Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1400-1445)
Dokumenty Ko?cio?a - Ksi?ga VII PROCES

 

KSI?GA VII

PROCESY   

Cz??? I

POST?POWANIE S?DOWE W OGÓLNO?CI

   

            Kan. 1400 - § 1. Przedmiotem post?powania s?dowego s?:

            1 dochodzenie lub obrona uprawnie? osób fizycznych lub prawnych albo stwierdzenie faktów prawnych;

            2 przest?pstwa w tym, co dotyczy wymierzenia lub deklaracji kary.

            § 2. Natomiast spory powsta?e na skutek wydania aktu w?adzy administracyjnej mog? by? wniesione tylko do prze?o?onego albo do trybuna?u administracyjnego.

            Kan. 1401 - Moc? w?asnego i wy??cznego prawa, Ko?ció? rozpoznaje:

            1 sprawy dotycz?ce rzeczy duchowych i zwi?zanych z duchowymi;

            2 przekroczenie ustaw ko?cielnych oraz wszystkie inne, w których wchodzi w gr? grzech, w tym, co dotyczy ustalenia winy i wymierzenia kar ko?cielnych.

            Kan. 1402 - Wszystkie trybuna?y ko?cielne rz?dz? si? kanonami, które nast?puj?, z zachowaniem norm trybuna?ów Stolicy Apostolskiej.

            Kan. 1403 - § i. Sprawy kanonizacji S?ug Bo?ych rz?dz? si? szczególn? ustaw? papiesk?.

            § 2. W sprawach tych maj? ponadto zastosowanie przepisy tego Kodeksu, ilekro? w tej?e ustawie odsy?a si? do prawa powszechnego albo chodzi o normy, które z samej natury rzeczy dotycz? tak?e tych spraw.

   

Tytu? I

W?A?CIWO?? S?DU

   

            Kan. 1404 - Stolica Piotrowa nie mo?e by? s?dzona przez nikogo.

            Kan. 1405 - § 1. Sam tylko Biskup Rzymski ma prawo s?dzi? sprawy, o których w kan. 1401:

            1 tych, którzy sprawuj? najwy?sz? w?adz? pa?stwow?;

            2 kardyna?ów;

            3 legatów Stolicy Apostolskiej, a w sprawach karnych -  biskupów;

            4 inne sprawy, które sam wezwa? przed swój s?d.

            § 2. S?dzia nie mo?e rozpatrywa? sprawy dotycz?cej aktu lub dokumentu potwierdzonego w specjalny sposób przez Biskupa Rzymskiego, chyba ?e otrzyma? od niego uprzednie polecenie.

            § 3. Rocie Rzymskiej rezerwuje si? s?dzenie:

            1 biskupów w sprawach spornych, z zachowaniem przepisu kan. 1419, § 2;

            2 opata prymasa lub opata prze?o?onego kongregacji monastycznej i najwy?szego prze?o?onego instytutów zakonnych na prawie papieskim;

            3 diecezji czy innych ko?cielnych osób, fizycznych lub prawnych, które nie maj? ni?szego prze?o?onego od Biskupa Rzymskiego.

            Kan. 1406 - § 1. Po naruszeniu przepisu kan. 1404, akta i decyzje uwa?a si? za nieby?e.

            § 2. W sprawach, o których w kan. 1405, niew?a?ciwo?? innych s?dziów jest bezwzgl?dna.

            Kan. 1407 - § 1. W pierwszej instancji nie wolno pozwa? nikogo, chyba ?e wobec s?dziego ko?cielnego, który jest w?a?ciwy na podstawie jednego z tytu?ów okre?lonych w kan. 1408-1414.

            § 2. Niew?a?ciwo?? s?dziego, któremu nie przys?uguje ?aden z tych tytu?ów, nazywa si? wzgl?dna.

            § 3. Powód ma korzysta? z trybuna?u strony pozwanej; je?eli za? strona pozwana mia?aby ró?ne trybuna?y w?a?ciwe, wybór przys?uguje powodowi.

            Kan. 1408 - Ka?dy mo?e by? pozwany przed trybuna? sta?ego lub tymczasowego miejsca zamieszkania.

            Kan. 1409 - § 1. Tu?acz posiada trybuna? w miejscu, w którym aktualnie przebywa.

            § 2. Ten, którego miejsce sta?ego lub tymczasowego zamieszkania czy pobytu jest nieznane, mo?e by? pozwany przed trybuna? powoda, je?eli nie przys?uguje mu inny trybuna?, zgodny z przepisami prawa.

            Kan. 1410 - Z racji po?o?enia rzeczy, stron? mo?na pozwa? przed trybuna? miejsca, w którym znajduje si? rzecz sporna, ilekro? sprawa dotyczy tej rzeczy albo chodzi o bezprawne pozbawienie.

            Kan. 1411 - § 1. Z tytu?u umowy, wolno stron? pozwa? przed trybuna? miejsca, w którym umowa zosta?a zawarta lub powinna by? wype?niona, chyba ?e strony zgodnie wybra?y inny trybuna?.

            § 2. Je?eli sprawa dotyczy zobowi?za? wyp?ywaj?cych z innego tytu?u, strona mo?e by? pozwana przed trybuna? miejsca, na którym zobowi?zanie powsta?o lub ma by? wype?nione.

            Kan. 1412 - W sprawach karnych, oskar?ony, cho?by nieobecny, mo?e by? pozwany przed trybuna? miejsca, w którym dokonano przest?pstwa.

            Kan. 1413 - Strona mo?e by? pozwana:

            1 w sprawach dotycz?cych zarz?du, przed trybuna? miejsca, w którym by? on wykonywany;

            2 w sprawach dotycz?cych dziedziczenia lub pobo?nych legatów, przed trybuna? ostatniego sta?ego lub tymczasowego miejsca zamieszkania lub pobytu, wed?ug przepisu kan. 1408-1409, tego, którego dotyczy spadek lub pobo?ny legat, chyba ?e chodzi o zwyk?e wykonanie legatu, które nale?y rozpatrzy? wed?ug zwyczajnych norm w?a?ciwo?ci.

            Kan. 1414 - Z racji ??czno?ci, przez jeden i ten sam trybuna? i w tym samym procesie nale?y rozpatrzy? sprawy ze sob? zwi?zane, chyba ?e sprzeciwia si? temu przepis ustawy.

            Kan. 1415 - Z racji wyprzedzenia, je?eli dwa lub wi?cej trybuna?ów jest równie w?a?ciwych, ten ma prawo rozpatrzenia sprawy, który pierwszy wezwa? stron? pozwan?, zgodnie z przepisami prawa.

            Kan. 1416 - Konflikty w?a?ciwo?ci, mi?dzy trybuna?ami podlegaj?cymi temu samemu trybuna?owi apelacyjnemu, maj? by? przez niego rozstrzygane; je?eli nie podlegaj? temu samemu trybuna?owi apelacyjnemu, przez Sygnatur? Apostolsk?.

 

Tytu? II

RÓ?NE STOPNIE I RODZAJE TRYBUNA?ÓW

   

            Kan. 1417 - § 1. Z racji prymatu Biskupa Rzymskiego wolno ka?demu wiernemu swoj? spraw?, czy to sporn?, czy karn?, z trybuna?u ka?dego stopnia i w ka?dym stadium sporu, przenie?? do rozpatrzenia Stolicy ?wi?tej lub do niej j? wnie??.

            § 2. Odwo?anie si? jednak do Stolicy Apostolskiej nie zawiesza, oprócz przypadku apelacji, wykonywania jurysdykcji przez s?dziego, który zacz?? ju? rozpatrywa? spraw?; mo?e on zatem kontynuowa? proces a? do ostatecznego wyroku, chyba ?e Stolica Apostolska powiadomi?a s?dziego o przej?ciu przez siebie sprawy.

            Kan. 1418 - Ka?dy trybuna? ma prawo prosi? o pomoc inny trybuna? celem instrukcji sprawy lub celem zawiadomienia o aktach.

   

Rozdzia? I

TRYBUNA? PIERWSZEJ INSTANCJI 

Art. 1

S?DZIA

   

            Kan. 1419 - § 1. W ka?dej diecezji i dla wszystkich spraw, wprost przez prawo nie wyj?tych, s?dzi? pierwszej instancji jest biskup diecezjalny, który mo?e wykonywa? w?adz? s?dow? osobi?cie lub przez innych, wed?ug kanonów, które nast?puj?.

            § 2. Je?li za? chodzi o prawa lub dobra doczesne osoby prawnej, reprezentowanej przez biskupa, w pierwszym stopniu s?dzi spraw? trybuna? apelacyjny.

            Kan. 1420 - § 1. Ka?dy biskup diecezjalny jest obowi?zany ustanowi? wikariusza s?dowego, czyli oficja?a, ze zwyczajn? w?adz? s?dzenia, odr?bnego od wikariusza generalnego, chyba ?e niewielki obszar diecezji lub ma?a liczba spraw zalecaj? inaczej.

            § 2. Wikariusz s?dowy stanowi jeden trybuna? z biskupem, ale nie mo?e s?dzi? spraw, które biskup sobie zarezerwowa?.

            § 3. Wikariuszowi s?dowemu mo?na da? pomocników, których nazywa si? pomocniczymi wikariuszami s?dowymi, czyli wiceoficja?ami.

            § 4. Zarówno wikariusz s?dowy, jak i pomocniczy wikariusze s?dowi winni byt kap?anami nienaruszonej s?awy, doktorami lub przynajmniej licencjatami prawa kanonicznego, maj?cymi nie mniej ni? trzydzie?ci lat.

            § 5. Nie trac? oni swego urz?du podczas wakansu stolicy biskupiej i nie mog? by? usuni?ci przez administratora diecezjalnego; po przyj?ciu za? nowego biskupa, wymagaj? zatwierdzenia.

            Kan. 1421 - § 1. W diecezji biskup powinien ustanowi? s?dziów diecezjalnych, którymi powinni by? duchowni.

            § 2. Konferencja Episkopatu mo?e zezwoli?, by s?dziami mogli by? ustanowieni tak?e ?wieccy, spo?ród których w razie konieczno?ci jeden móg?by by? powo?any celem stworzenia kolegium.

            § 3. S?dziowie winni by? nienaruszonej s?awy i doktorami lub przynajmniej licencjatami prawa kanonicznego.

            Kan. 1422 - Wikariusz s?dowy, pomocniczy wikariusze s?dowi i pozostali s?dziowie s? mianowani na okre?lony czas, z zachowaniem przepisu kan. 1420, § 5; nie mog? by? usuni?ci, chyba z powodu prawnie uznanej i powa?nej przyczyny.

            Kan. 1423 - § 1. Kilku biskupów diecezjalnych za aprobat? Stolicy Apostolskiej mo?e zgodnie, w miejsce trybuna?ów diecezjalnych, o których w kan. 1419-1421, ustanowi? dla swoich diecezji jeden trybuna? pierwszej instancji; w takim przypadku temu samemu zespo?owi biskupów lub biskupowi przez nich wyznaczonemu przys?uguj? wszystkie uprawnienia, jakie posiada biskup diecezjalny w stosunku do swojego trybuna?u.

            § 2. Trybuna?y, o których w § 1, mog? by? ustanowione albo dla wszystkich spraw, albo tylko dla niektórych rodzajów spraw.

            Kan. 1424 - S?dzia jednoosobowy, w ka?dej sprawie mo?e sobie dobra? dwóch asesorów, duchownych lub ?wieckich o sprawdzonym ?yciu, by mu pomagali.

            Kan. 1425 - § 1. Odrzucaj?c przeciwny zwyczaj, trybuna?owi kolegialnemu trzech s?dziów s? zarezerwowane:

            1 sprawy sporne: a) w?z?a ?wi?ce?; b) w?z?a ma??e?skiego, z zachowaniem przepisów kan. 1686 i 1688;

            2 sprawy karne: a) o przest?pstwa, które mog? poci?gn?? za sob? kar? wydalenia ze stanu duchownego; b) o wymierzenie lub deklaracj? ekskomuniki.

            § 2. Biskup mo?e zleci? trybuna?owi z?o?onemu z trzech lub pi?ciu s?dziów sprawy trudniejsze lub wi?kszej wagi.

            § 3. Dla rozpatrywania poszczególnych spraw, wikariusz s?dowy powo?uje s?dziów turnusami, wed?ug ustalonego porz?dku, chyba ?e w poszczególnych wypadkach biskup inaczej postanowi.

            § 4. Je?eli w trybunale pierwszego stopnia nie da si? ustanowi? kolegium, Konferencja Episkopatu mo?e zezwoli?, jak d?ugo trwa taka niemo?liwo??, by biskup zleci? spraw? s?dziemu jednoosobowemu, który gdzie to jest mo?liwe, winien sobie dobra? asesora i audytora.

            § 5. Wikariusz s?dowy nie powinien zmienia? raz wyznaczonych s?dziów, chyba ?e z bardzo wa?nej przyczyny, któr? nale?y wskaza? w dekrecie.

            Kan. 1426 - § 1. Trybuna? kolegialny powinien dzia?a? kolegialnie i wydawa? wyroki wi?kszo?ci? g?osów.

            § 2. Winien mu przewodniczy?, je?li to mo?liwe, wikariusz s?dowy lub pomocniczy wikariusz s?dowy.

            Kan. 1427 - § 1. Je?eli istnieje spór mi?dzy zakonnikami lub domami tego samego kleryckiego instytutu zakonnego na prawie papieskim, s?dzi? pierwszej instancji, chyba ?e konstytucje zastrzegaj? inaczej, jest prze?o?ony prowincjalny, a w klasztorze niezale?nym - opat miejscowy.

            § 2. Zachowuj?c odmienne postanowienia konstytucji, je?eli spór toczy si? mi?dzy dwiema prowincjami, w pierwszej instancji spraw? b?dzie s?dzi? osobi?cie lub przez delegata najwy?szy prze?o?ony; je?eli mi?dzy dwoma klasztorami - opat, prze?o?ony kongregacji monastycznej.

            § 3. Je?li wreszcie powstaje spór mi?dzy zakonnymi osobami fizycznymi lub prawnymi ró?nych instytutów zakonnych albo nawet tego samego instytutu kleryckiego na prawie diecezjalnym lub laickiego, albo mi?dzy osob? zakonn? i duchownym diecezjalnym lub ?wieckim, albo osob? prawn? niezakonn?, w pierwszej instancji s?dzi trybuna? diecezjalny.

   

Art. 2

AUDYTORZY I RELATORZY

   

            Kan. 1428 - § 1. S?dzia lub przewodnicz?cy trybuna?u kolegialnego mo?e dla przeprowadzenia instrukcji sprawy wyznaczy? audytora, dobieraj?c go spo?ród s?dziów trybuna?u, albo z osób zatwierdzonych przez biskupa do tej funkcji.

            § 2. Do sprawowania funkcji audytora biskup mo?e zatwierdzi? duchownych lub ?wieckich, odznaczaj?cych si? dobrymi obyczajami, roztropno?ci? i wiedz?.

            § 3. Do audytora nale?y, zgodnie z poleceniem s?dziego; tylko zebranie dowodów i przekazanie zebranych s?dziemu; mo?e za? w mi?dzyczasie zdecydowa?, je?eli nie zabrania tego zlecenie s?dziego, które dowody i w jaki sposób powinny by? zebrane, gdy co do tej sprawy wy?oni si? kwestia podczas wykonywanego przeze? zadania.

            Kan. 1429 - Przewodnicz?cy trybuna?u kolegialnego powinien wyznaczy? ponensa, czyli relatora, spo?ród s?dziów wchodz?cych w sk?ad kolegium, który na zebraniu s?dziów referowa?by spraw? i redagowa? wyrok na pi?mie; dla s?usznej przyczyny ten?e przewodnicz?cy mo?e wyznaczy? innego na jego miejsce.

   

Art. 3

RZECZNIK SPRAWIEDLIWO?CI, OBRO?CA W?Z?A I NOTARIUSZ

   

            Kan. 1430 - Dla spraw spornych, w których mo?e by? zagro?one dobro publiczne, i dla spraw karnych, nale?y ustanowi? w diecezji rzecznika sprawiedliwo?ci, którego obowi?zkiem jest zabezpieczenie dobra publicznego.

            Kan. 1431 - § 1. W sprawach spornych biskup diecezjalny os?dza, czy dobro publiczne mo?e by? zagro?one czy nie, chyba ?e ustawa nakazuje udzia? rzecznika sprawiedliwo?ci, albo jest on oczywi?cie konieczny z natury rzeczy.

            § 2. Je?eli w poprzedniej instancji bra? udzia? rzecznik sprawiedliwo?ci, to w nast?pnej domniemywa si? jego udzia? za konieczny.

            Kan. 1432 - Dla spraw, w których chodzi o niewa?no?? ?wi?ce? albo o niewa?no?? lub rozwi?zanie ma??e?stwa, nale?y ustanowi? w diecezji obro?c? w?z?a, którego obowi?zkiem jest proponowa? i przedstawia? wszystko, co w sposób rozumny mo?e by? przytoczone przeciw niewa?no?ci lub rozwi?zaniu.

            Kan. 1433 - W sprawach, w których wymagany jest udzia? rzecznika sprawiedliwo?ci lub obro?cy w?z?a, pomini?cie ich wezwania powoduje niewa?no?? akt, chyba ?e sami, chocia? nie wezwani, faktycznie byli obecni, albo przynajmniej przed wyrokiem, przejrzawszy akta, mieli mo?liwo?? wype?ni? swoje zadanie.

            Kan. 1434 - Je?li prawo wyra?nie nie zastrzega inaczej:

            1 ilekro? ustawa nakazuje, aby s?dzia wys?ucha? stron albo jednej z nich, nale?y równie? wys?ucha? rzecznika sprawiedliwo?ci i obro?cy w?z?a, je?eli wyst?puj? w procesie;

            2 ilekro? wymagany jest udzia? strony, aby s?dzia móg? co? zadecydowa?, udzia? rzecznika sprawiedliwo?ci lub obro?cy w?z?a, którzy wyst?puj? w sprawie, ma t? sam? si??.

            Kan. 1435 - Nominacja rzecznika sprawiedliwo?ci i obro?cy w?z?a nale?y do biskupa. Maj? to by? duchowni lub ?wieccy dobrego imienia, doktorzy lub licencjaci prawa kanonicznego, wypróbowani w roztropno?ci i gorliwo?ci o sprawiedliwo??.

            Kan. 1436 - § 1. Ta sama osoba, ale nie w tej samej sprawie, mo?e wype?nia? urz?d rzecznika sprawiedliwo?ci i obro?cy w?z?a.

            § 2. Rzecznik i obro?ca w?z?a mog? by? mianowani tak do wszystkich spraw, jak tylko do poszczególnych, za? ze s?usznej przyczyny mog? by? przez biskupa usuni?ci.

            Kan. 1437 - § 1. W ka?dym procesie powinien bra? udzia? notariusz, tak ?e akta nale?y uzna? za niewa?ne, je?eli nie zosta?y przez niego podpisane.

            § 2. Akta sporz?dzone przez notariuszy s? publicznie wiarygodne.

   

Rozdzia? II

TRYBUNA? DRUGIEJ INSTANCJI

   

            Kan. 1438 - Nie zmieniaj?c przepisu kan. 1444, § 1, n. 1:

            1 od trybuna?u biskupa sufragana apeluje si? do trybuna?u metropolity, z zachowaniem postanowienia kan. 1439;

            2 w sprawach rozpatrzonych w pierwszej instancji wobec metropolity, apeluje si? do trybuna?u, który on sam na sta?e wyznaczy?, za zgod? Stolicy Apostolskiej;

            3 dla spraw rozpatrzonych wobec prze?o?onego prowincjalnego, trybuna? drugiej instancji jest u najwy?szego prze?o?onego; dla rozpatrzonych wobec miejscowego opata - u opata, prze?o?onego kongregacji monastycznej.

            Kan. 1439 - § 1. Je?li dla kilku diecezji ustanowiony zosta? jeden trybuna? pierwszej instancji, zgodnie z przepisem kan. 1423, Konferencja Episkopatu za zgod? Stolicy Apostolskiej powinna ustanowi? trybuna? drugiej instancji, chyba ?e wszystkie diecezje s? sufragalnymi tej samej archidiecezji.

            § 2. Konferencja Episkopatu mo?e za zgod? Stolicy Apostolskiej ustanowi? jeden lub kilka trybuna?ów drugiej instancji, tak?e poza wypadkami, o których w § 1.

            § 3. Gdy chodzi o trybuna?y drugiej instancji, o których w §§ 1-2, Konferencja Episkopatu lub wyznaczony przez ni? biskup ma wszystkie w?adze, jakie przys?uguj? biskupowi diecezjalnemu w odniesieniu do jego trybuna?u.

            Kan. 1440 - Je?eli nie zostanie zachowana w?a?ciwo?? z racji stopnia, wed?ug przepisu kan. 1438 i 1439 niew?a?ciwo?? s?dziego jest bezwzgl?dna.

            Kan. 1441 - Trybuna? drugiej instancji winien by? ustanowiony w taki sam sposób jak trybuna? pierwszej instancji. Je?eli jednak w pierwszym stopniu procesu, wed?ug kan. 1425, § 4, wyrok zosta? wydany przez s?dziego jednoosobowego, trybuna? drugiej instancji powinien dzia?a? kolegialnie.

   

Rozdzia? III

TRYBUNA?Y STOLICY APOSTOLSKIEJ

            Kan. 1442 - Biskup Rzymski jest najwy?szym s?dzi? dla ca?ego ?wiata katolickiego i s?dzi albo osobi?cie, albo poprzez zwyczajne trybuna?y Stolicy Apostolskiej, albo przez s?dziów przez siebie delegowanych.

            Kan. 1443 - Rota Rzymska jest zwyczajnym trybuna?em ustanowionym przez Biskupa Rzymskiego dla przyjmowania apelacji.

            Kan. 1444 - § 1. Rota Rzymska s?dzi:

            1 w drugiej instancji, sprawy, które w pierwszej instancji zosta?y os?dzone przez zwyczajne trybuna?y i zgodnie z przepisami prawa zosta?y przez apelacj? wniesione do Stolicy ?wi?tej;

            2 w trzeciej lub dalszej instancji, sprawy rozpoznane ju? przez sam? Rot? Rzymsk? i przez jakiekolwiek inne trybuna?y, chyba ?e sprawa przesz?a w stan rzeczy os?dzonej.

            § 2. Trybuna? ten s?dzi równie? w pierwszej instancji sprawy, o których w kan. 1405, § 3 oraz inne, które Biskup Rzymski czy to z w?asnej inicjatywy, czy te? na pro?b? stron, przywo?a? przed swój trybuna? i zleci? Rocie Rzymskiej; sprawy te, je?eli inaczej nie zastrze?ono w reskrypcie zlecaj?cym zadanie, rozstrzyga sama Rota, tak?e w drugiej i dalszej instancji.

            Kan. 1445 - § 1. Najwy?szy Trybuna? Sygnatury Apostolskiej rozpatruje:

            1 sprawy o niewa?no??, pro?by o przywrócenie do stanu poprzedniego i inne rekursy przeciwko wyrokom rotalnym;

            2 rekursy dotycz?ce stanu osób w sprawach, których dopuszczenia do ponownego zbadania odmówi?a Rota Rzymska;

            3 zarzuty stronniczo?ci oraz inne sprawy przeciwko audytorom Roty Rzymskiej, z powodu aktów dokonanych przy wykonywaniu ich funkcji;

            4 konflikty w?a?ciwo?ci, o których w kan. 1416.

            § 2. Ten?e trybuna? rozpatruje spory powsta?e na skutek dzia?ania ko?cielnej w?adzy administracyjnej, przekazane do niej zgodnie z przepisami prawa i inne spory administracyjne, przekazane mu przez Biskupa Rzymskiego lub dykasterie Kurii Rzymskiej i konflikty w?a?ciwo?ci mi?dzy tymi dykasteriami.

            § 3. Do tego najwy?szego trybuna?u nale?y ponadto:

            1 czuwa? nad prawid?owym wymiarem sprawiedliwo?ci i wrazie potrzeby upomina? adwokatów lub pe?nomocników;

            2 przed?u?a? w?a?ciwo?? trybuna?ów;

            3 popiera? i zatwierdza? erekcj? trybuna?ów, o których w kan. 1423 i 1439.

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 126 goĹ›ci