Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 747-833)
Dokumenty Ko?cio?a - Ksi?ga III NAUCZYCIELSKIE ZADANIE KO?CIO?A

 

KSI?GA III

NAUCZYCIELSKIE ZADANIE KO?CIO?A

KANONY WST?PNE    

            Kan. 747 - § 1. Ko?ció?, któremu Chrystus Pan powierzy? depozyt wiary, aby z asystencj? Ducha ?wi?tego strzeg? ?wi?cie prawdy objawionej, wnikliwie bada?, wiernie g?osi? i wyk?ada?, ma obowi?zek i wrodzone prawo przepowiadania Ewangelii wszystkim narodom, niezale?nie od jakiejkolwiek ludzkiej w?adzy, tak?e z zastosowaniem w?a?ciwych sobie ?rodków spo?ecznego przekazu.

   

            § 2. Ko?cio?owi przys?uguje prawo g?oszenia zawsze i wsz?dzie zasad moralnych równie? w odniesieniu do porz?dku spo?ecznego, oraz wypowiadania oceny o wszystkich sprawach ludzkich, na ile wymagaj? tego fundamentalne prawa osoby ludzkiej i zbawienie cz?owieka.

   

            Kan. 748 - § 1. Wszyscy ludzie obowi?zani s? szuka? prawdy dotycz?cej Boga i Jego Ko?cio?a, a poznane maj? obowi?zek i prawo z mocy prawa Bo?ego przyj?? i zachowywa?.

   

            § 2. Ludzie nie mog? by? przez nikogo zmuszani do przyj?cia wiary katolickiej wbrew w?asnemu sumieniu.

   

            Kan. 749 - § 1. Nieomylno?ci? w nauczaniu, na mocy swego urz?du, cieszy si? Biskup Rzymski, kiedy jako najwy?szy Pasterz i Nauczyciel wszystkich wiernych, którego zadaniem jest utwierdza? braci w wierze, w sposób definitywny g?osi obowi?zuj?c? nauk? w sprawach wiary i obyczajów.

   

            § 2. Nieomylno?ci? w nauczaniu cieszy si? równie? Kolegium Biskupów, kiedy biskupi wype?niaj? urz?d nauczycielski zebrani na soborze powszechnym, gdy jako nauczyciele i s?dziowie wiary i moralno?ci og?aszaj? w sposób definitywny ca?emu Ko?cio?owi nauk? któr? nale?y wyznawa? w sprawach wiary i obyczajów; albo kiedy rozproszeni po ?wiecie, zachowuj?c w?ze? wspólnoty mi?dzy sob? i z nast?pc? Piotra, nauczaj?c razem z tym?e Biskupem Rzymskim autentycznie w sprawach wiary i moralno?ci, wyra?aj? jednomy?lno??, ?e co? nale?y przyj?? jako definitywnie obowi?zuj?ce.

   

            § 3. Tylko wtedy nale?y uzna? jak?? nauk? za nieomylnie okre?lon?, gdy to zosta?o wyra?nie stwierdzone.

   

            Kan. 750 - Wiar? bosk? i katolick? nale?y wierzy? w to wszystko co jest zawarte w s?owie Bo?ym, pisanym lub przekazanym, a wi?c w jednym depozycie wiary powierzonym Ko?cio?owi i co równocze?nie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urz?d Ko?cio?a, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy te? w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia si? we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem ?wi?tego Urz?du Nauczycielskiego. Wszyscy wi?c obowi?zani s? unika? doktryn temu przeciwnych.

   

            Kan. 751 - Herezj? nazywa si? uporczywe, po przyj?ciu chrztu, zaprzeczanie jakiej? prawdzie, w któr? nale?y wierzy? wiar? bosk? i katolick?, albo uporczywe pow?tpiewanie o niej ; apostazj? - ca?kowite porzucenie wiary chrze?cija?skiej, schizm? - odmowa uznania zwierzchnictwa Biskupa Rzymskiego lub utrzymywania wspólnoty z cz?onkami Ko?cio?a, uznaj?cymi to zwierzchnictwo.

   

            Kan. 752 - Wprawdzie nie akt wiary, niemniej jednak religijne pos?usze?stwo rozumu i woli nale?y okazywa? nauce, któr? g?osi Papie? lub Kolegium Biskupów w sprawach wiary i obyczajów, gdy sprawuj? autentyczne nauczanie, chocia? nie zamierzaj? przedstawi? jej w sposób definitywny. St?d wierni powinni stara? si? unika? wszystkiego, co si? z t? nauk? nie zgadza.

   

            Kan. 753 - Chocia? biskupi, pozostaj?cy we wspólnocie z g?ow? Kolegium i cz?onkami, czy to pojedynczy, czy te? zebrani na Konferencjach Episkopatu lub na synodach partykularnych nie posiadaj? nieomylno?ci w nauczaniu, s? jednak w odniesieniu do wiernych powierzonych ich trosce autentycznymi nauczycielami i mistrzami wiary. Temu autentycznemu przepowiadaniu swoich biskupów wierni obowi?zani s? okaza? religijne pos?usze?stwo.

   

            Kan. 754 - Wszyscy wierni maj? obowi?zek zachowywa? konstytucje i dekrety, które prawowita w?adza ko?cielna wydaje w celu przedstawienia nauki i napi?tnowania b??dnych opinii. Odnosi si? to w sposób szczególny do aktów wydawanych przez Biskupa Rzymskiego lub Kolegium Biskupów.

   

            Kan. 755 - § 1. Do ca?ego Kolegium Biskupiego i Stolicy Apostolskiej nale?y przede wszystkim popieranie ruchu ekumenicznego i kierowanie nim w?ród katolików. Jego celem jest przywrócenie jedno?ci w?ród wszystkich chrze?cijan, do czego zobowi?zany jest Ko?ció? wol? Chrystusa.

   

            § 2. Równie? biskupi oraz, zgodnie z prawem, Konferencje Episkopatu, maj? popiera? t? jedno?? i stosownie do ró?nych potrzeb i po?ytku wydawa? praktyczne normy, przy uwzgl?dnieniu przepisów wydanych w tej sprawie przez najwy?sz? w?adz? ko?cieln?.

 

Tytu? I

POS?UGA S?OWA BO?EGO    

            Kan. 756 - § 1. W odniesieniu do ca?ego Ko?cio?a, zadanie g?oszenia Ewangelii zosta?o powierzone g?ównie Biskupowi Rzymskiemu i Kolegium Biskupów.

   

            § 2. W odniesieniu do powierzonego sobie Ko?cio?a partykularnego zadanie to sprawuj? poszczególni biskupi, którzy te? s? w nim kierownikami ca?ej pos?ugi s?owa. Czasem niektórzy biskupi wspólnie pe?ni? to zadanie w odniesieniu do kilku równocze?nie Ko?cio?ów, zgodnie z prawem.

            Kan. 757 - Do w?asnych zada? prezbiterów, którzy s? wspó?pracownikami biskupów, nale?y g?oszenie Ewangelii Bo?ej. Ten obowi?zek spoczywa zw?aszcza na proboszczach oraz innych duszpasterzach, w stosunku do powierzonego im ludu. Jest równie? rzecz? diakonów uczestniczy? w pos?udze s?owa, we wspólnocie z biskupem i jego prezbiterium.

   

            Kan. 758 - Cz?onkowie instytutów ?ycia konsekrowanego, na mocy w?asnego po?wi?cenia si? Bogu, w sposób szczególny daj? ?wiadectwo Ewangelii i s? w odpowiedni sposób powo?ywani przez biskupa do ?wiadczenia pomocy w g?oszeniu Ewangelii.

   

            Kan. 759 - Wierni ?wieccy na mocy chrztu i bierzmowania s? ?wiadkami ewangelicznego or?dzia przez s?owo i przyk?ad ?ycia chrze?cija?skiego. Mog? by? te? powo?ywani na wspó?pracowników biskupa i prezbiterów w wykonywaniu pos?ugi s?owa.

   

            Kan. 760 - W pos?udze s?owa, która winna si? opiera? na Pi?mie ?wi?tym, Tradycji, liturgii, Nauczycielskim Urz?dzie i ?yciu Ko?cio?a, nale?y przedstawia? w ca?o?ci i wiernie tajemnic? Chrystusa.

   

            Kan. 761 - Do g?oszenia nauki chrze?cija?skiej nale?y stosowa? ró?ne dost?pne ?rodki, zw?aszcza przepowiadanie i nauczanie katechetyczne, które zajmuj? zawsze naczelne miejsce; nast?pnie przedstawianie nauki w szko?ach, w akademiach, na konferencjach i ró?nego rodzaju zebraniach; upowszechnianie jej przez publiczne deklaracje dokonywanie przez kompetentn? w?adz? z okazji pewnych wydarze? nadto przez s?owo drukowane oraz inne ?rodki spo?ecznego przekazu.

 

Rozdzia? I

PRZEPOWIADANIE S?OWA BO?EGO    

            Kan. 762 - Poniewa? Lud Bo?y jednoczy si? przede wszystkim przez s?owo Boga ?ywego, którego z ca?? s?uszno?ci? mo?na si? domaga? z ust kap?a?skich, st?d ?wi?ci szafarze winni bardzo ceni? pos?ug? przepowiadania, poniewa? ich podstawowym obowi?zkiem jest g?oszenie wszystkim Ewangelii Bo?ej.

   

            Kan. 763 - Biskupi maj? prawo przepowiada? wsz?dzie s?owo Bo?e, równie? w ko?cio?ach i kaplicach instytutów zakonnych na prawie papieskim, chyba ?e miejscowy biskup w poszczególnych przypadkach wyra?nie tego odmówi.

   

            Kan. 764 - Z zachowaniem przepisu kan. 765, prezbiterzy i

diakoni posiadaj? wsz?dzie w?adz? przepowiadania, za domy?ln? przynajmniej zgod? rektora ko?cio?a, chyba ?e ta w?adza zosta?a ograniczona lub odwo?ana przez kompetentnego ordynariusza, albo na podstawie prawa partykularnego jest wymagane wyra?ne zezwolenie.

   

            Kan. 765 - Do przepowiadania zakonnikom w ich ko?cio?ach lub kaplicach wymagana jest zgoda prze?o?onego, kompetentnego zgodnie przepisami konstytucji.

   

            Kan. 766 - ?wieckich mo?na dopu?ci? do przepowiadania w ko?ciele lub kaplicy, je?li w okre?lonych okoliczno?ciach domaga si? tego konieczno?? albo gdy to w szczególnych wypadkach zaleca po?ytek, zgodnie z przepisami wydanymi przez Konferencj? Episkopatu i z zachowaniem przepisu kan. 767, § 1.

   

            Kan. 767 - § 1. W?ród ró?nych form przepowiadania szczególne miejsce zajmuje homilia. Stanowi ona cz??? samej liturgii i jest zarezerwowana kap?anowi lub diakonowi. W ci?gu roku liturgicznego nale?y wyk?ada? w niej na podstawie ?wi?tych tekstów tajemnice wiary oraz zasady ?ycia chrze?cija?skiego.

   

            § 2. We wszystkich Mszach ?w. w niedziele i ?wi?ta nakazane, odprawianych z udzia?em wiernych, homilia jest obowi?zkowa i nie wolno jej opuszcza? bez powa?nej przyczyny.

   

            § 3. Gdy jest odpowiednia liczba wiernych, bardzo zaleca si? homili? tak?e w Mszach ?w. odprawianych w ci?gu tygodnia, zw?aszcza w okresie adwentu i wielkiego postu, albo z racji jakiego? ?wi?ta lub wydarzenia ?a?obnego.

   

            § 4. Do proboszcza lub rektora ko?cio?a nale?y czuwa?, by te przepisy by?y wiernie przestrzegane.

   

            Kan. 768 - § 1. G?osiciele s?owa Bo?ego powinni przedstawia? wiernym przede wszystkim to, w co nale?y wierzy? i co trzeba czyni? dla chwa?y Bo?ej i zbawienia ludzi.

   

            § 2. Niech tak?e przekazuj? wiernym nauk?, jak? Urz?d Nauczycielski Ko?cio?a g?osi o godno?ci i wolno?ci osoby ludzkiej, o jedno?ci i trwa?o?ci rodziny oraz o jej zadaniach, o obowi?zkach ludzi ?yj?cych w spo?ecze?stwie, jak równie? o uk?adaniu spraw doczesnych zgodnie z porz?dkiem ustanowionym przez Boga.

   

            Kan. 769 - Nauk? chrzescijansk? nale?y wyk?ada? w sposób

dostosowany do poziomu s?uchaczy, z uwzgl?dnieniem potrzeb czasu.

   

            Kan. 770 - Proboszczowie zgodnie z zarz?dzeniem biskupa diecezjalnego powinni w pewnych okresach organizowa? to przepowiadanie, które nazywa si? rekolekcjami i ?wi?tymi misjami, lub inne formy przepowiadania dostosowane do miejscowych potrzeb.

   

            Kan. 771 - § 1. Duszpasterze, zw?aszcza biskupi i proboszczowie, powinni troszczy? si?, aby by?o g?oszone s?owo Bo?e równie? tym, którzy ze wzgl?du na warunki ?ycia nie mog? dostatecznie korzysta? z ogólnej i zwyczajnej opieki pasterskiej albo s? jej ca?kowicie pozbawieni.

   

            § 2. Maj? te? zadba? o to, by ewangeliczne or?dzie dociera?o do niewierz?cych mieszkaj?cych na danym terytorium, poniewa? równie? ich, tak samo jak wiernych, trzeba obj?? duszpasterstwem.

   

            Kan. 772 - § 1. W wykonywaniu przepowiadania wszyscy powinni ponadto zachowa? normy wydane w tej sprawie przez biskupa diecezjalnego.

   

            § 2. Gdy idzie o przekazywanie nauki chrze?cija?skiej przez radio lub telewizj?, nale?y zachowa? przepisy wydane przez Konferencj? Episkopatu.

 

Rozdzia? II  

NAUCZANIE KATECHETYCZNE    

            Kan. 773 - W?asnym i powa?nym obowi?zkiem, zw?aszcza duszpasterzy, jest troska o katechizacj? ludu chrze?cija?skiego, a?eby wiara wiernych przez przyjmowanie nauki i do?wiadczenie ?ycia chrze?cija?skiego stawa?a si? ?ywa, wyra?na i czynna.

   

            Kan. 774 - § 1. Troska o katechez?, pod kierownictwem prawowitej w?adzy ko?cielnej, nale?y do wszystkich cz?onków Ko?cio?a, w cz??ci ka?demu w?a?ciwej.

   

            § 2. Rodzice przed innymi maj? obowi?zek s?owem i przyk?adem formowa? dzieci w wierze i praktyce ?ycia chrze?cija?skiego. Podobny obowi?zek spoczywa na tych, którzy zast?puj? rodziców oraz na chrzestnych.

   

            Kan. 775 - § 1. Przy zachowaniu przepisów wydanych przez Stolic? Apostolsk?, zadaniem biskupa diecezjalnego jest wydawanie norm odno?nie do katechezy i troska o dostarczenie odpowiednich pomocy katechetycznych, w razie potrzeby równie? przygotowanie katechizmu, a tak?e popieranie i koordynacja poczyna? katechetycznych.

   

            § 2. Je?li si? to wyda po?yteczne, Konferencja Episkopatu zatroszczy si? o wydanie katechizmów dla w?asnego terytorium,

uprzedniej aprobacie Stolicy Apostolskiej.

   

            § 3. Przy Konferencji Episkopatu mo?na powo?a? urz?d katechetyczny, którego g?ównym zadaniem by?oby ?wiadczenie pomocy

poszczególnym diecezjom w sprawach katechezy.

   

            Kan. 776 - Z racji swej funkcji, proboszcz obowi?zany jest troszczy? si? o nauczanie katechetyczne doros?ych, m?odzie?y i dzieci. Dla osi?gni?cia tego celu powinien skorzysta? ze wspó?pracy duchownych przydzielonych do parafii, cz?onków instytutów ?ycia konsekrowanego oraz stowarzysze? ?ycia apostolskiego, uwzgl?dniaj?c charakter ka?dego instytutu, jak równie? wiernych ?wieckich, g?ównie katechetów. Wszyscy wymienieni, je?li tylko nie podlegaj? prawnej przeszkodzie, powinni ch?tnie spieszy? z pomoc?. Do proboszcza nale?y popiera? i umacnia? zadanie rodziców w zakresie katechezy rodzinnej, o czym w kan. 774, § 2.

            Kan. 777 - Uwzgl?dniaj?c normy wydane przez biskupa diecezjalnego, proboszcz ma w szczególny sposób troszczy? si?:

            1 ?eby by?a prowadzona katecheza przygotowuj?ca do uczestnictwa w sakramentach;

            2 aby dzieci, przez nauczanie katechetyczne trwaj?ce odpowiedni okres czasu, w?a?ciwie zosta?y przygotowane do pierwszego przyj?cia sakramentów pokuty i Naj?wi?tszej Eucharystii oraz do sakramentu bierzmowania;

            3 by dzieci, po przyj?ciu pierwszej Komunii ?wi?tej, by?y

w dalszym ci?gu przez formacj? katechetyczn? szczegó?owiej i w sposób bardziej pog??biony kszta?towane;

            4 a?eby katechizowa? tak?e upo?ledzonych fizycznie i umys?owo, na ile pozwala na to ich stan;

            5 a?eby przez zastosowanie ró?nych form i poczyna? umacnia?, o?wieca? i pot?gowa? wiar? m?odzie?y i doros?ych.

   

            Kan. 778 - Prze?o?eni zakonów i stowarzysze? ?ycia apostolskiego winni zatroszczy? si? o to, a?eby w ich ko?cio?ach, szko?ach lub w innych zak?adach, w jakikolwiek sposób im powierzonych, pilnie prowadzono katechizacj?.

   

            Kan. 779 - Nauczanie katechetyczne winno by? prowadzone z zastosowaniem wszelkich ?rodków, pomocy dydaktycznych oraz ?rodków spo?ecznego przekazu, które wydaj? si? bardziej skuteczne do tego, by wierni, w sposób dostosowany do ich charakteru, mo?liwo?ci, wieku oraz warunków ?ycia, mogli g??biej pozna? nauk? katolick? i lepiej wed?ug niej uk?ada? ?ycie.

   

            Kan. 780 - Ordynariusze miejsca winni troszczy? si? o odpowiednie przygotowanie katechetów do w?a?ciwego wype?niania ich zadania, a wi?c by ich kszta?cenie mia?o charakter sta?y, aby mogli pozna? w wystarczaj?cym zakresie nauk? katolick? oraz przyswoi? sobie teoretycznie i praktycznie zasady dyscyplin pedagogicznych.

 

Tytu? II  

MISYJNA DZIA?ALNOSC KO?CIO?A    

            Kan. 781 - Poniewa? ca?y Ko?ció? jest ze swej natury misyjny, a dzie?o ewangelizacji winno by? uznane za fundamentalny obowi?zek Ludu Bo?ego, st?d wszyscy wierni, ?wiadomi swojej odpowiedzialno?ci, winni wnosi? swój udzia? w dzie?o misyjne.

   

            Kan. 782 - § 1. Najwy?sze kierownictwo oraz koordynacja poczyna? i dzia?a?, zwi?zanych z dzie?em misyjnym i wspó?prac? misjonarsk?, nale?y do Biskupa Rzymskiego oraz Kolegium Biskupów.

   

            § 2. Poszczególni biskupi, stanowi?cy r?kojmi? Ko?cio?a powszechnego oraz wszystkich Ko?cio?ów, winni okazywa? szczególn?

trosk? o dzie?o misyjne, zw?aszcza poprzez poczynania misyjne,

podejmowane, rozwijane i podtrzymywane we w?asnym Ko?ciele partykularnym.

   

            Kan. 783 - Poniewa? cz?onkowie instytutów ?ycia konsekrowanego na mocy samej konsekracji po?wi?caj? si? na s?u?b? Ko?cio?owi, powinni w sposób w?a?ciwy ich instytutowi mie? szczególny udzia? w dzia?alno?ci misyjnej.

   

            Kan. 784 - Misjonarze, a wi?c ci, którzy s? posy?ani przez kompetentn? w?adz? ko?cieln? do podejmowania dzie?a misyjnego, mog? by? dobierani z terenów misyjnych lub spoza nich, spo?ród kleru diecezjalnego lub cz?onków instytutów ?ycia konsekrowanego, albo stowarzysze? ?ycia apostolskiego, albo spo?ród ?wieckich.

   

            Kan. 785 - § 1. Do realizacji dzie?a misyjnego powinni by? anga?owani katechi?ci, a wi?c wierni ?wieccy odpowiednio przygotowani i wyró?niaj?cy si? ?yciem chrze?cija?skim. Pod kierownictwem misjonarza zajmuj? si? oni przekazywaniem nauki ewangelicznej, organizowaniem ?ycia liturgicznego i prowadzeniem akcji charytatywnej.

   

            § 2. Katechi?ci winni otrzyma? formacj? w przeznaczonych do

tego szko?ach, a gdy takich nie ma, pod kierunkiem misjonarzy.

   

            Kan. 786 - Dzia?alno?? misyjna we w?a?ciwym tego s?owa znaczeniu, dzi?ki której zaszczepia si? Ko?ció? w narodach i wspólnotach, w których jeszcze si? nie zakorzeni?, jest prowadzona przez Ko?ció?, zw?aszcza poprzez wysy?anie zwiastunów Ewangelii, dopóki nowe Ko?cio?y nie zostan? w pe?ni ukonstytuowane, a wi?c wyposa?one we w?asne si?y i wystarczaj?ce pomoce, dzi?ki czemu b?d? mog?y same prowadzi? dzie?o ewangelizacji.

   

            Kan. 787 - § 1. Misjonarze przez ?wiadectwo ?ycia i s?owa powinni nawi?za? dialog z niewierz?cymi w Chrystusa, a?eby w sposób przystosowany do ich mentalno?ci i kultury, otworzy? im drogi, na których mogliby pozna? or?dzie ewangeliczne.

   

            § 2. Maj? tak?e zatroszczy? si? o to, a?eby ci, których uznaj? za przygotowanych do przyj?cia or?dzia ewangelicznego, pouczy? o prawdach wiary, tak aby, gdy o to poprosz? w sposób wolny, zostali dopuszczeni do przyj?cia chrztu.

   

            Kan. 788 - § 1. Ci, którzy wyrazili wol? przyj?cia wiary w Chrystusa, po odbyciu prekatechumenatu, winni by? dopuszczeni do katechumenatu z zastosowaniem obrz?dów liturgicznych, a ich nazwiska maj? by? wpisane do specjalnej ksi?gi.

   

            § 2. Katechumeni, przez nauk? ?ycia chrze?cija?skiego i praktyk?, winni by? odpowiednio wprowadzeni w tajemnic? zbawienia

oraz w ?ycie przepojone wiar?, a tak?e w liturgi?, umi?owanie Ludu Bo?ego i apostolstwo.

   

            § 3. Jest rzecz? Konferencji Episkopatu wyda? postanowienia,

reguluj?ce odbywanie katechumenatu i okre?laj?ce obowi?zki oraz

uprawnienia katechumenów.

   

            Kan. 789 - Przez odpowiedni? formacj? nale?y neofitów doprowadzi? do pe?niejszego poznania prawdy ewangelicznej i w?a?ciwego wype?niania obowi?zków podj?tych na chrzcie. Maj? by? przepajani szczer? mi?o?ci? do Chrystusa i Jego Ko?cio?a.

   

            Kan. 790 - § 1. Do biskupa diecezjalnego na terytoriach misyjnych nale?y:

            1 inicjowa?, kierowa? i koordynowa? wszystkie poczynania i dzie?a misyjne;

            2 czuwa? nad tym, by zosta?y zawarte odpowiednie umowy

z prze?o?onymi instytutów, oddaj?cych si? pracy misyjnej oraz ?eby stosunki z nimi wychodzi?y na korzy?? misji.

   

            § 2. Przepisy, o których w § 1, n. 1, wydane przez biskupa

diecezjalnego obowi?zuj? wszystkich misjonarzy, tak?e zakonników

oraz ich pomocników, przebywaj?cych na danym terytorium.

   

            Kan. 791 - W poszczególnych diecezjach dla umacniania wspó?pracy misyjnej :

            1 nale?y popiera? powo?ania misyjne;

            2 trzeba wyznaczy? kap?ana dla skutecznego popierania poczyna? misyjnych, zw?aszcza Papieskich Dzie? Misyjnych;

            3 winien by? organizowany doroczny dzie? misyjny;

            4 trzeba ka?dego roku przekaza? odpowiedni? ofiar? na rzecz misji za po?rednictwem Stolicy ?wi?tej.

   

            Kan. 792 - Konferencje Episkopatu powinny inicjowa? i popiera? poczynania, dzi?ki którym osoby, przybywaj?ce z terenów misyjnych dla podj?cia pracy lub odbycia studiów, doznawa?y braterskiego przyj?cia i wsparcia.

 

Tytu? III  

WYCHOWANIE KATOLICKIE    

            Kan. 793 - § 1. Rodzice oraz ci, którzy ich zast?puj?, maj? obowi?zek i zarazem prawo wychowania potomstwa. Rodzice katoliccy

maj? ponadto obowi?zek i prawo dobrania takich ?rodków i instytucji, przy pomocy których, uwzgl?dniaj?c miejscowe warunki, mogliby lepiej zadba? o katolickie wychowanie swoich dzieci.

   

            § 2. Rodzice maj? równie? prawo otrzymania od pa?stwa pomocy potrzebnych do katolickiego wychowania dzieci.

   

            Kan. 794 - § 1. Z szczególnej racji prawo i obowi?zek wychowania nale?y do Ko?cio?a, któremu zosta?a zlecona przez Boga misja niesienia ludziom pomocy, aby mogli osi?gn?? pe?ni? ?ycia chrze?cija?skiego.

   

            § 2. Do duszpasterzy nale?y obowi?zek czyni? wszystko, a?eby

wszyscy wierni mogli otrzyma? katolickie wychowanie.

   

            Kan. 795 - Poniewa? prawdziwe wychowanie powinno obj?? pe?n? formacj? osoby ludzkiej, zarówno w odniesieniu do celu ostatecznego, jak i w odniesieniu do dobra wspólnego spo?eczno?ci, dlatego dzieci i m?odzie? tak winny by? wychowywane, a?eby harmonijnie mog?y rozwija? swoje przymioty fizyczne, moralne oraz intelektualne, zdobywa? coraz doskonalszy zmys? odpowiedzialno?ci, w?a?ciwie korzysta? z wolno?ci i przygotowywa? si? do czynnego udzia?u w ?yciu spo?ecznym.

Rozdzia? I

SZKO?Y

   

            Kan. 796 - § 1. W?ród ?rodków wychowania wierni powinni bardzo ceni? szko?y, które s? dla rodziców g?ówn? pomoc? w wype?nianiu obowi?zku wychowania.

   

            § 2. Rodzice maj? ?ci?le wspó?pracowa? z nauczycielami, którym powierzaj? nauczanie swoich dzieci. Równie? nauczyciele w wype?nianiu swojego obowi?zku powinni ?ci?le wspó?pracowa? z  rodzicami, których te? winni pilnie wys?uchiwa?; nale?y organizowa? i docenia? zrzeszenia lub zebrania rodziców.

   

            Kan. 797 - W wyborze szko?y rodzice powinni mie? prawdziw?

wolno??. St?d wierni maj? zabiega? o to, a?eby spo?eczno?? ?wiecka uzna?a t? wolno?? rodziców i zachowuj?c wymogi sprawiedliwo?ci rozdzielczej wyposa?y?a j? w odpowiednie subsydia.

   

            Kan. 798 - Rodzice powinni kierowa? swoje dzieci do szkó? zapewniaj?cych katolickie wychowanie. Je?li nie mog? tego uczyni?, maj? obowi?zek sami zatroszczy? si? o to, by dzieci poza szko?? otrzyma?y nale?ne wychowanie katolickie.

   

            Kan. 799 - Wierni maj? zabiega? o to, a?eby ustawy pa?stwowe dotycz?ce kszta?cenia m?odzie?y zapewnia?y jej tak?e w szkole wychowanie religijne i moralne, zgodne z sumieniem rodziców.

   

            Kan. 800 - § 1. Ko?cio?owi przys?uguje prawo zak?adania szkó? jakiejkolwiek specjalno?ci, rodzaju i stopnia, a tak?e kierowania nimi.

   

            § 2. Wierni powinni popiera? szko?y katolickie, ?wiadcz?c w miar? mo?liwo?ci pomoc, gdy idzie o ich zak?adanie i utrzymanie.

   

            Kan. 801 - Instytuty zakonne, których w?a?ciwym zadaniem jest wychowanie, pozostaj?c wierne swojej misji, niech staraj? si? podejmowa? katolickie wychowanie równie? poprzez w?asne szko?y, zak?adane za zgod? biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 802 - § 1. Je?li nie ma szkó?, w których wychowanie jest przepojone chrze?cija?skim duchem, jest rzecz? biskupa diecezjalnego zatroszczy? si? o to, aby takie szko?y powsta?y.

   

            § 2. Je?li jest to wskazane, biskup diecezjalny winien zatroszczy? si? tak?e o zak?adanie szkó? zawodowych i technicznych oraz innych, wymaganych specjalnymi potrzebami.

            Kan. 803 - § 1. Szko?? wtedy uwa?a si? za katolick?, gdy jest kierowana przez kompetentn? w?adz? ko?cieln? albo ko?cieln? osob? prawn? publiczn?, albo za katolick? zosta?a uznana przez w?adz? ko?cieln? dokumentem na pi?mie.

   

            § 2. W szkole katolickiej nauczanie i wychowanie powinny si?

opiera? na zasadach chrze?cija?skiej doktryny. Wyk?adowcy maj?

si? odznacza? zdrow? nauk? i prawo?ci? ?ycia.

   

            § 3. ?adna szko?a, chocia?by w rzeczywisto?ci by?a katolicka, nie mo?e nosi? nazwy szko?a katolicka bez zgody kompetentnej w?adzy ko?cielnej.

   

            Kan. 804 - § 1. W?adzy ko?cielnej podlega katolickie  nauczanie i wychowanie religijne przekazywane w jakichkolwiek szko?ach, albo przy pomocy ró?nych ?rodków spo?ecznego przekazu. Jest rzecz? Konferencji Episkopatu wyda? w tej sprawie ogólne normy, a do biskupa diecezjalnego nale?y kierowanie t? dziedzin? i czuwanie nad ni?.

   

            § 2. Ordynariusz miejsca powinien zatroszczy? si? o to, a?eby osoby wyznaczone do nauczania religii tak?e w szko?ach niekatolickich, odznacza?y si? zdrow? nauk?, ?wiadectwem ?ycia chrze?cija?skiego i umiej?tno?ci? pedagogiczn?.

   

            Kan. 805 - W odniesieniu do w?asnej diecezji ordynariusz miejsca ma prawo mianowania lub zatwierdzania nauczycieli religii oraz usuwania lub ??dania usuni?cia, ilekro? wymaga tego dobro religii lub obyczajów.

   

            Kan. 806 - § 1. Biskupowi diecezjalnemu przys?uguje prawo czuwania nad szko?ami katolickimi po?o?onymi na jego terytorium oraz wizytowania ich, nawet wtedy, gdy zosta?y za?o?one lub s? kierowane przez cz?onków instytutów zakonnych. Mo?e on równie? wydawa? przepisy dotycz?ce ogólnej struktury szkó? katolickich. Tego rodzaju przepisy wi??? tak?e szko?y kierowane przez zakonników, z zachowaniem wszak?e ich autonomii w zakresie wewn?trznego zarz?du tych szkó?.

   

            § 2. Kierownicy szkó? katolickich winni zabiega?, pod nadzorem miejscowego ordynariusza, by wykszta?cenie przekazywane w tych szko?ach by?o przynajmniej na tym samym poziomie, co w innych tego rodzaju szko?ach danego kraju.

 

 

Rozdzia? II  

UNIWERSYTETY KATOLICKIE ORAZ INNE INSTYTUTY  WY?SZYCH STUDIÓW    

            Kan. 807 - Ko?ció? ma prawo zak?adania uniwersytetów i kierowania nimi. Przyczyniaj? si? one do pog??bienia kultury ludzi i pe?niejszego rozwoju osoby ludzkiej, a tak?e do wype?nienia pos?ugi nauczania w Ko?ciele.

   

            Kan. 808 - ?aden uniwersytet, chocia? rzeczywi?cie katolicki, nie mo?e u?ywa? nazwy uniwersytet katolicki, bez zgody kompetentnej w?adzy ko?cielnej.

   

            Kan. 809 - Gdy to jest mo?liwe i wskazane, Konferencje Episkopatu powinny zatroszczy? si? o to, a?eby na podleg?ym im terytorium dzia?a?y w?a?ciwie rozmieszczone uniwersytety lub przynajmniej wydzia?y, w których by?yby kultywowane i wyk?adane z zachowaniem ich naukowej autonomii ró?ne dyscypliny, przy uwzgl?dnieniu doktryny katolickiej.

   

            Kan. 810 - § 1. W?adza kompetentna, zgodnie z postanowieniami statutów, ma obowi?zek zatroszczy? si? o to, a?eby nauczycielami uniwersytetów katolickich mianowa? osoby, które obok odpowiednich kwalifikacji naukowych i pedagogicznych, odznaczaj? si? równie? nieskazitelno?ci? doktryny i dobrymi obyczajami. Gdy za? braknie tych wymogów, powinni by? usuni?ci ze stanowiska, z zachowaniem sposobu okre?lonego w statutach.

   

            § 2. Konferencje Episkopatu oraz zainteresowani biskupi diecezjalni maj? obowi?zek i prawo czuwa? nad tym, by na katolickich uniwersytetach wiernie by?y przestrzegane zasady doktryny katolickiej.

   

            Kan. 811 - § 1. Kompetentna w?adza ko?cielna powinna zatroszczy? si? o to, by na katolickich uniwersytetach zosta? utworzony wydzia? teologiczny albo instytut lub przynajmniej katedra teologii, prowadz?ca wyk?ady tak?e dla studentów ?wieckich.

   

            § 2. Na ka?dym uniwersytecie katolickim winny by? prowadzone

wyk?ady, uwzgl?dniaj?ce g?ównie te kwestie teologiczne, które maj? zwi?zek z przedmiotami wyk?adanymi na jego wydzia?ach.

   

            Kan. 812 - We wszystkich wy?szych instytutach nauczyciele przedmiotów teologicznych musz? mie? zlecenie kompetentnej w?adzy

ko?cielnej.

   

            Kan. 813 - Biskup diecezjalny powinien otoczy? studentów szczególn? trosk? duszpastersk?, nawet eryguj?c dla nich parafi? albo przynajmniej wyznaczaj?c do tego na sposób sta?y niektórych kap?anów. Winien równie? zatroszczy? si? o to, ?eby na uniwersytetach, tak?e niekatolickich, powsta?y katolickie o?rodki uniwersyteckie, ?wiadcz?ce m?odzie?y pomoc, zw?aszcza duchow?.

   

            Kan. 814 - Przepisy dotycz?ce uniwersytetów maj? zastosowanie w taki sam sposób do innych instytutów studiów wy?szych.

 

Rozdzia? III

UNIWERSYTETY I FAKULTETY KO?CIELNE

   

            Kan. 815 - Z tytu?u swojego zadania g?oszenia prawdy objawionej Ko?ció? ma prawo do w?asnych uniwersytetów i wydzia?ów ko?cielnych, dla kultywowania w nich dyscyplin ko?cielnych lub z nimi zwi?zanych, a tak?e kszta?cenia w nich studentów w sposób naukowy.

   

            Kan. 816 - § 1. Uniwersytety i wydzia?y ko?cielne mog? by? tworzone tylko na mocy erekcji dokonanej przez Stolic? Apostolsk? lub uzyskanego od niej zatwierdzenia. Jej równie? przys?uguje najwy?sze kierownictwo tych?e instytucji.

   

            § 2. Ka?dy uniwersytet i wydzia? ko?cielny musi posiada? w?asne statuty i program studiów, zatwierdzone przez Stolic? Apostolsk?.

   

            Kan. 817 - Stopnie akademickie, posiadaj?ce skutki kanoniczne w Ko?ciele, mo?e nadawa? tylko uniwersytet lub wydzia?, który zosta? erygowany albo zatwierdzony przez Stolic? Apostolsk?.

   

            Kan. 818 - Przepisy zawarte w kan. 810, 812 i 813, dotycz?ce uniwersytetów katolickich, maj? zastosowanie tak?e do uniwersytetów i fakultetów ko?cielnych.

   

            Kan. 819 - Na ile wymaga tego dobro diecezji lub instytutu zakonnego, a nawet Ko?cio?a powszechnego, biskupi diecezjalni albo kompetentni prze?o?eni instytutów zakonnych powinni posy?a? na uniwersytety m?odych duchownych i zakonników, odznaczaj?cych si? charakterem, cnot? i uzdolnieniami.

   

            Kan. 820 - Prze?o?eni i profesorowie uniwersytetów i fakultetów ko?cielnych powinni zatroszczy? si? o to, a?eby poszczególne wydzia?y uniwersytetu ?wiadczy?y sobie wzajemn? pomoc, na ile zezwala na to przedmiot, oraz ?eby mi?dzy w?asnym uniwersytetem lub widzia?em i innymi uniwersytetami i wydzia?ami, nawet nieko?cielnymi, istnia?a wzajemna wspó?praca, przez któr?, podejmuj?c wspólne dzia?anie, poprzez spotkania, skoordynowane badania naukowe czy inne ?rodki, zmierza?oby si? do wi?kszego post?pu wiedzy.

   

            Kan. 821 - Konferencja Episkopatu oraz biskup diecezjalny maj? zatroszczy? si? o to, a?eby tam, gdzie to mo?liwe, zak?ada? wy?sze instytuty wiedzy religijnej, w których mianowicie wyk?adanoby dyscypliny teologiczne oraz inne zwi?zane z kultur? chrze?cija?sk?.

 

Tytu? IV  

?RODKI SPO?ECZNEGO PRZEKAZU, W Szczególno?ci  KSI??KI    

            Kan. 822 - § 1. W wype?nianiu swojej funkcji, pasterze Ko?cio?a, korzystaj?c z prawa przys?uguj?cego Ko?cio?owi, powinni pos?ugiwa? si? ?rodkami spo?ecznego przekazu.

   

            § 2. Pasterze ci maj? poucza? wiernych, ?e spoczywa na nich

obowi?zek podejmowania wspó?pracy zmierzaj?cej do tego, by u?ycie ?rodków spo?ecznego przekazu przepoi? duchem ludzkim i chrze?cija?skim.

            § 3. Wszyscy wierni, w szczególno?ci za? ci, którzy maj? jaki? udzia? w organizowaniu lub u?yciu ?rodków spo?ecznego przekazu, powinni si? stara? ?wiadczy? pomoc pasterskiej dzia?alno?ci, tak ?eby Ko?ció? móg? tak?e poprzez te ?rodki skutecznie wype?nia? swoj? misj?.

   

            Kan. 823 - § 1. Dla zachowania nieskazitelno?ci wiary i obyczajów, pasterze Ko?cio?a posiadaj? prawo i s? zobowi?zani czuwa?, by wiara i obyczaje wiernych nie dozna?y uszczerbku przez s?owo pisane lub u?ycie ?rodków spo?ecznego przekazu. Przys?uguje im równie? prawo domagania si?, aby przedk?adano do wcze?niejszej oceny to, co ma by? wydane przez wiernych na pi?mie, a dotyczy wiary lub obyczajów, a tak?e odrzucania pism przynosz?cych szkod? prawdziwej wierze lub dobrym obyczajom.

   

            § 2. Obowi?zek i prawo, o których w § 1, nale?? do biskupów, zarówno poszczególnych, jak i zebranych na synodach lub Konferencjach Episkopatu - w odniesieniu do wiernych powierzonych ich pieczy. Natomiast nale?? do najwy?szej w?adzy ko?cielnej - gdy idzie o ca?y Lud Bo?y.

   

            Kan. 824 - § 1. Je?li inaczej nie postanawia si?, ordynariuszem miejsca, którego nale?y prosi? o zezwolenie lub aprobat? na wydanie ksi??ek wed?ug kanonów niniejszego tytu?u, jest w?asny ordynariusz miejscowy autora albo ordynariusz miejsca wydawania ksi??ek.

   

            § 2. Cokolwiek w kanonach tego tytu?u postanawia si? o ksi??kach, nale?y stosowa? tak?e do wszelkiego rodzaju pism przeznaczonych do publicznego rozpowszechniania, chyba ?e co innego jest stwierdzone.

   

            Kan. 825 - § 1. Ksi?gi Pisma ?wi?tego wolno wydawa? tylko za

aprobat? Stolicy Apostolskiej lub Konferencji Episkopatu. Równie?

do wydania ich t?umacze? na j?zyki narodowe wymagana jest aprobata tej samej w?adzy oraz zaopatrzenie ich w konieczne i wystarczaj?ce wyja?nienia.

   

            § 2. T?umaczenia Pisma ?wi?tego, zaopatrzone w odpowiednie wyja?nienia, katolicy mog? za zezwoleniem Konferencji Episkopatu

przygotowywa? i wydawa? wspólnie z bra?mi od??czonymi.

   

            Kan. 826 - § 1. Gdy idzie o ksi?gi liturgiczne, nale?y zachowa? przepisy kan. 838.

   

            § 2. Na ponowne wydanie ksi?g liturgicznych lub ich t?umacze? na j?zyk narodowy, b?d? ich cz??ci, konieczne jest potwierdzenie zgodno?ci z wydaniem zatwierdzonym przez ordynariusza miejsca wydania.

   

            § 3. Modlitewniki do publicznego lub prywatnego u?ytku wiernych mog? by? wydawane tylko za zezwoleniem ordynariusza miejsca.

   

            Kan. 827 - § 1. Katechizmy oraz inne pisma s?u??ce do katechizacji lub ich przek?ady wymagaj? aprobaty ordynariusza miejsca, z zachowaniem przepisu kan. 775, § 2.

   

            § 2. Tylko te ksi??ki z zakresu Pisma ?wi?tego, teologii, prawa kanonicznego, historii Ko?cio?a oraz innych ga??zi wiedzy religijnej lub moralnej, które zosta?y wydane za aprobat? kompetentnej w?adzy ko?cielnej albo potem zosta?y przez ni? zatwierdzone, mog? by? u?ywane jako podr?czniki w szko?ach podstawowych, ?rednich lub wy?szych.

   

            § 3. Zaleca si?, aby ksi??ki zawieraj?ce tre??, o której w § 2, chocia? nie s? u?ywane jako podr?czniki, jak równie? pisma o tre?ci szczególnie dotycz?cej religii lub dobrych obyczajów, zosta?y poddane os?dowi ordynariusza miejsca.

   

            § 4. W ko?cio?ach lub kaplicach nie mo?na wystawia?, sprzedawa? lub rozdawa? ksi??ek czy innych pism, traktuj?cych o sprawach religii lub obyczajów, je?li nie zosta?y wydane za zezwoleniem kompetentnej w?adzy ko?cielnej albo nie by?y przez ni? potem zaaprobowane.

   

            Kan. 828 - Zbiory dekretów albo aktów, wydane przez jak?? w?adz? ko?cieln?, mog? by? ponownie wydane tylko po uzyskaniu zgody tej?e w?adzy i z zachowaniem warunków przez ni? przepisanych.

   

            Kan. 829 - Aprobata jakiego? dzie?a lub zezwolenie na jego wydanie dotyczy tekstu oryginalnego, nie za? jego nowych wyda? lub przek?adów.

   

            Kan. 830 - § 1. Przy zachowaniu prawa ka?dego ordynariusza miejsca do powierzania oceny ksi??ek osobom przez niego zatwierdzonym, Konferencja Episkopatu mo?e sporz?dzi? list? cenzorów odznaczaj?cych si? odpowiedni? wiedz? oraz zdrow? nauk? i roztropno?ci?, aby byli do dyspozycji kurii diecezjalnych, albo ustanowi? komisj? cenzorów, z któr? mogliby si? konsultowa? ordynariusze miejsca.

   

            § 2. Odrzucaj?c wszelki wzgl?d na osob?, cenzor w wype?nianiu swojej funkcji winien mie? na uwadze tylko nauk? Ko?cio?a o wierze i obyczajach, przedstawian? przez Nauczycielski Urz?d Ko?cio?a.

   

            § 3. Swoj? opini? cenzor winien wyda? na pi?mie. Je?li jest

przychylna, ordynariusz, zgodnie z w?asnym roztropnym os?dem,

udziela zezwolenia na wydanie, zaznaczaj?c swoje nazwisko, dat?

i miejsce udzielonego zezwolenia. W wypadku odmówienia zezwolenia ordynariusz przedstawia autorowi dzie?a powody odmowy.

   

            Kan. 831 - § 1. W dziennikach, czasopismach lub periodykach,

które wyra?nie atakuj? religi? lub dobre obyczaje, wierni mog? co? zamieszcza? jedynie dla s?usznej i uzasadnionej przyczyny. Duchowni i cz?onkowie instytutów zakonnych mog? to czyni? jedynie za zgod? ordynariusza miejsca.

   

            § 2. Do Konferencji Episkopatu nale?y wydanie przepisów okre?laj?cych warunki, jakie winny by? wype?nione, aby duchowni oraz cz?onkowie instytutów zakonnych mogli bra? udzia? w programach radiowych lub telewizyjnych dotycz?cych nauki katolickiej lub obyczajów.

   

            Kan. 832 - Cz?onkowie instytutów zakonnych, aby mogli wydawa? ksi??ki, traktuj?ce o religii lub obyczajach, potrzebuj? tak?e zezwolenia swojego wy?szego prze?o?onego, zgodnie z konstytucjami.

 

 Tytu? V  

WYZNANIE WIARY    

            Kan. 833 - Do osobistego z?o?enia wyznania wiary wed?ug formu?y zatwierdzonej przez Stolic? Apostolsk? s? zobowi?zani:                1 przed przewodnicz?cym lub jego delegatem, wszyscy uczestnicy soboru powszechnego, synodu partykularnego, synodu biskupów oraz synodu diecezjalnego, bior?cy w nich udzia? z g?osem decyduj?cym lub doradczym; przewodnicz?cy za? - przed soborem lub synodem;

            2 promowani do godno?ci kardynalskiej, zgodnie z przepisami ?wi?tego Kolegium;

            3 przed delegatem Stolicy Apostolskiej, wszyscy promowani

do biskupstwa, a tak?e ci, którzy s? zrównani z biskupem diecezjalnym;

            4 przed kolegium konsultorów administrator diecezji;

            5 przed biskupem diecezjalnym lub jego delegatem: wikariusze generalni i wikariusze biskupi oraz wikariusze s?dowi;

            6 przed ordynariuszem miejsca lub jego delegatem: proboszczowie, rektor, wyk?adowcy teologii i filozofii w seminariach - przy podejmowaniu funkcji; promowani do diakonatu;

            7 przed wielkim kanclerzem, a gdy takiego nie ma, przed

ordynariuszem miejsca albo ich delegatami, rektor uniwersytetu

ko?cielnego lub katolickiego - przy podejmowaniu funkcji; przed

rektorem, który jest kap?anem, lub przed ordynariuszem miejsca

albo przed ich delegatami - wyk?adowcy dyscyplin dotycz?cych

wiary lub obyczajów, na jakichkolwiek uniwersytetach - przy podejmowaniu funkcji;

            8 prze?o?eni w kleryckich instytutach zakonnych i stowarzyszeniach ?ycia apostolskiego, zgodnie z konstytucjami.

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 66 goĹ›ci