 JAN PAWEŁ II
PAMIĘĆ I TOŻSAMOŚĆ
Rozmowy na przełomie tysiącleci
Spis treści
MIARA WYZNACZONA ZŁU
1. Mysteriuminiquitatis: Koegzystencja dobra i zła
2. Ideologie zła
3. Miara wyznaczona złu w dziejach Europy
4. Odkupienie jako boska miara wyznaczona złu
5. Tajemnica odkupienia
6. Odkupienie: zwycięstwo zadane człowiekowi
WOLNOŚĆ I ODPOWIEDZIALNOŚĆ
7. O właściwe używanie wolności
8. Wolność jest dla miłości
9. Nauka z najnowszej historii
10. Tajemnica miłosierdzia
MYŚLĄC OJCZYZNA... (OJCZYZNA - NARÓD - PAŃSTWO)
11. Pojęcie ojczyzny
12. Patriotyzm
13. Pojęcie narodu
14. Historia
15. Naród a kultura
MYŚLĄC EUROPA... (POLSKA - EUROPA - KOŚCIÓŁ)
16. Ojczyzna europejska
17. Ewangelizacja Europy Środkowo-Wschodniej
18. Owoce dobra na glebie oświecenia
19. Misja Kościoła
20. Stosunek Kościoła do państwa
21. Europa na tle innych kontynentów
DEMOKRACJA: MOŻLIWOŚCI I ZAGROŻENIA
22. Współczesna demokracja
23. Powrót do Europy?
24. Macierzyńska pamięć Kościoła
25. Wertykalny wymiar dziejów Europy
Zakończenie
26. ?Ktoś prowadził tę kulę...?
Od redakcji
XX wiek był świadkiem historycznych wydarzeń, które przyniosły zdecydowane zmiany w sytuacji politycznej i społecznej całych narodów i nie pozostały bez wpływu na losy poszczególnych obywateli. Sześćdziesiąt lat temu zakończyła się wojna, która pomiędzy 1939 a 1945 rokiem stała się dla świata tragicznym dramatem zniszczenia i śmierci. W następnych latach mieliśmy do czynienia z rozszerzaniem się dyktatury komunistycznej w wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej i z przenikaniem marksistowskiej ideologii do innych państw Europy, Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji. Ponadto na początki XXI wieku padł niestety bolesny cień terroryzmu w skali światowej; zburzenie wież World Trade Center w Nowym Jorku było tego najbardziej wymownym wyrazem. Czy można w tych wydarzeniach nie dostrzegać czynnej obecności mysterium iniquitatis?
Jednakże obok zła nie brakowało dobra. Dyktatury, które zapanowały poza ?żelazną kurtyną?, nie zdołały zdusić pragnienia wolności w poddanych im narodach. W Polsce, wbrew oporowi reżimu, narodził się i umocnił ruch związkowy znany pod nazwą ?Solidarność?. Był to sygnał przebudzenia, który odbił się echem również w innych krajach. I nadszedł rok 1989, który przeszedł do historii jako ten, w którym obalono mur berliński, a potem dokonał się szybki upadek dyktatury komunistycznej w krajach europejskich, w których panowała od dziesięcioleci. Dwudzieste stulecie było także wiekiem, w którym liczne narody podległe wcześniej systemom kolonialnym osiągnęły niepodległość. Powstały nowe państwa, które mimo uzależnień i nacisków mogą cieszyć się możliwością decydowania o swych losach. Trzeba też wspomnieć fakt ukształtowania się organizmów międzynarodowych, które po n wojnie światowej podjęły zadanie zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa narodów, troski o bardziej sprawiedliwy podział dóbr, obrony praw człowieka i słusznych oczekiwań różnych grup społecznych. W końcu należy wspomnieć powstanie i późniejsze rozszerzenie Wspólnoty Europejskiej.
Również w życiu Kościoła nie brak było wydarzeń, które pozostawiły głęboki ślad, wyznaczając kierunki pozytywnych zmian o wielkim znaczeniu dla teraźniejszości i, miejmy nadzieję, dla przyszłości Ludu Bożego. Pośród nich na pierwszym miejscu należy wymienić II Sobór Watykański (1962-1965) i różne inicjatywy, które zrodziły się jako jego konsekwencje, jak choćby: reforma liturgiczna, zaangażowanie na polu ekumenicznym i dialog między religiami. Jak nie docenić też całego dobra w wymiarze duchowym i kościelnym, jakie dokonywało się podczas celebracji Wielkiego Jubileuszu Roku 2000?
Szczególnym świadkiem tych wydarzeń jest Papież Jan Paweł II. Osobiście doświadczył dramatycznych i heroicznych dziejów swojego kraju, Polski, z którym wciąż jest związany W ostatnich dziesięcioleciach był również uczestnikiem - wpierw jako ksiądz, potem jako biskup, a w końcu jako papież - wielu wydarzeń w historii Europy i całego świata. Ta książka prezentuje niektóre z jego doświadczeń i refleksje, jakie dojrzewały w nim w obliczu różnorakich form zła, wobec którego nie tracił nigdy perspektywy dobra, przeświadczony, że to ono ostatecznie zwycięża. Dokonując przeglądu różnych aspektów dzisiejszej rzeczywistości, Ojciec Święty w cyklu ?rozmów na przełomie tysiącleci? podjął refleksję nad obecnymi zjawiskami w świetle minionych dziejów, w których usiłował odnaleźć korzenie tego, co teraz dokonuje się w świecie, aby dać współczesnym, poszczególnym osobom i całym ludom, możliwość obudzenia w sobie, poprzez uważny powrót do ?pamięci?, żywego poczucia własnej ?tożsamości?.
Pisząc tę książkę, Jan Paweł II powrócił do najważniejszych tematów rozmowy, jaka miała miejsce w 1993 roku w Castel Gandolfo. Dwaj polscy filozofowie, ks. Józef Tischner i Krzysztof Michalski, założyciele Instytutu Nauk o Człowieku (Institut für die Wissenschaften vom Menschen) w Wiedniu, zaproponowali mu przeprowadzenie krytycznej analizy historycznej i filozoficznej dwóch dyktatur, które naznaczyły piętnem dwudzieste stulecie: nazizmu i komunizmu. Nagrane wówczas rozmowy zostały potem spisane. Jednakże Ojciec Święty, wracając do kwestii podnoszonych w tamtej konwersacji, uważał za konieczne rozszerzenie perspektyw wywodu. Zatem, wychodząc od wspomnianych rozmów, rozwinął swoją refleksję o nowe elementy. Tak powstała ta książka, która podejmuje zagadnienia mające istotne znaczenie dla losów ludzkości, stawiającej pierwsze kroki w trzecim tysiącleciu.
Przy redakcji książki została zachowana literacka forma konwersacji, aby czytelnik miał świadomość, że nie jest to wykład akademicki, ale przyjacielska rozmowa, w której - podejmując z wielką precyzją proponowane kwestie w poszukiwaniu właściwych odpowiedzi - nie można było rozwinąć wyczerpujących wywodów. Pytania, w ich aktualnej formie, zostały dodane przez redakcję. Mają one za zadanie ułatwić czytelnikowi właściwe zrozumienie papieskiej myśli.
Życzymy, aby każdy, kto weźmie do ręki tę książkę, mógł znaleźć w niej rozwiązania przynajmniej niektórych kwestii, jakie go nurtują.
|
Pamięć i Tożsamość
