do Biskupa Rzymskiego nale?y, stosownie do potrzeb Ko?cio?a, dobieranie i popieranie sposobów wykonywania przez Kolegium Biskupów jego zadania w ca?ym Ko?ciele.

   

            Kan. 338 - § 1. Tylko Biskup Rzymski mo?e zwo?a? sobór powszechny, przewodniczy? mu, osobi?cie lub przez innych, a tak?e przenie?? sobór, zawiesi? lub rozwi?za?, jak równie? zatwierdza? jego dekrety.

            § 2. Biskup Rzymski okre?la sprawy, które maj? by? przedmiotem obrad soboru oraz ustala porz?dek obowi?zuj?cy w czasie soboru. Do tematów zaproponowanych przez Biskupa Rzymskiego, ojcowie soboru mog? do??czy? tak?e inne. Wymagaj? one jednak zatwierdzenia papieskiego.

   

            Kan. 339 - § 1. Wszyscy i tylko biskupi, którzy s? cz?onkami Kolegium Biskupów, maj? prawo i obowi?zek uczestniczenia w soborze powszechnym z g?osem decyduj?cym.

            § 2. Najwy?sza w?adza ko?cielna mo?e wezwa? na sobór powszechny równie? niektórych innych, nie maj?cych godno?ci biskupiej. Do niej te? nale?y okre?li? ich udzia? w soborze.

   

            Kan. 340 - Gdyby si? zdarzy?o, ?e w czasie soboru zawakowa?aby Stolica Apostolska, na mocy samego prawa sobór zostaje przerwany, dopóki nowy Papie? nie naka?e go kontynuowa? lub rozwi?za?.

   

            Kan. 341 - § 1. Dekrety soboru powszechnego nie posiadaj? mocy obowi?zuj?cej, dopóki, po zatwierdzeniu ich przez Biskupa Rzymskiego wraz z ojcami soboru, nie zostan? przez niego potwierdzone i na jego polecenie og?oszone.

            § 2. Takiego samego potwierdzenia i og?oszenia, dla uzyskania mocy obowi?zuj?cej, wymagaj? dekrety Kolegium Biskupów, gdy podejmuje dzia?alno?? ?ci?le kolegialn?, w sposób wskazany albo dobrowolnie przyj?ty przez Biskupa Rzymskiego.

 

Rozdzia? II

SYNOD BISKUPÓW

            Kan. 342 - Synod Biskupów jest zebraniem biskupów, wybranych z ró?nych regionów ?wiata, którzy zbieraj? si? w okre?lonych terminach, a?eby pobudza? ?cis?? ??czno?? mi?dzy Biskupem Rzymu i biskupami, jak równie? temu? Biskupowi Rzymskiemu ?wiadczy? pomoc swoj? rad? w celu zachowania i wzrostu wiary oraz obyczajów, a tak?e zachowania i umocnienia dyscypliny ko?cielnej, i rozwa?enia problemów zwi?zanych z dzia?alno?ci? Ko?cio?a w ?wiecie.

   

            Kan. 343 - Zadaniem Synodu Biskupów jest rozpatrywanie przedstawionych mu spraw i wysuwanie wniosków, nie za? ich rozstrzyganie i wydawanie dekretów, chyba ?e w pewnych wypadkach zostanie on wyposa?ony przez Biskupa Rzymskiego w g?os decyduj?cy, wówczas Biskup Rzymski ma prawo zatwierdzi? decyzje Synodu.

   

            Kan. 344 - Synod Biskupów podlega bezpo?rednio w?adzy Biskupa Rzymskiego, który ma prawo:

            1 zwo?ywania Synodu, ilekro? uzna to za wskazane, i oznaczania miejsca, gdzie ma si? odby? zebranie;

            2 zatwierdzania wyboru cz?onków, którzy zgodnie z przepisami prawa specjalnego maj? by? wybrani, jak równie? oznaczania i mianowania innych cz?onków;

            3 ustalania zagadnie? - jakie maj? by? rozpatrywane w odpowiednim czasie przed zebraniem si? Synodu, zgodnie z przepisem prawa specjalnego;

            4 ustalania porz?dku obrad;

            5 przewodniczenia Synodowi, osobi?cie lub przez innych;

            6 zamkni?cia Synodu, przeniesienia, zawieszenia i rozwi?zania.

   

            Kan. 345 - Synod Biskupów mo?e si? zebra? na zebranie generalne, na którym mianowicie rozpatruje si? sprawy dotycz?ce bezpo?rednio dobra Ko?cio?a powszechnego, które to zebranie mo?e by? zwyczajne lub nadzwyczajne; albo tak?e na zebranie specjalne, na którym rozpatruje si? sprawy dotycz?ce bezpo?rednio jednego lub kilku regionów.

   

            Kan. 346 - § 1. Synod Biskupów, zbieraj?cy si? na zebranie generalne zwyczajne, sk?ada si? z cz?onków, których wi?kszo?? stanowi? biskupi wybrani na poszczególne zebranie przez Konferencje Episkopatu w sposób okre?lony prawem specjalnym Synodu; inni s? oznaczani na mocy tego samego prawa; inni wreszcie mianowani s? bezpo?rednio przez Biskupa Rzymskiego. Do nich do??cza si? niektórych cz?onków kleryckich instytutów zakonnych, wybranych zgodnie z prawem specjalnym Synodu.

            § 2. Synod Biskupów, zebrany na zebranie generalne nadzwyczajne dla omówienia spraw wymagaj?cych szybkiego za?atwienia, sk?ada si? z cz?onków, których wi?kszo?? stanowi? biskupi, wyznaczeni zgodnie z prawem specjalnym Synodu, z racji sprawowanego urz?du. Inni s? mianowani bezpo?rednio przez Biskupa Rzymskiego. Do nich do??cza si? niektórych cz?onków kleryckich instytutów zakonnych, wybranych zgodnie z tym samym prawem Synodu.

            § 3. Synod Biskupów, zbieraj?cy si? na zebranie specjalne, sk?ada si? z cz?onków, wybranych g?ównie z tych regionów, dla których zwo?ywane jest zebranie, z zachowaniem przepisów prawa specjalnego, którym Synod si? kieruje.

   

            Kan. 347 - § 1. Z chwil? zamkni?cia przez Biskupa Rzymskiego zebrania Synodu Biskupów wygasa tym samym zadanie powierzone na danym zebraniu biskupom czy innym cz?onkom.

            § 2. W przypadku wakansu Stolicy Apostolskiej po zwo?aniu Synodu albo w czasie jego trwania, na mocy samego prawa nast?puje zawieszenie zebrania Synodu, jak równie? powierzonych jego cz?onkom zada?, dopóki nowy Papie? nie zadecyduje o rozwi?zaniu lub kontynuowaniu zebrania.

   

            Kan. 348 - § 1. Synod Biskupów posiada sta?y Sekretariat Generalny, któremu przewodniczy Sekretarz Generalny, mianowany przez Biskupa Rzymskiego. Ma on do pomocy Rad? Sekretariatu, sk?adaj?c? si? z biskupów. Zgodnie z prawem specjalnym Synodu, niektórzy z cz?onków Rady s? wybierani przez sam Synod Biskupów, inni za? otrzymuj? nominacj? od Biskupa Rzymskiego. Zadanie ich wszystkich wygasa z chwil? rozpocz?cia nowego zebrania generalnego.

            § 2. Dla ka?dego zebrania Synodu Biskupów ustanawia si? ponadto jednego lub kilku sekretarzy specjalnych, mianowanych przez Papie?a. Ich urz?d wygasa w momencie zako?czenia zebrania Synodu.

 

Rozdzia? III

KARDYNA?OWIE ?WI?TEGO KO?CIO?A RZYMSKIEGO    

            Kan. 349 - Kardyna?owie ?wi?tego Rzymskiego Ko?cio?a tworz? szczególne Kolegium, któremu przys?uguje prawo wyboru Biskupa Rzymskiego, zgodnie z postanowieniami specjalnego prawa. Ponadto kardyna?owie s? do dyspozycji Papie?a, czy to dzia?aj?c kolegialnie, gdy s? zwo?ywani razem dla rozwa?enia wa?niejszych spraw, czy te? pojedynczo, mianowicie przez wykonywanie ró?nych urz?dów, ?wiadcz?c pomoc Biskupowi Rzymskiemu, zw?aszcza w codziennej trosce o Ko?ció? powszechny.

   

            Kan. 350 - § 1. Kolegium Kardyna?ów dzieli si? na trzy stopnie: biskupów, do którego nale?? kardyna?owie otrzymuj?cy od Biskupa Rzymskiego jako tytu? ko?cio?y podmiejskie oraz patriarchowie wschodni w??czeni do Kolegium Kardyna?ów; prezbiterów i diakonów.

            § 2. Ka?demu z kardyna?ów stopnia prezbiterów i diakonów wyznacza Papie? w Rzymie tytu? lub diakoni?.

            § 3. Patriarchowie wschodni w??czeni do Kolegium Kardyna?ów maj? jako tytu? w?asny ko?ció? patriarchalny.

            § 4. Kardyna? Dziekan otrzymuje jako tytu? diecezj? Ostii, wraz z ko?cio?em, który stanowi? jego dotychczasowy tytu?.

            § 5. Przez opcj? dokonan? na konsystorzu i zatwierdzon? przez Papie?a, kardyna?owie, zachowuj?c pierwsze?stwo ?wi?ce? i promocji, mog? ze stopnia prezbiterów przechodzi? na inny tytu?, a ze stopnia diakonów z jednej diakonii na drug?, oraz - gdy przez pe?nych dziesi?? lat pozostawali w stopniu diakonów - tak?e do stopnia prezbiterów.

            § 6. Kardyna? ze stopnia diakona, przechodz?c na skutek opcji do stopnia kardyna?ów prezbiterów, zajmuje miejsce przed wszystkimi kardyna?ami prezbiterami, którzy po nim zostali wyniesieni do godno?ci kardynalskiej.

   

            Kan. 351 - § 1. Kardyna?ów ustanawia w sposób nieskr?powany Biskup Rzymski, wybieraj?c ich spo?ród m??czyzn, którzy maj? przynajmniej ?wi?cenia prezbiteratu, odznaczaj? si? szczególn? nauk?, obyczajami, pobo?no?ci? i roztropno?ci? w za?atwianiu spraw. Ci, którzy nie s? jeszcze biskupami, powinni przyj?? sakr? biskupi?.

            § 2. Kardyna?owie s? promowani dekretem Biskupa Rzymskiego, publikowanym wobec Kolegium Kardyna?ów. Od momentu og?oszenia s? zwi?zani obowi?zkami i ciesz? si? przywilejami, okre?lonymi przez prawo.

            § 3. Kto jednak zosta? promowany do godno?ci kardynalskiej i Biskup Rzymski wybór zapowiedzia?, jednak zarezerwowa? sobie in pectore og?oszenie jego nazwiska, na razie nie ma ?adnych obowi?zków, ani te? nie przys?uguj? mu ?adne uprawnienia kardyna?ów. Z chwil? wszak?e og?oszenia pó?niej jego nazwiska przez Biskupa Rzymskiego, zostaje zwi?zany obowi?zkami i otrzymuje uprawnienia, przy czym pierwsze?stwo liczy si? od momentu zarezerwowania in pectore jego nazwiska.

   

            Kan. 352 - § l. Kolegium Kardyna?ów przewodniczy Dziekan, którego w razie przeszkody zast?puje Prodziekan. Dziekan lub Prodziekan nie posiadaj? ?adnej w?adzy rz?dzenia w odniesieniu do pozosta?ych kardyna?ów, lecz s? jako pierwsi w?ród równych.

            § 2. Z chwil? wakansu urz?du Dziekana, kardyna?owie posiadaj?cy tytu?y ko?cio?ów miejskich i tylko oni, zebrani pod przewodnictwem Prodziekana, albo - gdy go nie ma - najstarszego z nich, powinni wybra? ze swego grona Dziekana Kolegium. Jego nazwisko przedstawiaj? Papie?owi, któremu przys?uguje prawo zatwierdzenia wybranego.

            § 3. W sposób przewidziany w § 2 dokonuje si?, pod przewodnictwem Dziekana, wyboru Prodziekana. Równie? do Papie?a nale?y zatwierdzenie wyboru Prodziekana.

            § 4. Gdyby Dziekan i Prodziekan nie mieli sta?ego zamieszkania w Rzymie, winni je tam uzyska?.

   

            Kan. 353 - § 1. Kardyna?owie dzia?aniem kolegialnym s?u?? najwy?szemu Pasterzowi Ko?cio?a pomoc?, g?ównie na konsystorzach, na które zbieraj? si? z polecenia Biskupa Rzymskiego i pod jego przewodnictwem. Konsystorze bywaj? zwyczajne i nadzwyczajne.

            § 2. Na konsystorzu zwyczajny s? zwo?ywani wszyscy kardyna?owie, przynajmniej przebywaj?cy w Rzymie, dla przekonsultowania niektórych wa?niejszych spraw, cz??ciej jednak si? zdarzaj?cych, albo dokonania najbardziej uroczystych aktów.

            § 3. Na konsystorz nadzwyczajny, który odbywa si? wtedy, gdy

to doradzaj? szczególne potrzeby Ko?cio?a lub konieczno?? rozwa?enia powa?niejszych spraw, zwo?uje si? wszystkich kardyna?ów.

            § 4. Tylko konsystoz zwyczajny, na którym s? dokonywane pewne uroczyste akty, mo?e by? publiczny, a wi?c taki, na który, oprócz kardyna?ów dopuszcza si? pra?atów, przedstawicieli cywilnych spo?eczno?ci oraz innych zaproszonych.

   

            Kan. 354 - Kardyna?owie prze?o?eni dykasterii czy te? innych

sta?ych instytucji Kurii Rzymskiej i Pa?stwa Watyka?skiego, którzy uko?czyli siedemdziesi?ty pi?ty rok ?ycia, s? proszeni o z?o?enie rezygnacji z zajmowanego urz?du na r?ce Biskupa Rzymskiego, który podejmie decyzj? w tej sprawie, po rozwa?eniu wszystkich okoliczno?ci.

   

            Kan. 355 - § 1. Kardyna?owi Dziekanowi przys?uguje prawo udzielania wybranemu na Biskupa Rzymskiego, gdyby elekt tego potrzebowa?, sakry biskupiej. Je?li Dziekan nie mo?e tego uczyni?, prawo to przechodzi na Prodziekana, a w wypadku gdy i on ma przeszkod?, na najstarszego kardyna?a biskupa.

            § 2. Pierwszy z kardyna?ów diakonów og?asza ludowi imi? nowo wybranego Papie?a. On te?, w zast?pstwie Biskupa Rzymskiego, nak?ada paliusze metropolitom lub przekazuje je ich pe?nomocnikom.

   

            Kan. 356 - Kardyna?owie maj? obowi?zek gorliwie wspó?pracowa? z Biskupem Rzymskim. Z tej racji kardyna?owie, którzy wype?niaj? jakikolwiek urz?d w Kurii, a nie s? biskupami diecezjalnymi, maj? obowi?zek rezydowa? w Rzymie; kardyna?owie za? kieruj?cy jak?? diecezj? w charakterze biskupów diecezjalnych, powinni przyby? do Rzymu, ilekro? s? wzywani przez Biskupa Rzymskiego.

   

            Kan. 357 - § 1. Kardyna?owie, którzy otrzymali jako tytu? ko?ció? podmiejski albo ko?ció? w Rzymie, od chwili obj?cia ich w posiadanie, maj? si? troszczy? o diecezj? lub ko?ció? przez udzielanie rad i otaczanie ich opiek?. Nie otrzymuj? jednak w stosunku do nich ?adnej w?adzy rz?dzenia ani te? w ?aden sposób nie mog? ingerowa? w zakresie spraw dotycz?cych czy to zarz?dzania dobrami, dyscypliny, czy te? wykonywania pos?ugi ko?cielnej.

            § 2. Kardyna?owie przebywaj?cy poza Rzymem i poza w?asn? diecezj?, w sprawach dotycz?cych ich osoby s? wyj?ci spod w?adzy rz?dzenia biskupa diecezji, w której przebywaj?.

   

            Kan. 358 - Kardyna?owi, któremu Biskup Rzymski zleca reprezentowanie go na jakim? uroczystym obchodzie lub zgromadzeniu osób, w charakterze legata "a latere", a wi?c wyst?puj?cego jako jego alter ego, jak równie? kardyna?owi, który jako jego specjalny wys?annik ma wype?ni? okre?lon? pos?ug? pastersk?, przys?uguje tylko to, co mu zosta?o zlecone przez Biskupa Rzymskiego.

   

            Kan. 359 - Podczas wakansu Stolicy Apostolskiej Kolegium Kardyna?ów przys?uguje jedynie ta w?adza, któr? przyznaje mu specjalne prawo.

 

Rozdzia? IV

     KURIA RZYMSKA    

            Kan. 360 - Kuria Rzymska, przy pomocy której Papie? za?atwia

sprawy Ko?cio?a powszechnego i która w jego imieniu oraz jego autorytetem wykonuje zadania dla dobra i s?u?by Ko?cio?om, obejmuje Papieski Sekretariat Stanu, Rad? Publicznych Spraw Ko?cio?a, Kongregacje, Trybuna?y oraz inne instytucje. Ich struktur? i kompetencje okre?laj? specjalne przepisy.

   

            Kan. 361 - Przez Stolic? Apostolsk? lub Stolic? ?wi?t? rozumie si? w niniejszym Kodeksie nie tylko Biskupa Rzymskiego, lecz tak?e - o ile nie wynika co innego z natury rzeczy lub z kontekstu Sekretariat Stanu, Rad? Publicznych Spraw Ko?cio?a, jak równie? inne instytucje Kurii Rzymskiej.

 

Rozdzia? V

LEGACI BISKUPA RZYMSKIEGO    

            Kan. 362 - Biskupowi Rzymskiemu przys?uguje naturalne i niezale?ne prawo mianowania i wysy?ania swoich legatów, czy to do Ko?cio?ów partykularnych w ró?nych krajach lub regionach, czy te? równocze?nie do pa?stw i rz?dów, jak równie? przenoszenia ich i odwo?ywania, z zachowaniem przepisów prawa mi?dzynarodowego, gdy idzie o wysy?anie i odwo?ywanie legatów ustanowionych w pa?stwach.

   

            Kan. 363 - § 1. Legatom Biskupa Rzymskiego zleca si? funkcj?

reprezentowania go na sposób sta?y w Ko?cio?ach partykularnych lub tak?e wobec pa?stw i w?adz publicznych, do których s? posy?ani.

            § 2. Stolic? Apostolsk? reprezentuj? równie? ci, którzy w charakterze papieskiej misji s? wyznaczani jako delegaci lub obserwatorzy do organizacji mi?dzynarodowych albo na konferencje czy zjazdy.

   

            Kan. 364 - G?ównym zadaniem legata papieskiego jest zacie?nianie i umacnianie coraz bardziej wi?zów ??cz?cych Stolic? Apostolsk? z Ko?cio?ami partykularnymi. Tak wi?c w odniesieniu do powierzonego mu okr?gu, do papieskiego legata nale?y:

            1 przesy?anie do Stolicy Apostolskiej wiadomo?ci na temat warunków, w których znajduj? si? Ko?cio?y partykularne, i o tym wszystkim, co dotyczy ?ycia samego Ko?cio?a i dobra dusz;

            2 wspieranie biskupów czynem i rad?, nie naruszaj?c jednak wykonywania przyznanej im prawem w?adzy;

            3 o?ywianie cz?stych kontaktów z Konferencj? Episkopatu przez udzielanie jej wszechstronnej pomocy;

            4 gdy idzie o nominacj? biskupów: przesy?anie lub proponowanie Stolicy Apostolskiej nazwisk kandydatów, jak równie? przeprowadzanie procesu informacyjnego odno?nie do kandydatów, z zachowaniem norm wydanych przez Stolic? Apostolsk?;

            5 usilne popieranie tego, co s?u?y utrwaleniu pokoju, rozwoju post?pu i zgodnej wspó?pracy mi?dzy narodami;

            6 podejmowanie wraz z biskupami odpowiednich kontaktów mi?dzy Ko?cio?em katolickim oraz innymi Ko?cio?ami lub wspólnotami ko?cielnymi, a nawet i religiami niechrze?cija?skimi;

            7 podejmowanie, dzia?aj?c wspólnie z biskupami, u kieruj?cych pa?stwem obrony tego, co jest zwi?zane z misj? Ko?cio?a i Stolicy Apostolskiej;

            8 wykonywanie ponadto pe?nomocnictw oraz wype?nianie innych polece?, przekazanych mu przez Stolic? Apostolsk?.

   

            Kan. 365 - § 1. Do papieskiego legata, który zgodnie z przepisami prawa mi?dzynarodowego wype?nia równocze?nie misj? w pa?stwie, nale?y tak?e szczególne zadanie:

            l podtrzymywa? i o?ywia? wi?zy mi?dzy Stolic? Apostolsk? i Rz?dem;

            2 prowadzi? rokowania w zakresie spraw dotycz?cych stosunków Ko?cio?a i Pa?stwa oraz w sposób szczególny pertraktowa? o zawarcie konkordatu czy innych tego rodzaju uk?adów, jak równie? wprowadznie ich w ?ycie.

            § 2. W za?atwianiu spraw, o których w § 1, zgodnie z tym, co zalecaj? okoliczno?ci, legat papieski niech nie zaniedba zasi?ga? opinii i rady biskupów okr?gu ko?cielnego oraz informowa? ich o przebiegu sprawy.

   

            Kan. 366 - Ze wzgl?du na szczególny charakter pos?ugi legata:

            l siedziba papieskiego poselstwa jest wyj?ta spod w?adzy rz?dzenia miejscowego ordynariusza, chyba ?e chodzi o zawieranie ma??e?stw;

            2 wolno legatowi papieskiemu - po powiadomieniu wedle mo?no?ci miejscowych ordynariuszy - we wszystkich ko?cio?ach jego poselstwa sprawowa? funkcje liturgiczne, nawet w pontyfikaliach.

   

            Kan. 367 - Zadanie papieskiego legata nie wygasa z chwil? wakansu Stolicy Apostolskiej, chyba ?e co innego zastrze?ono w papieskim pi?mie. Wygasa natomiast po wype?nieniu zlecenia, przez odwo?anie podane do wiadomo?ci zainteresowanego oraz zrzeczenie przyj?te przez Biskupa Rzymskiego.

 

Sekcja II

KO?CIO?Y PARTYKULARNE ORAZ ICH ZESPO?Y

Tytu? I

KO?CIO?Y PARTYKULARNE I USTANOWIONA W NICH W?ADZA

Rozdzia? I

KO?CIO?Y PARTYKULARNE

            Kan. 368 - Ko?cio?y partykularne, w których istnieje i z których sk?ada si? jeden i jedyny Ko?ció? katolicki, to przede wszystkim diecezje, z którymi - je?li nie stwierdza si? czego? innego - s? zrównane: pra?atura terytorialna i opactwo terytorialne, wikariat apostolski i prefektura apostolska, jak równie? administratura apostolska erygowana na sta?e.

   

            Kan. 369 - Diecezj? stanowi cz??? Ludu Bo?ego, powierzona pasterskiej pieczy biskupa z wspó?pracuj?cym z nim prezbiterium, tak by trwaj?c przy swym pasterzu i zgromadzona przez niego w Duchu ?wi?tym przez Ewangeli? i Eucharysti?, tworzy?a Ko?ció? partykularny, w którym prawdziwie obecny jest i dzia?a jeden, ?wi?ty, katolicki i apostolski Ko?ció? Chrystusa.

   

            Kan. 370 - Pra?atura terytorialn? lub opactwo terytorialne oznacza cz??? Ludu Bo?ego w okre?lonych granicach terytorium. Ze wzgl?du na szczególne warunki, piecza o ten lud zostaje powierzona pra?atowi lub opatowi, który kieruje nim, na podobie?stwo biskupa diecezjalnego, jako w?asny jego pasterz.

   

            Kan. 371 - § 1. Wikariat apostolski lub prefektura apostolska oznacza okre?lan? cz??? Ludu Bo?ego, która z racji szczególnych okoliczno?ci nie zosta?a jeszcze ukonstytuowana jako diecezja i jest powierzona pasterskiej trosce wikariusza apostolskiego lub prefekta apostolskiego, a?eby kierowali ni? w imieniu Papie?a.

            § 2. Administratura apostolska oznacza cz??? Ludu Bo?ego, która ze wzgl?du na specjalne i wyj?tkowo powa?ne racje, nie jest erygowana przez Papie?a jako diecezja, a piecza pasterska o ni? zostaje powierzona administratorowi apostolskiemu, aby ni? kierowa? w imieniu Papie?a.

   

            Kan. 372 - § 1. Nale?y przyj?? jako regu??, ?e cz??? Ludu Bo?ego, która tworzy diecezj? lub inny Ko?ció? partykularny, jest oznaczona okre?lonym terytorium, w ten sposób, ?e obejmuje wszystkich wiernych na nim mieszkaj?cych.

   

            § 2. Jednak?e tam, gdzie zdaniem najwy?szej w?adzy ko?cielnej, o wys?uchaniu opinii zainteresowanych Konferencji Episkopatu, oka?e si? to po?yteczne, mog? by? na tym samym terytorium erygowane Ko?cio?y partykularne odr?bne z racji obrz?dku wiernych lub innej podobnej racji.

   

            Kan. 373 - Tylko najwy?sza w?adza ko?cielna ma prawo erygowa? Ko?cio?y partykularne, które erygowane zgodnie z prawem z mocy samego prawa otrzymuj? osobowo?? prawn?.

   

            Kan. 374 - § 1. Ka?da diecezja lub inny Ko?ciól partykularny

powinny by? podzielone na odr?bne cz??ci czyli parafie.

            § 2. Celem wsparcia pasterzowania przez wspólne dzia?anie, kilka s?siednich parafii mo?e by? ??czonych w specjalne zespo?y, takimi s? wikariaty rejonowe (dekanaty).

 

Rozdzia? II

  BISKUPI  

Art. 1

O BISKUPACH W OGÓLNOSCI

            Kan. 375 - § 1. Biskupi, którzy z Bo?ego postanowienia s? nast?pcami Aposto?ów, przez Ducha ?wi?tego, który zosta? im dany, s? ustanawiani w Ko?ciele pasterzami, a?eby byli nauczycielami, kap?anami ?wi?tego kultu i sprawuj?cymi pos?ug? rz?dzenia.

            § 2. Przez sam? konsekracj? biskupi? otrzymuj? biskupi wraz

z zadaniem u?wi?cania, tak?e zadanie nauczania i rz?dzenia, które

z natury swojej mog? by? wykonywane tylko w hierarchicznej

wspólnocie z G?ow? Kolegium i jego cz?onkami.

   

            Kan. 376 - Biskupów nazywa si? diecezjalnymi, gdy ich trosce

zosta?a powierzona jaka? diecezja; pozosta?ych nazywa si? tytularnymi.

   

            Kan. 377 - § 1. Papie? mianuje biskupów w sposób nieskr?powany albo zatwierdza wybranych zgodnie z prawem.

            § 2. Przynajmniej co trzy lata, biskupi prowincji ko?cielnej, albo - gdzie to doradzaj? okoliczno?ci - Konferencje Episkopatu po wspólnej naradzie i z zachowaniem tajemnicy, maj? sporz?dzi? list? prezbiterów, tak?e cz?onków instytutów ?ycia konsekrowanego, zdatniejszych do biskupstwa, i przes?a? j? do Stolicy Apostolskiej. Ka?dy jednak biskup ma prawo osobno poda? Stolicy ?wi?tej nazwiska prezbiterów, których uzna za godnych i odpowiednich do pos?ugi biskupiej.

            § 3. Je?li inaczej zgodnie z prawem nie postanowiono, w przypadku mianowania biskupa diecezjalnego lub biskupa koadiutora odno?nie do trzech kandydatów przedstawianych Stolicy Apostolskiej, zadaniem legata papieskiego jest pojedynczo zbada? i zakomunikowa? Stolicy ?wi?tej - ??cznie z w?asnym wnioskiem - co w tej sprawie sugeruj? metropolita i sufragani prowincji, do której diecezja, o któr? chodzi, nale?y, lub na zebrania przybywa, jak równie? przewodnicz?cy Konferencji Episkopatu. Ponadto papieski legat powinien wys?ucha? zdania niektórych cz?onków kolegium konsultorów i kapitu?y katedralnej oraz - gdy to uzna za wskazane - tak?e pojedynczo i z zachowaniem tajemnicy, innych osób z kleru diecezjalnego i zakonnego oraz ?wieckich odznaczaj?cych si? m?dro?ci?.

            § 4. Je?li zgodnie z prawem inaczej nie zosta?o przewidziane, biskup diecezjalny, który uwa?a, ?e jego diecezja powinna otrzyma? biskupa pomocniczego, powinien przedstawi? Stolicy Apostolskiej list? przynajmniej trzech prezbiterów odpowiedniejszych na ten urz?d.

            § 5. Nie udziela si? na przysz?o?? w?adzom pa?stwowym ?adnych uprawnie? i przywilejów dotycz?cych wyboru, nominacji, prezentowania lub wyznaczania biskupów.

   

            Kan. 378 - § 1. Je?li chodzi o zdatno?? kandydatów do biskupstwa, wymaga si? od ka?dego :

            1 odznaczania si? niezachwian? wiar?, dobrymi obyczajami,

pobo?no?ci?, gorliwo?ci? dusz, pastersk? m?dro?ci?, roztropno?ci? i ludzkimi cnotami, jak równie? pozosta?ymi przymiotami, które czyni? go odpowiednim do wype?niania zleconego mu urz?du, o który chodzi;

            2 dobrej opinii;

            3 przynajmniej trzydziestu pi?ciu lat ?ycia;

            4 przynajmniej pi?ciu lat kap?a?stwa;

            5 doktoratu lub przynajmniej licencjatu z Pisma ?wi?tego,teologii lub prawa kanonicznego, uzyskanego w instytucie studiów wy?szych, zatwierdzonym przez Stolic? Apostolsk?, lub prawdziwej bieg?o?ci w tych dyscyplinach.

            § 2. Do Stolicy Apostolskiej nale?y ostateczny os?d co do zdatno?ci kandydata.

   

            Kan. 379 - Je?li nie ma prawnej przeszkody, promowany do biskupstwa powinien w ci?gu trzech miesi?cy od otrzymania apostolskiego pisma przyj?? sakr? biskupi?. Ma to nast?pi? przed obj?ciem urz?du.

   

            Kan. 380 - Przed kanonicznym obj?ciem swego urz?du, promowany winien z?o?y? wyznanie wiary oraz przysi?g? wierno?ci wobec Stolicy Apostolskiej, wed?ug formu?y zatwierdzonej przez t? sam? Stolic? Apostolsk?.

 

Art. 2

BISKUPI DIECEZJALNI

             Kan. 381 - § 1. Biskupowi diecezjalnemu w powierzonej mu diecezji przys?uguje wszelka w?adza zwyczajna, w?asna i bezpo?rednia, jaka jest wymagana do jego pasterskiego urz?du, z wy??czeniem tych spraw, które na mocy prawa lub dekretu Papie?a s? zarezerwowane najwy?szej lub innej w?adzy ko?cielnej.

            § 2. Je?li co innego nie wynika z natury rzeczy lub z przepisu prawa, z biskupem diecezjalnym s? zrównani w prawie ci, którzy s? zwierzchnikami wspólnot wiernych, o których w kan. 368.

   

            Kan. 382 - § l. Przed kanonicznym obj?ciem diecezji, biskup

promowany nie mo?e ingerowa? w wykonywanie powierzonego sobie

urz?du. Mo?e jednak wykonywa? urz?dy, które ju? posiada? w chwili promocji na t? diecezj?, z zachowaniem przepisu kan. 409, § 2.

            § 2. Je?li tylko nie wstrzyma go zgodna z prawem przeszkoda,

promowany na urz?d biskupa diecezjalnego powinien obj?? swoj?

diecezj? w kanoniczne posiadanie: gdy nie ma jeszcze sakry biskupiej - w ci?gu czterech miesi?cy od otrzymania pisma apostolskiego; je?li za? posiada ju? sakr? - w ci?gu dwóch miesi?cy od jego otrzymania.

            § 3. Biskup obejmuje kanonicznie diecezj?, skoro tylko w tej

diecezji - osobi?cie lub przez pe?nomocnika - przedstawi apostolskie pismo kolegium konsultorów, w obecno?ci kanclerza kurii, który sporz?dzi odpowiedni akt, albo w diecezjach nowo erygowanych poda do wiadomo?ci to pismo apostolskie w obecno?ci wiernych i duchowie?stwa, zgromadzonych w ko?ciele katedralnym. Najstarszy spo?ród obecnych prezbiterów sporz?dza odpowiedni akt.

            § 4. Bardzo si? zaleca, a?eby kanoniczne obj?cie diecezji zosta?o z??czone z czynno?ci? liturgiczn? w ko?ciele katedralnym, w obecno?ci duchowie?stwa i ludu.

   

            Kan. 383 - § 1. Wype?niaj?c swoj? pastersk? pos?ug?, biskup diecezjalny winien si? troszczy? o wszystkich wiernych powierzonych jego pieczy, bez wzgl?du na ich wiek, pozycj? czy narodowo??, zarówno o sta?ych mieszka?ców, jak i o tych, którzy czasowo przebywaj? na jego terytorium, okazuj?c apostolsk? trosk? tak?e wobec tych, którzy z racji warunków swego ?ycia nie mog? wystarczaj?co korzysta? ze zwyczajnej formy pasterzowania oraz wobec niepraktykuj?cych.

            § 2. Je?li ma w swojej diecezji wiernych odmiennego obrz?dku, niech stara si? zaradzi? ich duchowym potrzebom przez pos?ug? kap?anów lub tworzenie parafii obrz?dkowych czy przez wikariusza biskupiego.

            § 3. Do braci nie b?d?cych w pe?nej wspólnocie z Ko?cio?em katolickim niech si? odnosi ?yczliwie i z mi?o?ci?, popieraj?c tak?e ekumenizm, zgodny z my?l? Ko?cio?a.

            § 4. Powinien uwa?a? za powierzonych sobie w Panu nie

ochrzczonych, a?eby i im zaja?nia?a mi?o?? Chrystusa, której ?wiadkiem biskup winien by? wzgl?dem wszystkich.

   

            Kan. 384 - Biskup diecezjalny winien otoczy? szczególn? troska prezbiterów, których powinien wys?uchiwa? jako pomocników i doradców, sta? na stra?y przys?uguj?cych im uprawnie? i troszczy? si? o to, aby wype?niali w?a?ciwe ich stanowi obowi?zki i mieli do dyspozycji ?rodki oraz instytucje potrzebne do rozwoju ?ycia duchowego i intelektualnego. Jego trosk? ma by? równie? zapewnienie im godziwego utrzymania oraz opieki spo?ecznej, zgodnie z przepisami prawa.

   

            Kan. 385 - Biskup diecezjalny niech popiera jak najbardziej powo?ania do ró?nych pos?ug oraz do ?ycia konsekrowanego, okazuj?c szczególn? trosk? o powo?ania kap?a?skie i misyjne.

 Kan. 386 - § 1. Biskup diecezjalny ma obowi?zek przedstawia?

wiernym i wyja?nia? prawdy wiary, w które nale?y wierzy? i stosowa? w obyczajach, sam cz?sto przepowiadaj?c. Powinien równie? troszczy? si? o to, by pilnie wype?niano przepisy kanonów, dotycz?ce pos?ugi s?owa, zw?aszcza homilii i nauczania katechetycznego, tak ?eby wszystkim by?a przekazywana ca?a nauka chrze?cija?ska.

            § 2. Stosuj?c odpowiednie ?rodki, winien zdecydowanie broni?

nienaruszalno?ci i jedno?ci prawd wiary, w które nale?y wierzy?,

uznaj?c jednak uzasadnion? swobod? w zakresie zg??biania prawd.

   

            Kan. 387 - Pami?taj?c o tym, ?e ma obowi?zek dawa? przyk?ad

?wi?to?ci poprzez mi?o??, pokor? i prostot? ?ycia, biskup diecezjalny winien zabiega? wszystkimi ?rodkami o wzrost ?wi?to?ci wiernych, zgodnie z w?asnym powo?aniem ka?dego. Poniewa? za? jest g?ównym szafarzem Bo?ych tajemnic, ma zabiega? ustawicznie o to, by wierni powierzeni jego pieczy, przez uczestnictwo w sakramentach wzrastali w ?asce, a tak?e poznawali paschaln? tajemnic? i ni? ?yli.

   

            Kan. 388 - § 1. Od chwili obj?cia diecezji, biskup diecezjalny obowi?zany jest odprawia? Msz? ?wi?t? za powierzony sobie lud w ka?d? niedziel? i ?wi?ta nakazane w jego regionie.

            § 2. Msz? ?wi?t? za diecezjan w dni, o których w § 1, biskup winien odprawia? i ofiarowa? osobi?cie. Je?li jednak nie mo?e odprawi? ze zgodnego z prawem powodu, w wymienione dni ma wype?ni? ten obowi?zek przez innych albo wype?ni? go osobi?cie w inne dni.

            § 3. Biskup, któremu oprócz w?asnej diecezji powierzono inne, nawet tytu?em zarz?dzania, czyni zado?? obowi?zkowi odprawiaj?c jedn? Msz? ?wi?t? za ca?y powierzony sobie lud.

            § 4. Biskup, który nie wype?ni? obowi?zku, o jakim w §§ 1--3, powinien jak najszybciej odprawi? za lud tyle Mszy ?w., ile pomin??.

   

            Kan. 389 - Powinien on cz?sto w ko?ciele katedralnym lub w innym ko?ciele swojej diecezji przewodniczy? sprawowaniu Naj?w. Echarystii, zw?aszcza w ?wi?ta nakazane lub w uroczysto?ci.

   

            Kan. 390 - Biskup diecezjalny mo?e u?ywa? pontyfikaliów na terenie ca?ej swojej diecezji; jednak nie poza w?asn? diecezj? bez wyra?nego lub przynajmniej rozumnie domniemanego zezwolenia ordynariusza miejsca.

   

            Kan. 391 - § 1. Obowi?zkiem biskupa diecezjalnego jest rz?dzi? powierzonym mu Ko?cio?em partykularnym; z w?adz? ustawodawcz?, wykonawcz? i s?downicz?, zgodnie z przepisami prawa.

            § 2. W?adz? ustawodawcz? wykonuje sam biskup; w?adz? wykonawcz? wykonuje b?d? osobi?cie, b?d? przez wikariuszy generalnych lub biskupich, zgodnie z przepisami prawa; w?adz? s?downicz? osobi?cie albo przez wikariusza s?dowego i s?dziów, wed?ug przepisów prawa.

   

            Kan. 392 - § 1. Poniewa? biskup winien mie? staranie o jedno?? ca?ego Ko?cio?a, jest obowi?zany dba? o utrzymanie karno?ci wspólnej ca?emu Ko?cio?owi i dlatego winien domaga? si? przestrzegania wszystkich przepisów ko?cielnych.

            § 2. Ma czuwa? nad tym, by do dyscypliny ko?cielnej nie wkrad?y si? nadu?ycia, zw?aszcza w zakresie pos?ugi s?owa, sprawowania sakramentów i sakramentaliów, kultu Boga i ?wi?tych, jak równie? zarz?dzania dobrami.

   

            Kan. 393 - W za?atwianiu wszystkich spraw diecezji o charakterze prawnym, biskup diecezjalny wyst?puje w jej imieniu.

   

            Kan. 394 - § 1. Biskup powinien popiera? ró?ne formy apostolstwa w diecezji oraz czuwa? nad tym, by w ca?ej diecezji lub w obr?bie jej poszczególnych okr?gów, by?y pod jego kierownictwem koordynowane wszystkie dzie?a apostolskie, z zachowaniem jednak w?a?ciwego charakteru ka?dego z nich.

            § 2. Winien przypomina? wiernym obowi?zek podj?cia apostolstwa, zgodnie z pozycj? i zdolno?ci? ka?dego, jak równie? zach?ca? ich do uczestnictwa i wspomagania ró?nych dzie? apostolskich, zgodnie z potrzebami miejsca i czasu.

   

            Kan. 395 - § 1. Chocia?by biskup diecezjalny mia? koadiutora

lub biskupa pomocniczego, zwi?zany jest prawem osobistej rezydencji w diecezji.

            § 2. Oprócz nawiedzania grobów apostolskich, obowi?zkowego uczestniczenia w soborze lub synodzie, w Synodzie Biskupów, w Konferencji Episkopatu, czy te? wype?niania jakiego? innego prawnie powierzonego mu obowi?zku, poza diecezj? mo?e on przebywa? dla s?usznej przyczyny tylko przez miesi?c, bez przerwy lub z przerwami, je?li jest pewne, ?e z jego nieobecno?ci nie wyniknie szkoda dla diecezji.

            § 3. Poza przypadkiem powa?nej i nagl?cej przyczyny, nie powinien opuszcza? diecezji w dni Bo?ego Narodzenia, Wielkiego Tygodnia, Zmartwychwstania Pa?skiego, Zes?ania Ducha Swi?tego

oraz Cia?a i Krwi Chrystusa.

            § 4. Gdyby biskup by? bezprawnie nieobecny w diecezji ponad sze?? miesi?cy, metropolita ma powiadomi? Stolic? Apostolsk? o jego nieobecno?ci. Je?liby za? chodzi?o o metropolit?, ma to uczyni? najstarszy z sufraganów.

   

            Kan. 396 - § 1. Biskup obowi?zany jest wizytowa? diecezj? ka?dego roku, albo w ca?o?ci, albo cz??ciowo, tak jednak, by przynajmniej raz na pi?? lat zwizytowa? ca?? diecezj?. Obowi?zek ten ma wype?nia? osobi?cie, a w wypadku uzasadnionej przeszkody, przez biskupa koadiutora lub pomocniczego, albo przez wikariusza generalnego lub biskupiego albo przez innego prezbitera.

            § 2. Na towarzyszy i pomocników wizytacji biskup mo?e sobie dobra? dowolnie wybranych duchownych, z odrzuceniem wszelkiego przeciwnego przywileju lub zwyczaju.

   

            Kan. 397 - § 1. Zwyczajnej wizytacji biskupiej podlegaj? osoby, instytucje katolickie, rzeczy i miejsca ?wi?te, znajduj?ce si? w obr?bie diecezji.

            § 2. Cz?onków instytutów zakonnych na prawie papieskim oraz

ich domy, biskup mo?e wizytowa? jedynie w przypadkach przewidzianych przez prawo.

   

            Kan. 398 - Pastersk? wizytacj? biskup winien odbywa? z nale?yt? pilno?ci?, wystrzegaj?c si?, by przez zbytnie wydatki nie sta? si? dla nikogo przykry czy uci??liwy.

   

            Kan. 399 - § 1. Biskup diecezjalny obowi?zany jest co pi?? lat przedstawia? Papie?owi sprawozdanie o stanie powierzonej sobie diecezji, wed?ug formy i w czasie okre?lonym przez Stolic? Apostolsk?.

            § 2. Je?li rok wyznaczony na przed?o?enie sprawozdania przypadnie w ca?o?ci lub cz??ci w pierwszym dwuleciu pasterzowania diecezj?, biskup mo?e powstrzyma? si? od sporz?dzenia i przedstawienia sprawozdania.

   

            Kan. 400 - § 1. Je?li Stolica Apostolska inaczej nie zadecyduje, biskup diecezjalny powinien w tym roku, w którym jest obowi?zany przed?o?y? sprawozdanie, uda? si? do Rzymu dla uczczenia grobów ?wi?tych Aposto?ów Piotra i Paw?a oraz spotkania si? z Biskupem Rzymu.

            § 2. Powy?szy obowi?zek biskup powinien wype?ni? osobi?cie, chyba ?e nie mo?e tego uczyni? z powodu zgodnej z prawem przeszkody. W takim przypadku obowi?zek ten ma wype?ni? przez koadiutora, gdy go posiada, albo przez biskupa pomocniczego, albo przez odpowiedniego kap?ana swego prezbiterium, mieszkaj?cego w jego diecezji.

            § 3. Wikariusz apostolski mo?e wype?ni? ten obowi?zek przez zast?pc?, nawet przybywaj?cego w Rzymie. Prefekt apostolski nie ma tego obowi?zku.

   

            Kan. 401 - § 1. Biskup diecezjalny, który uko?czy? siedemdziesi?ty pi?ty rok ?ycia, jest proszony o z?o?enie na r?ce Papie?a rezygnacji z zajmowanego urz?du. Po rozwa?eniu wszystkich okoliczno?ci, Papie? podejmie decyzj?.

            § 2. Usilnie prosi si? biskupa diecezjalnego, który z powodu choroby lub innej powa?nej przyczyny nie mo?e w sposób w?a?ciwy wype?nia? swojego urz?du, by przed?o?y? rezygnacj? z urz?du.

   

            Kan. 402 - § 1. Biskup, którego zrzeczenie si? urz?du zosta?o przyj?te, zachowuje tytu? emeryta swojej diecezji i je?li sobie tego ?yczy, mo?e zachowa? mieszkanie w tej diecezji, chyba ?e w pewnych przypadkach inaczej zadecyduje Stolica Apostolska ze wzgl?du na specjalne okoliczno?ci.

            § 2. Konferencja Episkopatu powinna zatroszczy? si? o zabezpieczenie biskupowi zrzekaj?cemu si? odpowiedniego i godnego utrzymania, maj?c w pierwszym rz?dzie na uwadze obowi?zek ci???cy w tym zakresie na diecezji, której on s?u?y?.

 

Art. 3

BISKUPI KOADIUTORZY I POMOCNICZY    

            Kan. 403 - § 1. Je?li to zalecaj? pasterskie potrzeby diecezji, na pro?b? biskupa diecezjalnego ustanowieni zostaj? jeden lub kilku biskupów pomocniczych. Biskupowi pomocniczemu nie przys?uguje prawo nast?pstwa.

            § 2. W powa?niejszych okoliczno?ciach, o charakterze tak?e personalnym, biskupowi diecezjalnemu mo?e by? dany biskup pomocniczy, wyposa?ony w specjalne uprawnienia.

            § 3. Je?li Stolicy ?wi?tej wyda si? to bardziej wskazane, mo?e z urz?du ustanowi? biskupa koadiutora, wyposa?onego w specjalne uprawnienia. Biskup koadiutor ma prawo nast?pstwa.

   

            Kan. 404 - § 1. Biskup koadiutor obejmuje swój urz?d przez okazanie nominacyjnego pisma apostolskiego - osobi?cie lub przez pe?nomocnika - biskupowi diecezjalnemu oraz kolegium konsultorów,

w obecno?ci kanclerza kurii, który winien spisa? protokó?.

            § 2. Biskup pomocniczy obejmuje swój urz?d przez okazanie nominacyjnego pisma apostolskiego biskupowi diecezjalnemu, w obecno?ci kanclerza kurii, który winien sporz?dzi? protokó?.

            § 3. Gdyby biskup diecezjalny mia? niepokonalne przeszkody,

wtedy wystarcza gdy biskup koadiutor lub biskup pomocniczy,

przedstawia apostolskie pismo nominacyjne kolegium konsultorów,

w obecno?ci kanclerza kurii.

   

            Kan. 405 - § 1. Obowi?zki i prawa biskupa koadiutora oraz biskupa pomocniczego okre?laj? zamieszczone poni?ej kanony, jak równie? pismo nominacyjne.

            § 2. Biskup koadiutor oraz biskup pomocniczy, o którym w kan. 403, § 2, winni wspomaga? biskupa diecezjalnego w ca?ym zarz?dzaniu diecezj?, a tak?e zast?powa? go w czasie, gdy jest nieobecny lub gdy ma przeszkody.

   

            Kan. 406 - § 1. Biskupa koadiutora oraz biskupa pomocniczego, o którym w kan. 403, § 2, biskup diecezjalny winien ustanowi? wikariuszem generalnym. Im te?, przed innymi, biskup diecezjalny powinien powierza? to, co na podstawie prawa wymaga specjalnego zlecenia.

            § 2. Je?li czego innego nie przewidziano w papieskim pi?mie,

i zachowuj?c przepis § 1, biskup diecezjalny winien ustanowi? biskupa pomocniczego lub biskupów pomocniczych, wikariuszami generalnymi lub przynajmniej wikariuszami biskupimi zale?nymi tylko od jego w?adzy, b?d? te? od w?adzy biskupa koadiutora lub biskupa pomocniczego, o którym w kan. 403, § 2.

   

            Kan. 407 - § 1. Maj?c na uwadze mo?liwie najlepsze zagwarantowanie, aktualnie i w przysz?o?ci, dobra diecezji, biskup diecezjalny, koadiutor i biskup pomocniczy, o którym w kan. 403, § 2, winni si? wzajemnie konsultowa? w wa?niejszych sprawach.

            § 2. Wypada, aby biskup diecezjalny w rozwa?aniu wa?niejszych spraw, zw?aszcza duszpasterskich, konsultowa? si? na pierwszym miejscu z biskupami pomocniczymi.

            § 3. Biskup koadiutor i biskup pomocniczy, z racji swego powo?ania do udzia?u w troskach biskupa diecezjalnego, tak maj? wype?nia? swoje zadania, a?eby post?powali zgodnie z nim w duchu i dzia?aniu.

   

            Kan. 408 - § 1. Biskup koadiutor i biskup pomocniczy, je?li tylko nie t?umaczy ich s?uszna przeszkoda, ilekro? biskup diecezjalny by tego potrzebowa?, obowi?zani s? wykonywa? czynno?ci pontyfikalne oraz inne funkcje, do których zobowi?zany jest sam biskup diecezjalny.

            § 2. Uprawnie? i czynno?ci, które biskup koadiutor i pomocniczy mog? wykona?, biskup diecezjalny nie powinien zleca? na stale komu innemu.

   

            Kan. 409 - § 1. Z chwil? wakansu stolicy biskupiej, biskup koadiutor staje si? od razu biskupem diecezji, dla której zosta? ustanowiony, je?li zgodnie z przepisami prawa obj?? swój urz?d.

            § 2. Je?li kompetentna w?adza nie zarz?dzi?a czego innego, z chwil? wakansu stolicy biskupiej, biskup pomocniczy zachowuje - do czasu obj?cia diecezji przez nowego biskupa - wszystkie, ale tylko te, w?adze i uprawnienia, które przed wakansem stolicy biskupiej posiada? jako wikariusz generalny lub wikariusz biskupi. Gdy nie zosta? administratorem diecezji, t? swoj? w?adz?, chocia? jest udzielona na mocy prawa, powinien wykonywa? w zale?no?ci od w?adzy administratora diecezji, kieruj?cego diecezj?.

   

            Kan. 410 - Podobnie jak sam biskup diecezjalny, biskup koadiutor i biskup pomocniczy, maj? obowi?zek przebywania w diecezji, której - oprócz wykonywania jakiego? urz?du poza diecezj? oraz wakacji, nie przekraczaj?cych jednego miesi?ca - nie powinni opuszcza?, chyba ?e na krótki czas.

   

            Kan. 411 - Gdy chodzi o zrzeczenie si? urz?du, to do biskupa koadiutora i pomocniczego maj? zastosowanie przepisy kan. 401 i 402, § 2.

 

Rozdzia? III

PRZESZKODA W DZIA?ANIU I WAKANS STOLICY    

Art. 1

PRZESZKODA W DZIA?ANIU STOLICY    

            Kan. 412 - Uwa?a si?, ?e stolica biskupia ma przeszkod? w dzia?aniu, je?eli biskup diecezjalny na skutek uwi?zienia, usuni?cia, wygnania lub niezdatno?ci, jest ca?kowicie pozbawiony mo?no?ci wype?niania pasterskiej pos?ugi w diecezji, nie mog?c nawet listownie porozumiewa? si? z diecezjanami.

   

            Kan. 413 - § 1. Je?li Stolica Apostolska czego innego nie zarz?dzi, w przypadku przeszkody w dzia?aniu stolicy kierowanie diecezj? przys?uguje - je?li jest - biskupowi koadiutorowi. Gdy takiego nie ma albo sam ma przeszkod?, w?adz? przejmuje który? z biskupów pomocniczych, wikariusz generalny lub biskupi, albo inny kap?an, wed?ug kolejno?ci ustalonej w wykazie, który biskup diecezjalny winien sporz?dzi? mo?liwie najszybciej po obj?ciu diecezji. Wykaz ten nale?y poda? do wiadomo?ci metropolity i odnawia? przynajmniej co trzy lata, a przechowuje go kanclerz, zachowuj?c tajemnic?.

                        § 2. Je?li nie ma biskupa koadiutora lub ma przeszkody i nie ma wykazu, o którym w § 1, wtedy kolegium konsultorów wybiera kap?ana, aby kierowa? diecezj?.

            § 3. Kto zgodnie z przepisem §§ 1 lub 2, przej?? rz?dy diecezj?, powinien mo?liwie najszybciej powiadomi? Stolic? Apostolsk? o przeszkodzie w dzia?aniu stolicy biskupiej i o podj?ciu zadania.

   

            Kan. 414 - Kto zgodnie z kan. 413 zostanie powo?any do sprawowania tymczasowo pasterskiej pos?ugi diecezj?, a wi?c tylko w okresie przeszkody w dzia?aniu stolicy, w pasterzowaniu diecezj? ma te same obowi?zki i posiada tak? sam? w?adz?, jakie prawo przyznaje administratorowi diecezji.

   

            Kan. 415 - Gdyby na skutek kary ko?cielnej biskup diecezjalny nie móg? sprawowa? swojej pos?ugi, wówczas metropolita, a je?li go nie ma lub o niego chodzi, najstarszy promocj? sufragan, powinien natychmiast powiadomi? Stolic? ?wi?t?, a?eby sama zaradzi?a.

 

Art. 2

WAKANS STOLICY    

            Kan. 416 - Stolica biskupia wakuje na skutek ?mierci biskupa

diecezjalnego, zrzeczenia przyj?tego przez Biskupa Rzymskiego,

przeniesienia i pozbawienia, po powiadomieniu o tym biskupa.

   

            Kan. 417 - Zachowuje moc wszystko, co zosta?o dokonane przez

wikariusza generalnego lub wikariusza biskupiego do momentu otrzymania przez nich pewnej wiadomo?ci o ?mierci biskupa diecezjalnego. Podobnie to, co zosta?o dokonane przez biskupa diecezjalnego albo przez wikariusza generalnego czy biskupiego, a? do otrzymania pewnej wiadomo?ci o wspomnianych papieskich aktach.

   

            Kan. 418 - § 1. Licz?c od chwili otrzymania pewnej wiadomo?ci o przeniesieniu, biskup powinien w ci?gu dwóch miesi?cy uda? si? do nowej diecezji i obj?? j? kanonicznie. Od dnia obj?cia nowej diecezji, dotychczasowa diecezja wakuje.

            § 2. Od otrzymania pewnej wiadomo?ci o przeniesieniu do czasu kanonicznego obj?cia nowej diecezji, biskup przeniesiony w dotychczasowej diecezji:

            1 otrzymuje w?adz? i przejmuje obowi?zki administratora

diecezji; ustaje jednak wszelka w?adza wikariusza generalnego i wikariusza biskupiego, z zachowaniem wszak?e kan. 409, § 2;

            2 pobiera pe?ne wynagrodzenie zwi?zane z urz?dem.

   

            Kan. 419.- W wypadku wakansu stolicy, a? do ustanowienia administratora diecezji, rz?dy diecezj? przechodz? na biskupa pomocniczego, a gdy jest ich kilku, na najstarszego promocj?; je?li za? nie ma biskupa pomocniczego - na kolegium konsultorów, chyba ?e Stolica ?wi?ta inaczej zarz?dzi?a. Kto tak przejmuje rz?dy diecezj?, powinien bezzw?ocznie zwo?a? kolegium kompetentne do wyznaczenia administratora diecezji.

   

            Kan. 420 - W wypadku wakansu stolicy wikariatu lub prefektury apostolskiej, rz?dy przejmuje prowikariusz lub proprefekt, mianowany w tym tylko celu przez wikariusza lub prefekta apostolskiego bezpo?rednio po obj?ciu w posiadanie stolicy, chyba ?e Stolica ?wi?ta co innego zarz?dzi?a.

   

            Kan. 421 - § 1. W ci?gu o?miu dni od uzyskania wiadomo?ci o zawakowaniu stolicy biskupiej, kolegium konsultorów powinno wybra? administratora diecezji, tego mianowicie, który b?dzie rz?dzi? diecezj? - z zachowaniem przepisu kan. 502, § 3.

            § 2. Je?li z jakiejkolwiek przyczyny administrator diecezji nie zosta? zgodnie z prawem wybrany w przepisanym czasie, wyznaczenie go przechodzi na metropolit?. Gdyby za? zawakowa? Ko?ció? metropolitalny albo równocze?nie metropolitalny i sufragalny, biskup sufragan najstarszy promocj?.

   

            Kan. 422 - Biskup pomocniczy, a gdy go nie ma, kolegium konsultorów ma obowi?zek powiadomi? jak najszybciej Stolic? Apostolsk? o ?mierci biskupa, a ten, kogo wybrano administratorem diecezji, o swoim wyborze.

   

            Kan. 423 - § 1. Nale?y wyznaczy? jednego administratora diecezji. Przeciwny zwyczaj jest odrzucony a dokonany wybór niewa?ny.

            § 2. Administrator diecezji nie powinien by? równocze?nie ekonomem. St?d w wypadku wyboru ekonoma diecezji na administratora, Rada do spraw ekonomicznych powinna wybra? na ten czas innego ekonoma.

   

            Kan. 424 - Administrator diecezji ma by? wybrany zgodnie z kan. 165-178.

   

            Kan. 425 - § 1. Na urz?d administratora diecezji mo?e by? wybrany wa?nie tylko kap?an, który uko?czy? trzydzie?ci pi?? lat i nie zosta? ju? na wakuj?c? stolic? wybrany, mianowany lub prezentowany.

            § 2. Na administratora diecezji nale?y wybra? kap?ana odznaczaj?cego si? wiedz? i roztropno?ci?.

            § 3. Je?li nie uwzgl?dniono warunków okre?lonych w § 1, wtedy - po ustaleniu faktu - metropolita, a gdyby chodzi?o o Ko?ciól metropolitalny, biskup sufragan najstarszy promocj? powinien tym razem wyznaczy? administratora. Na mocy samego prawa niewa?ne s? akty administratora wybranego wbrew postanowieniom § 1.

   

            Kan. 426 - Kto w czasie wakansu stolicy kieruje diecezj? przed wyznaczeniem administratora diecezji, posiada w?adz? przyznan? przez prawo wikariuszowi generalnemu.

   

            Kan. 427 - § 1. Administrator diecezji ma te same obowi?zki

i w?adz? co biskup diecezjalny, z wyj?tkiem tych spraw, które z natury rzeczy lub na mocy samego prawa s? wyj?te.

            § 2. Administrator diecezji po przyj?ciu wyboru otrzymuje w?adz? i nie potrzebuje niczyjego zatwierdzenia, z zachowaniem obowi?zku, o którym w kan. 833, n. 4.

   

            Kan. 428 - § 1. Podczas wakansu stolicy niczego nie nale?y zmienia?.

            § 2. Temu, kto tymczasowo kieruje diecezj?, zabrania si? podejmowania czynno?ci, które by mog?y przynie?? jaki? uszczerbek diecezji lub prawom biskupa. W szczególno?ci zabrania mu si?, tak samo jak i komukolwiek innemu, osobi?cie lub przez kogo?, jakichkolwiek dokumentów z kurii zabiera?, niszczy? lub cokolwiek w nich zmienia?.

   

            Kan. 429 - Administrator diecezji ma obowi?zek rezydowa?

w diecezji i odprawia? Msz? ?wi?t? za lud, zgodnie z przepisem kan. 388.

            Kan. 430 - § 1. Urz?d administratora diecezjalnego wygasa z obj?ciem w posiadanie diecezji przez nowego biskupa.

             § 2. Usuni?cie administratora diecezji jest zarezerwowane Stolicy ?wi?tej. Ewentualne zrzeczenie si? winno by? przedstawione w formie autentycznej kolegium kompetentnemu do dokonania wyboru, ale nie wymaga przyj?cia. Po usuni?ciu administratora diecezji, zrzeczenia si? lub ?mierci, nale?y wybra? nowego administratora diecezji, zgodnie z postanowieniem kan. 421.

 

Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 24 goĹ›ci