Dokumenty Ko?cio?a -


Sobór Watyka?ski II
Dekret o pasterskich zadaniach biskupów w Ko?ciele
"CHRISTUS DOMINUS"

Wst?p
DB 1. Chrystus Pan, Syn Boga ?ywego, który przyszed?, aby wybawi? lud swój z grzechów i u?wi?ci? wszystkich ludzi, jak sam zosta? pos?any przez Ojca, tak te? pos?a? swoich Aposto?ów, dlatego u?wi?ci? ich, daj?c im Ducha ?wi?tego, by i oni uwielbiali Ojca na ziemi i zbawiali ludzi "ku budowaniu cia?a Chrystusowego" (Ef 4,12), którym jest Ko?ció?.

DB 2. W tym Ko?ciele Chrystusowym Biskup Rzymski, jako nast?pca Piotra, któremu Chrystus powierzy? misj? pasienia swych owiec i baranków, cieszy si? z ustanowienia Bo?ego najwy?sz?, pe?n? bezpo?redni? i powszechn? w?adz? duszpastersk?. On te? wobec tego jako pasterz wszystkich wiernych otrzyma? pos?annictwo, aby dba? o dobro wspólne ca?ego Ko?cio?a i o dobro poszczególnych Ko?cio?ów zajmuje naczelne stanowisko w zwyczajnej w?adzy nad wszystkimi Ko?cio?ami.

Biskupi za?, ustanowieni równie? przez Ducha ?wi?tego, zajmuj? miejsce Aposto?ów jako pasterze dusz, otrzymali te? oni pos?annictwo, by ??cznie z Biskupem Rzymskim i pod jego zwierzchnictwem nadawa? trwa?o?? dzie?u Chrystusa, wiecznego Pasterza. Chrystus bowiem da? Aposto?om i ich nast?pcom nakaz oraz w?adz?, by nauczali wszystkie narody, by u?wi?cali ludzi w prawdzie i ?eby byli ich pasterzami. Biskupi zatem przez danego sobie Ducha ?wi?tego stali si? prawdziwymi i autentycznymi nauczycielami wiary, kap?anami i pasterzami.

DB 3. Biskupi, dziel?c trosk? o wszystkie Ko?cio?y, sprawuj? ten swój biskupi urz?d, otrzymany przez konsekracj? biskupi?, w ??czno?ci i pod zwierzchnictwem Papie?a w zakresie urz?du nauczycielskiego i kierownictwa pasterskiego, b?d?c wszyscy z??czeni w jedno Kolegium, czyli cia?o w stosunku do ca?ego Ko?cio?a Bo?ego.

Pojedynczo wykonuj? go w odniesieniu do wyznaczonych sobie cz??ci trzody Pa?skiej, otaczaj?c trosk? powierzony ka?demu poszczególny Ko?ció? lub te? czasem w kilku podejmuj?c razem trosk? o pewne wspólne potrzeby ró?nych Ko?cio?ów.

Dlatego Sobór ?wi?ty, licz?c si? równie? z po?o?eniem spo?eczno?ci ludzkiej, zmierzaj?cej w tych naszych czasach do nowego porz?dku rzeczy, pragnie dok?adniej okre?li? pasterskie zadania biskupów i postanawia, co nast?puje.

Rozdzia? I: BISKUPI W STOSUNKU DO CA?EGO KO?CIO?A

I. Rola biskupów w stosunku do ca?ego Ko?cio?a.
DB 4. Biskupi na mocy sakramentalnej konsekracji i przez sw? hierarchiczn? wspólnot? z G?ow? i cz?onkami Kolegium, s? ustanowieni cz?onkami biskupiego Cia?a. "Stan za? biskupi, który jest nast?pc? Kolegium Apostolskiego w nauczycielstwie i rz?dzeniu pasterskim, co wi?cej, w którym trwa nieprzerwanie cia?o apostolskie, stanowi równie? z g?ow? swoj?, Biskupem Rzymskim, a nigdy bez niego, podmiot najwy?szej i pe?nej w?adzy nad ca?ym Ko?cio?em, w?adza ta jednak mo?e by? wykonywana tylko za zgod? Biskupa Rzymskiego". W?adza ta "sprawowana jest w sposób uroczysty na Soborze powszechnym". Dlatego Sobór ?wi?ty postanawia, ?e wszyscy biskupi b?d?cy cz?onkami Kolegium biskupiego, maj? prawo udzia?u w Soborze powszechnym.

"Ta sama w?adza kolegialna mo?e by? sprawowana wespó? z papie?em przez rozproszonych po ?wiecie biskupów, byle tylko G?owa Kolegium wezwa?a ich do kolegialnego dzia?ania albo przynajmniej zatwierdzi?a jednakow? dzia?alno?? przebywaj?cych w rozproszeniu biskupów lub dobrowolnie j? przyj??a, tak ?eby sta?a si? ona prawdziwym aktem kolegialnym".

DB 5. Biskupi wybrani z ró?nych okr?gów ?wiata, wedle sposobów i zasad ustalonych lub pozostaj?cych do ustalenia przez papie?a, okazuj? Najwy?szemu Pasterzowi Ko?cio?a skuteczniejsz? pomoc na Radzie, zwanej "Synodem Biskupów". Synod ten, jako reprezentuj?cy ca?y episkopat katolicki, jest równocze?nie znakiem, ?e wszyscy biskupi zespoleni hierarchicznie uczestnicz? w trosce o ca?y Ko?ció?.

DB 6. Jako prawowici nast?pcy Aposto?ów i cz?onkowie Kolegium biskupiego powinni biskupi by? zawsze ?wiadomi swej wzajemnej ??czno?ci i okazywa? trosk? o wszystkie Ko?cio?y, skoro ka?dy z nich na mocy Bo?ego ustanowienia i z nakazu swego apostolskiego urz?du stanowi razem z reszt? biskupów r?kojmi? Ko?cio?a. Szczególnie musz? si? troszczy? o te tereny ?wiata, na których nie g?oszono jeszcze s?owa Bo?ego lub na których szczególnie z powodu szczup?ej liczby kap?anów, zagra?a wiernym niebezpiecze?stwo odst?pstwa od nakazów wiary albo nawet utrata samej wiary.

Tote? powinni z ca?ym wysi?kiem zabiega? o to, by wierni gorliwie popierali i rozwijali dzie?a ewangelizacji i apostolatu. Nadto musz? do?o?y? stara? celem przygotowania godnych kap?anów oraz pomocników, tak zakonnych jak ?wieckich, dla misji i terenów cierpi?cych na brak kleru. Niech si? równie? zatroszcz?, by w miar? mo?liwo?ci niektórzy z ich kap?anów udali si? na wspomniane misje lub do diecezji w celu sprawowania tam ?wi?tej pos?ugi na zawsze lub przynajmniej na okre?lony czas.

Ponadto w u?ytkowaniu dóbr ko?cielnych winni biskupi mie? przed oczyma wzgl?d nie tylko na potrzeby swojej diecezji, lecz i innych Ko?cio?ów partykularnych, które przecie? stanowi? cz??ci jednego Ko?cio?a Chrystusowego. W ko?cu niech i na to zwróc? uwag?, ?e w miar? si? trzeba nie?? ulg? w kl?skach, które dotykaj? inne diecezje lub tereny.

DB 7. Nade wszystko niech obejm? bratni? mi?o?ci? i otocz? szczer? oraz czynn? trosk? tych pasterzy, których dla imienia Chrystusowego poniewiera si? obelgami i udr?kami, przetrzymuje w wi?zieniach lub odsuwa od obowi?zków, by modlitwa i wsparcie wspó?braci przynios?y ulg? i z?agodzenie ich cierpieniom.

II. BISKUPI A STOLICA APOSTOLSKA
DB 8. a) Biskupom, jako nast?pcom Aposto?ów, przys?uguje w powierzonych im diecezjach si?? rzeczy ca?kowita w?adza zwyczajna, w?asna i bezpo?rednia, wymagana przez ich pasterskie zadania, zawsze z zachowaniem we wszystkim w?adzy, któr? na mocy swego urz?du posiada Biskup Rzymski co do zastrzegania spraw sobie lub innej w?adzy.

b) Poszczególni biskupi diecezjalni maj? upowa?nienia do dyspensowania w szczegó?owym wypadku od ogólnego prawa ko?cielnego tych wiernych, nad którymi sprawuj? w?adz? wedle norm prawnych, ilekro? uznaj? to za przydatne dla ich duchowego dobra, o ile najwy?sza w?adza ko?cielna nie zastrzeg?a sobie jakiego? szczególnego wypadku.

DB 9. W wykonywaniu najwy?szej, pe?nej i bezpo?redniej w?adzy nad ca?ym Ko?cio?em Biskup Rzymski pos?uguje si? dykasteriami Kurii Rzymskiej, które wobec tego w imieniu i moc? jego autorytetu pe?ni? swe obowi?zki ku dobru Ko?cio?ów i pos?udze ?wi?tych pasterzy.

Ojcowie ?wi?tego Soboru wyra?aj? ?yczenie, by te dykasterie, które bezsprzecznie ?wiadczy?y ogromn? pomoc Biskupowi Rzymskiemu i pasterzom Ko?cio?a, poddano nowej organizacji z wi?kszym przystosowaniem do wymaga? czasu, krajów i obrz?dków, zw?aszcza gdy chodzi o ich liczb?, nazw? uprawnienia i w?asny tryb post?powania oraz wzajemne uzgadnianie prac. Równie? ?ycz? sobie, by licz?c si? z w?a?ciwym biskupom zadaniem pasterskim, dok?adniej okre?lono obowi?zki legatów papieskich.

DB 10. Poza tym skoro te dykasterie ustanowiono dla dobra ca?ego Ko?cio?a, istnieje ?yczenie, by ich cz?onkowie, funkcjonariusze i doradcy, a tak?e legaci papiescy byli wi?cej, w miar? mo?no?ci, dobierani z ró?nych po?aci Ko?cio?a, dla ukazania naprawd? powszechnego charakteru urz?dów Ko?cio?a katolickiego, czyli jego centralnych organów.

Po??dan? jest równie? rzecz?, by do grona cz?onków dykasterii przybiera? te? niektórych biskupów, g?ównie diecezjalnych, którzy by mogli obszerniej zdawa? spraw? papie?owi z nastawienia, pragnie? i potrzeb wszystkich Ko?cio?ów.

W ko?cu Ojcowie soborowi uwa?aj?, ?e b?dzie to wielce korzystne, je?li te dykasterie dadz? wi?cej pos?uchu ludziom ?wieckim, odznaczaj?cym si? cnot?, wiedz? i do?wiadczeniem, tak ?eby i oni mieli odpowiedni udzia? w sprawach Ko?cio?a.

Rozdzia? II: BISKUPI W STOSUNKU DO KO?CIO?ÓW PARTYKULARNYCH CZYLI DIECEZJI

I. BISKUPI DIECEZJALNI
DB 11. Diecezj? stanowi cz??? Ludu Bo?ego, powierzona pieczy pasterskiej biskupa i wspó?pracuj?cych z nim kap?anów, tak by trwaj?c przy swym pasterzu i zgromadzona przez niego w Duchu ?wi?tym przez Ewangeli? i Eucharysti?, tworzy?a Ko?ció? partykularny, w którym prawdziwie obecny jest i dzia?a jeden, ?wi?ty, katolicki i apostolski Ko?ció? Chrystusowy.

Poszczególni biskupi, którym zlecono trosk? o Ko?ció? partykularny, sprawuj? w imi? Pana piecz? duszpastersk? nad swymi owcami, pod zwierzchnictwem papie?a, jako ich w?a?ciwi, zwyczajni i bezpo?redni pasterze, spe?niaj?c wzgl?dem nich obowi?zek nauczania, u?wi?cania i kierowania. Sami wszak?e winni uznawa? prawa, przys?uguj?ce prawomocnie czy to patriarchom, czy innym hierarchicznym autorytetom.

Do swoich zada? apostolskich winni si? biskupi przyk?ada? jako ?wiadkowie Chrystusowi wobec wszystkich ludzi, troszcz?c si? nie tylko o tych, którzy id? ju? za Ksi?ciem pasterzy, lecz oddaj?c si? ca?ym sercem tak?e tym, którzy w jakikolwiek sposób zboczyli z drogi prawdy lub nie znaj? Ewangelii Chrystusowej oraz zbawczego mi?osierdzia, a?eby w ko?cu wszyscy post?powali wedle "wszelkiej dobroci, sprawiedliwo?ci i prawdy". (Ef 5,9).

DB 12. W spe?nianiu swego obowi?zku nauczania niech obwieszczaj? ludziom Ewangeli? Chrystusow? ? co wysuwa si? na czo?o w?ród zasadniczych zada? biskupich ? nawo?uj?c ich w mocy Ducha do wiary lub umacniaj?c ich w ?ywej wierze. Niech ich zapoznaj? z ca?o?ci? tajemnicy Chrystusowej, czyli z tymi prawdami, których nieznajomo?? jest nieznajomo?ci? Chrystusa, a nadto z objawion? przez Boga drog? do oddawania Mu czci, a tym samym do osi?gni?cia wiecznej szcz??liwo?ci.

Oprócz tego niech wykazuj?, ?e nawet rzeczy doczesne oraz instytucje ludzkie kierowane s? równie? wedle zamiarów Boga Stwórcy ku zbawieniu ludzi, i dlatego mog? si? niema?o przyczynia? do budowania Chrystusowego Cia?a.

Dlatego niech pouczaj?, jak nale?y ocenia? w my?l nauki Ko?cio?a osob? ludzk? razem z jej wolno?ci? i z samym ?yciem cia?a, rodzin? oraz jej jedno?? i sta?o??, wydawanie i wychowanie potomstwa, spo?eczno?? ?wieck? z jej prawami i stanami, prac? i wypoczynek, wiedz? i wynalazki techniczne, n?dz? i nadmiar dóbr. Na koniec winni przedstawi? zasady rozwi?zywania najbardziej donios?ych zagadnie? dotycz?cych posiadania, wzrostu i nale?ytego rozdzia?u dóbr materialnych, pokoju i wojny oraz braterskiego wspó??ycia wszystkich narodów.

DB 13. Nauk? chrze?cija?sk? winni podawa? w sposób przystosowany do potrzeb chwili, by odpowiada?a na trudno?ci i zagadnienia, które przede wszystkim dr?cz? i niepokoj? ludzko??. Niech te? tej nauki strzeg?, przyuczaj?c wiernych do jej obrony i rozwoju. W jej podawaniu maj? dawa? dowody macierzy?skiej troski Ko?cio?a wzgl?dem wszystkich ludzi, zarówno wierz?cych jak i niewierz?cych, a szczególn? trosk? niech otaczaj? ubogich i s?abych, do których pos?a? ich Bóg z opowiadaniem Ewangelii.

Poniewa? do Ko?cio?a nale?y nawi?zywanie dialogu ze spo?eczno?ci? ludzk?, w której ?yje, ci??y przede wszystkim na biskupach obowi?zek zbli?ania si? do ludzi, szukania ich i podtrzymywania rozmowy z nimi. By w tych zbawiennych rozmowach zawsze prawda sz?a w parze z dobroci?, a zrozumienie z mi?o?ci?, musi je cechowa? jasno?? wyra?ania si? ??cznie z pokor? i delikatno?ci?, a nadto nale?yta roztropno??, po??czona jednak z zaufaniem, które zaskarbiaj?c przyja?? wytwarza wi?? duchow?. Dla upowszechnienia nauki chrze?cija?skiej niech si? staraj? pos?u?y? ró?nymi dost?pnymi w dzisiejszych czasach ?rodkami, przede wszystkim oczywi?cie kaznodziejstwem i nauczaniem katechizmu, które zawsze przecie? wysuwaj? si? na czo?o, lecz te? wyk?adem nauki w szko?ach, akademiach, konferencjach i wszelkiego rodzaju zebraniach, a niemniej równie? upowszechnianiem przez publiczne deklaracje, czynione z okazji pewnych wydarze?, nadto przy pomocy prasy oraz ?rodków spo?ecznego przekazywania my?li, którymi bezsprzecznie nale?y si? pos?ugiwa? w g?oszeniu Ewangelii Chrystusowej.

DB 14. Niech dopilnuj?, aby tak dzieciom i dorastaj?cej oraz dojrza?ej m?odzie?y, jak te? starszym podawano pilnie nauk? katechizmu, która zmierza do tego, by u ludzi wiara o?wiecona nauk? stawa?a si? ?yw?, wyra?n? i czynn?. Niech te? dopilnuj?, aby w podawaniu jej zachowano odpowiedni rozk?ad i metod? przystosowan? nie tylko do omawianego materia?u, lecz równie? do charakteru, poj?tno?ci i wieku oraz warunków ?ycia s?uchaczy, niech bacz? aby to nauczanie opiera?o si? na Pi?mie ?wi?tym, Tradycji, liturgii oraz na Magisterium i ?yciu Ko?cio?a.

Prócz tego winni zatroszczy? si? o stosowne przygotowanie katechetów do ich zada?, tak ?eby mieli dok?adn? znajomo?? nauki Ko?cio?a oraz zasad psychologii, a wiedz? pedagogiczn? aby opanowali teoretycznie i praktycznie.

Maj? te? postara? si? o przywrócenie katechumenatu doros?ych lub lepsze przystosowanie go.

DB 15. W spe?nianiu swego obowi?zku u?wi?cania winni biskupi pami?ta?, ?e wzi?ci zostali z ludzi i ?e dla ludzi postanowieni s? w tym, co do Boga nale?y, aby sk?adali dary i ofiary za grzechy. Biskupi ciesz? si? przecie? pe?ni? sakramentu kap?a?stwa i od nich s? zale?ni w wykonywaniu swej w?adzy zarówno kap?ani, którzy tak?e otrzymali ?wi?cenia na prawdziwych kap?anów Nowego Testamentu, by by? skrz?tnymi wspó?pracownikami biskupów, jako te? diakoni, którzy wy?wi?ceni na ten urz?d s?u?? Ludowi Bo?emu w ??czno?ci z biskupem oraz gronem jego kap?anów. Biskupi wi?c s? g?ównymi szafarzami tajemnic Bo?ych, jako te? kierownikami, krzewicielami i stró?ami ca?ego ?ycia liturgicznego w powierzonym sobie Ko?ciele.

Musz? przeto ci?gle dok?ada? stara?, by wierni coraz g??biej poznawali i prze?ywali poprzez Eucharysti? tajemnic? paschaln? celem wytworzenia jednego, mocno zwartego Cia?a w jedno?ci Chrystusowej mi?o?ci, "pilnuj?c modlitwy i pos?ugi s?owa" (Dz 6,4), niech do?o?? trudu, by wszyscy powierzeni ich opiece byli jednomy?lni w modlitwie, a przez przyjmowanie sakramentów wzrastali w ?asce i byli wiernymi ?wiadkami Pana.

Jako ci, którzy maj? zadanie doskonalenia, winni biskupi przyczynia? si? do wzmo?enia ?wi?to?ci swego kleru, zakonników i ?wieckich wed?ug w?a?ciwego im powo?ania, ?wiadomi wszak?e tego, ?e s? zobowi?zani dawa? przyk?ad ?wi?to?ci przez mi?o??, pokor? i prostot? ?ycia. Niech tak u?wi?caj? powierzone sobie Ko?cio?y, by ujawnia? si? w nich zmys? ca?ego Ko?cio?a Chrystusowego. Dlatego jak najbardziej winni popiera? powo?ania kap?a?skie i zakonne, otaczaj?c szczególn? trosk? powo?ania misyjne.

DB 16. W wykonywaniu swych zada? ojca i pasterza niech biskupi b?d? po?ród swoich jako ci, co us?uguj?, niech b?d? dobrymi pasterzami, znaj?cymi swe owce i przez nie znanymi, prawdziwymi ojcami, wyró?niaj?cymi si? duchem mi?o?ci i troski wzgl?dem wszystkich, tak ?e ich w?adzy pochodz?cej od Boga wszyscy si? z wdzi?czno?ci? poddaj?. Ca?? rodzin? swej trzody niech tak skupiaj? i urabiaj?, by wszyscy, ?wiadomi swych obowi?zków, ?yli i dzia?ali we wspólnocie mi?o?ci. By mogli to czyni? skutecznie, biskupi "nadaj?cy si? do wszelkiego dzie?a dobrego" (2 Tm 2,21) i "wszystko znosz?cy ze wzgl?du na wybranych" (2 Tm 2,10), musz? tak swoje ?ycie u?o?y?, by dostraja?o si? do wymaga? czasów.

Szczególn? mi?o?ci? winni zawsze otacza? kap?anów, maj?cych ich za synów i przyjació?, poniewa? oni w swoim zakresie podejmuj? ich zadania i troski i spe?niaj? je tak gorliwie w codziennych zabiegach. Tote? niech b?d? gotowi do ich wys?uchania, a przez za?y?e z nim obcowanie niech usi?uj? rozwija? ca?okszta?t pracy duszpasterskiej w ca?ej diecezji.

Niech si? troszcz? o ich duchowy, intelektualny i materialny stan, by byli zdolni do ?wi?tego i pobo?nego ?ycia oraz do wiernego i owocnego spe?niania swych pos?ug. Z tego wzgl?du winni popiera? wszelkie poczynania i urz?dza? specjalne zebrania, które by od czasu do czasu gromadzi?y kap?anów tak w celu odprawienia d?u?szych rekolekcji dla odnowy swego ?ycia, jak i celem zdobycia g??bszej znajomo?ci ró?nych dziedzin wiedzy ko?cielnej, zw?aszcza Pisma ?w. i teologii, donio?lejszych zagadnie? spo?ecznych oraz nowych zasad dzia?alno?ci duszpasterskiej. Kap?anom, którzy w jakikolwiek sposób znajduj? si? w niebezpiecze?stwie lub w czym? nie dopisali, winni okaza? czynne mi?osierdzie.

By mogli stosowniej zaradzi? dobru wiernych odpowiednio do stanu ka?dego, niech d??? do nale?ytego rozeznania ich potrzeb w warunkach spo?ecznych, w jakich ?yj?, niech pos?uguj? si? w tym celu w?a?ciwymi ?rodkami, g?ównie badaniami socjologicznymi. W stosunku do wszystkich maj? okazywa? zainteresowanie, bez wzgl?du na wiek, stan lub narodowo??, zarówno w stosunku do miejscowej ludno?ci, jak i przybyszów czy cudzoziemców. W roztaczaniu tej pasterskiej pieczy niech zostawiaj? swym wiernym przynale?ny im udzia? w sprawach Ko?cio?a, uznaj?c ich obowi?zek jak te? prawo do czynnej wspó?pracy w budowie Mistycznego Cia?a Chrystusowego.

Braci od??czonych niech darz? mi?o?ci?, przykazuj?c równie? wiernym, by odnosili si? do nich z wielk? uprzejmo?ci? i mi?o?ci?, udzielaj?c zarazem poparcia ekumenizmowi w rozumieniu Ko?cio?a: Nawet nieochrzczonych winni darzy? sercem, by równie? im przy?wieca?a mi?o?? Jezusa Chrystusa, którego biskupi s? ?wiadkami wobec wszystkich.

DB 17. Nale?y rozwija? ró?ne formy apostolatu oraz d??y? do uwzgl?dnienia i ?cis?ego zespolenia pod kierownictwem biskupa wszelkich dzie? apostolskich w ca?ej diecezji lub na jego odr?bnych terenach, które by zestroi?o w harmonijnej dzia?alno?ci wszelkie przedsi?wzi?cia oraz instytucje katechetyczne, misyjne, charytatywne, spo?eczne, rodzinne, szkolne oraz jakiekolwiek inne, maj?ce w za?o?eniu cele duszpasterskie, ?eby przez t? wspó?prac? ujawni?a si? zarazem jedno?? diecezji.

Szczególny nacisk nale?y po?o?y? na obowi?zek aposto?owania, ci???cy na wiernych zale?nie od ich stanu i uzdolnie? ka?dego, i poleca? im, by brali udzia? lub wspierali ró?ne dzie?a apostolatu ?wieckich, a zw?aszcza Akcj? Katolick?. Niech te? popieraj? i rozwijaj? stowarzyszenia maj?ce wprost lub ubocznie cel nadprzyrodzony, a mianowicie osi?gni?cie doskonalszego ?ycia lub g?oszenie wszystkim Ewangelii Chrystusowej czy rozwój nauki chrze?cija?skiej lub wzrost kultu publicznego b?d? cele spo?eczne, b?d? te? pe?nienie dzie? pobo?no?ci czy mi?o?ci.

Formy apostolatu trzeba przystosowa? nale?ycie do dzisiejszych wymaga?, maj?c na uwadze nie tylko duchowe i moralne, lecz spo?eczne, demograficzne i ekonomiczne warunki ludzkiego ?ycia. Do skutecznych i owocnych osi?gni?? w tym wzgl?dzie bardzo du?o wnosz? badania socjologiczne i religioznawcze przez instytuty socjologii pastoralnej, które gor?co si? zaleca.

DB 18. Specjaln? trosk? nale?y otoczy? tych wiernych, którzy ze wzgl?du na warunki ?ycia nie mog? dostatecznie korzysta? z ogólnej zwyk?ej opieki duszpasterskiej proboszczów lub ca?kowicie s? jej pozbawieni, jak np. mnogie rzesze emigrantów, uchod?cy i wygna?cy, podró?uj?cy statkami czy samolotami, koczownicy oraz inni tego rodzaju. Dla roztoczenia opieki nad ?yciem duchowym tych, którzy okresowo udaj? si? w inne strony celem wypoczynku, trzeba ogl?dn?? si? za trafnymi metodami duszpasterskimi.

Konferencje Biskupów, g?ównie krajowe, maj? starannie prze?ledzi? pal?ce zagadnienia odno?nie do wy?ej wspomnianych ludzi oraz zgodnie i wspólnymi si?ami zaradzi? pieczo?owicie duchowej opiece nad nimi przy pomocy odpowiednich ?rodków i organizacji, bior?c w rachub? przede wszystkim zasady ustalone lub maj?ce by? ustalone przez Stolic? Apostolsk?, umiej?tnie przystosowane do warunków czasu, miejsca i osób.

DB 19. W pe?nieniu swego apostolskiego zadania, zmierzaj?cego do zbawienia dusz, biskupom przys?uguje sama przez si? pe?na i ca?kowita wolno?? oraz niezale?no?? od jakiejkolwiek w?adzy ?wieckiej. Z tego powodu nie wolno wprost czy po?rednio stawia? przeszkód w pe?nieniu ich zada? ko?cielnych lub nie dopuszcza? do swobodnego kontaktowania si? ze Stolic? Apostolsk? czy innymi w?adzami ko?cielnymi oraz ze swymi podw?adnymi.

Bezsprzecznie, zabiegaj?c oko?o duchowej opieki nad swoj? trzod?, ?wi?ci pasterze dzia?aj? w rzeczy samej równie? na korzy?? post?pu spo?ecznego i kulturalnego oraz dobrobytu, okazuj?c w tym celu czynn? wspó?prac? z w?adzami pa?stwowymi w ramach swego obowi?zku i jak na biskupów przysta?o, oraz nak?aniaj?c do uleg?o?ci wobec s?usznych spraw i do szacunku dla prawnie ustanowionej w?adzy.

DB 20. Poniewa? apostolski urz?d biskupów zosta? ustanowiony przez Chrystusa Pana i zd??a do celu duchowego oraz nadprzyrodzonego, ?wi?ty Sobór powszechny o?wiadcza, ?e prawo nominacji i ustanawiania biskupów nale?y do odpowiedniej w?adzy ko?cielnej jako jej w?asne, specjalne i wy??cznie jej przys?uguj?ce.

Wobec powy?szego jest ?yczeniem ?wi?tego Soboru, by dla nale?ytej obrony wolno?ci Ko?cio?a oraz dla sprawniejszego i swobodniejszego przymno?enia dobra wiernych nie przyznawano ju? wi?cej w przysz?o?ci w?adzom ?wieckim ?adnych praw czy przywilejów co do wyboru, nominacji, przedstawiania lub wyznaczania na stanowisko biskupa. Natomiast uprzejmie prosi si? w?adze ?wieckie, których przychylno?? dla Ko?cio?a Sobór ?wi?ty z wdzi?czno?ci? uznaje i wielce ceni, aby zechcia?y samorzutnie zrzec si? wspomnianych praw czy przywilejów, przys?uguj?cych im dotychczas na mocy umowy lub zwyczaju, po porozumieniu si? ze Stolic? ?wi?t?.

DB 21. Z uwagi wi?c na tak wielk? donios?o?? i wa?no?? pasterskich zada? biskupów, uprasza si? gor?co biskupów diecezjalnych oraz wszystkich innych prawnie z nimi zrównanych, by w wypadku, gdyby ze wzgl?du na podesz?y wiek, czy z innego wa?nego powodu stali si? nie do?? zdatni do pe?nienia swych obowi?zków, zg?osili rezygnacj? ze stanowiska czy to samorzutnie, czy za wskazaniem miarodajnej w?adzy. Kompetentna natomiast w?adza w razie przyj?cia rezygnacji, zatroszczy si? o odpowiednie utrzymanie rezygnuj?cych i o rozpatrzenie ich specjalnych uprawnie?.

II. ZASI?G DIECEZJI
DB 22. By diecezja mog?a osi?gn?? swój w?a?ciwy cel, musi si? w?ród ludu Bo?ego, przynale?nego do tej diecezji, ujawni? przejrzy?cie istota Ko?cio?a, biskupi musz? mie? mo?no?? skutecznego pe?nienia w niej swych pasterskich obowi?zków, w ko?cu musi si? s?u?y? mo?liwie jak najlepiej zbawieniu ludu Bo?ego.

To za? wymaga czy to nale?ytego rozgraniczenia terytorialnego diecezji, czy te? racjonalnego i odpowiedniego do potrzeb apostolskich rozmieszczenia kleru oraz zasobów materialnych. Wszystko to wychodzi na korzy?? nie tylko kleru i wiernych bezpo?rednio w tym zainteresowanych, ale i ca?ego Ko?cio?a katolickiego.

Gdy zatem chodzi o terytorialne wytyczenie granic diecezji, ?wi?ty Sobór zarz?dza, by zale?nie od wymaga? dobra dusz co pr?dzej dosz?o w sposób rozs?dny do odpowiedniej rewizji przez podzia? lub rozcz?onkowanie, czy zespolenie, b?d? te? przez zmian? ich granic lub wyznaczenie odpowiedniejszego miejsca na stolice biskupie, czy wreszcie przez zorganizowanie ich wedle nowych za?o?e?, zw?aszcza gdy chodzi o diecezje sk?adaj?ce si? z wi?kszych miast.

DB 23. Przy rewizji rozgranicze? diecezji nale?y zapewni? ka?dej z nich przede wszystkim jedno?? organiczn? co do osób, stanowisk oraz instytucji, na wzór dobrze funkcjonuj?cego organizmu. W poszczególnych za? wypadkach, po dok?adnym rozwa?eniu wszystkich okoliczno?ci, nale?y mie? przed oczyma nast?puj?ce kryteria:

1) Przy okre?laniu granic diecezji nale?y w miar? mo?no?ci uwzgl?dni? ró?norodny sk?ad ludu Bo?ego, co mo?e si? wielce przyczyni? do sprawniejszego pe?nienia duszpasterskiej pieczy. Równocze?nie trzeba si? stara?, by w miar? mo?no?ci zachowa? demograficzne ugrupowania tego? ludu jako jedn? ca?o?? wraz z cywilnymi urz?dami i instytucjami spo?ecznymi, tworz?cymi jego organiczn? struktur?. Z tego to wzgl?du terytorium ka?dej diecezji winno by? w swej rozci?g?o?ci zwarte. Nale?y te? bra? pod uwag?, je?li na to okoliczno?ci pozwalaj?, granice cywilnego podzia?u oraz specjalne warunki osób czy miejsc, np. psychologiczne, ekonomiczne, geograficzne i historyczne.

2) Zasi?g terytorium diecezjalnego oraz liczba jego mieszka?ców winny by? w ogólno?ci takie, by z jednej strony biskup, cho?by mia? do pomocy innych, móg? osobi?cie spe?nia? funkcje biskupie i przeprowadza? odpowiednio wizytacje pasterskie, kierowa? nale?ycie i uzgadnia? wszystkie dzie?a apostolskie w diecezji, pozna? przede wszystkim swoich kap?anów, a tak?e zakonników i ?wieckich, maj?cych jaki? wspó?udzia? w poczynaniach diecezjalnych. Z drugiej za? strony trzeba stworzy? dostateczne i odpowiednie do dzia?ania pole, na którym by zarówno biskup, jak i duchowni mogli wyt??a? owocnie wszystkie swoje si?y w pos?udze ?wi?tej, maj?c przed oczyma potrzeby ca?ego Ko?cio?a.

3) Celem wreszcie sprawniejszego wykonywania pos?ugi zbawczej w diecezji nale?y przyj?? za regu??, by ka?da diecezja rozporz?dza?a przynajmniej wystarczaj?c? ilo?ciowo i jako?ciowo liczb? duchownych dla nale?ytej obs?ugi ludu Bo?ego, by nie brakowa?o urz?dów, instytucji i dzie? w?a?ciwych dla Ko?cio?a partykularnego, których niezb?dno?? dla nale?ytego kierowania nim i dla apostolatu potwierdza praktyka, na koniec ?rodki utrzymania dla osób i instytucji albo winny by? ju? gotowe, lub przynajmniej nale?y przezornie przewidzie?, ?e ich sk?din?d nie braknie.

Tam gdzie znajduj? si? wierni odmiennego obrz?dku, niech w tym równie? celu zatroszczy si? biskup diecezji o ich duchowe potrzeby czy to przez kap?anów i parafie tego? samego obrz?dku, czy przez wikariusza biskupiego, wyposa?onego w odpowiednie w?adze, czy nawet, w razie potrzeby, w godno?? biskupi?, czy te? osobi?cie, pe?ni?c funkcje ordynariusza ró?nych obrz?dków. Je?liby to wszystko, ze specjalnych powodów, by?o ? zdaniem Stolicy Apostolskiej nie do wykonania, nale?y ustanowi? w?asn? hierarchi? dla ró?nych obrz?dków.

W podobnych okoliczno?ciach nale?y równie? zadba? o wiernych obcoj?zycznych czy to przez kap?anów i parafie z tym samym j?zykiem, czy przez wikariusza biskupiego w?adaj?cego dobrze dan? mow?, a nawet wyposa?onego w razie potrzeby w godno?? biskupi?, czy ostatecznie w jaki? inny, bardziej odpowiedni sposób.

DB 24. Co dotyczy przeprowadzenia zmian diecezji lub innowacji wedle norm pod nr 22-23, to nie naruszaj?c dyscypliny Ko?cio?ów Wschodnich, winny w?a?ciwe Konferencje Biskupów przyst?pi? do omówienia tych spraw odno?nie do swego terytorium korzystaj?c nawet z pomocy specjalnej Komisji biskupiej, je?liby to uznano za stosowne, zawsze jednak po zaznajomieniu si? ze zdaniem przede wszystkim wchodz?cych tu w rachub? biskupów prowincji lub okr?gów. Nast?pnie niech Konferencje przedstawi? swe plany i ?yczenia Stolicy Apostolskiej.

III. WSPÓ?PRACOWNICY BISKUPA DIECEZJALNEGO W ZADANIACH DUSZPASTERSKICH

1) Biskupi koadiutorzy i pomocniczy
DB 25. W zarz?dzaniu diecezjami nale?y tak pe?ni? biskupie zadanie pasterskie, by dobro trzody Pa?skiej by?o zawsze najwy?sz? zasad?. Celem nale?ytego zaradzenia temu dobru trzeba nierzadko ustanawia? biskupów pomocniczych, dlatego ?e biskup diecezjalny nie mo?e osobi?cie spe?ni? wszystkich obowi?zków biskupich tak, jak tego wymaga dobro dusz, a to z powodu zbyt wielkiego obszaru diecezji lub nadmiernej liczby mieszka?ców, czy te? ze wzgl?du na specjalne warunki apostolatu lub inne przyczyny ró?norakiej natury. Niekiedy nawet szczególna potrzeba wymaga ustanowienia biskupa koadiutora do pomocy biskupowi diecezjalnemu. Tych biskupów koadiutorów i pomocniczych nale?y tak wyposa?y? w odpowiednie w?adze, ?eby przy nienaruszalno?ci jednolitego zawsze zarz?du diecezji jak i powagi biskupa diecezjalnego, dzia?alno?? ich nabra?a skuteczno?ci, a w?a?ciwa biskupom godno?? by?a mocniej zagwarantowana.

Natomiast biskupi koadiutorzy i pomocniczy, z racji swego powo?ania do udzia?u w troskach biskupa diecezjalnego, niech tak wype?niaj? swe obowi?zki, aby we wszystkich sprawach post?powali w jednomy?lnej zgodzie z nim. Ponadto niech okazuj? zawsze uleg?o?? i szacunek biskupowi diecezjalnemu, który ze swej strony niech te? po bratersku mi?uje biskupów koadiutorów i pomocniczych i ma dla nich powa?anie.

DB 26. Je?eli tego wymaga dobro dusz, niech si? biskup diecezjalny nie wzbrania ??da? od kompetentnej w?adzy jednego lub wi?cej biskupów pomocniczych, których si? ustanawia dla diecezji, oczywi?cie bez prawa nast?pstwa.

Chocia?by to w li?cie nominacyjnym nie by?o z góry postanowione, niech biskup diecezjalny ustanowi swego biskupa pomocniczego czy biskupów pomocniczych wikariuszami generalnymi lub przynajmniej wikariuszami biskupimi, zawis?ymi jedynie od swej w?adzy, i niech zechce zasi?ga? ich rady przy rozpatrywaniu bardziej donios?ych spraw, zw?aszcza o charakterze duszpasterskim.

O ile by kompetentna w?adza nie zdecydowa?a inaczej, to wraz z obowi?zkami biskupa diecezjalnego nie wygasaj? w?adze i uprawnienia, w które s? wyposa?eni na mocy prawa biskupi pomocniczy. Po??dane jest równie?, by w razie wakuj?cej stolicy biskupiej obowi?zek zarz?dzania diecezj? powierzono biskupowi pomocniczemu lub je?li jest ich wielu, to jednemu z nich, chyba ?e powa?ne powody wskazywa?yby co innego.

Biskupa koadiutora, wyznaczonego mianowicie z prawem nast?pstwa, niech biskup diecezjalny mianuje zawsze wikariuszem generalnym. Temu te? koadiutorowi b?dzie mog?a kompetentna w?adza przyzna? w poszczególnych wypadkach szersze uprawnienia.

By jak najbardziej zadba? o obecne i przysz?e dobro diecezji, niech biskup korzystaj?cy z pomocy i biskup koadiutor nie omieszkaj? naradza? si? w rzeczach wi?kszej wagi.

2) Kuria i Rady diecezjalne.
DB 27. W Kurii diecezjalnej czo?owe stanowisko zajmuje wikariusz generalny. Ilekro? za? wymaga tego sprawny zarz?d diecezj?, mo?e biskup ustanowi? jednego lub wi?cej wikariuszów biskupich, którym na mocy samego prawa przys?uguje w okre?lonej cz??ci diecezji czy odno?nie do pewnego rodzaju spraw lub w stosunku do wiernych okre?lonego obrz?dku taka w?adza, jak? prawo powszechne przyznaje wikariuszowi generalnemu.

Do wspó?pracowników biskupa w zarz?dzie diecezj? zaliczaj? si? równie? ci kap?ani, którzy tworz? jego senat i rad?, jak kapitu?a katedralna, zespó? konsultorów lub inne rady zale?nie od warunków ró?nych miejsc lub ich charakteru. Instytucje te, zw?aszcza kapitu?? katedraln? nale?y w miar? potrzeby podda? reorganizacji przystosowanej do dzisiejszych wymaga?.

Kap?ani i ?wieccy, przynale?ni do Kurii diecezjalnej winni zdawa? sobie z tego spraw?, ?e pomagaj? w pasterskiej pos?udze biskupa.

Kuri? diecezjaln? trzeba tak zorganizowa?, by by?a podatnym narz?dziem dla biskupa nie tylko w zarz?dzie diecezj?, lecz równie? w wykonywaniu dzie? apostolatu.

Bardzo po??dan? jest rzecz?, by w ka?dej diecezji utworzono osobn? Rad? duszpastersk? z samym biskupem diecezjalnym na czele, w której by uczestniczyli specjalnie dobrani ksi??a, zakonnicy i ?wieccy. Zadaniem tej Rady b?dzie ?ledzenie i przemy?lenie wszystkiego, co ma zwi?zek z duszpasterskimi pracami, oraz wyci?ganie z tego praktycznych wniosków.

3) Kler diecezjalny
DB 28. Wszyscy kap?ani, zarówno diecezjalni jak i zakonni, uczestnicz? wraz z biskupem w jednym kap?a?stwie Chrystusa i pe?ni? je, dlatego stanowi? grono skrz?tnych wspó?pracowników biskupiego stanu. W dzia?alno?ci jednak duszpasterskiej zasadnicz? rol? odgrywaj? kap?ani diecezjalni, gdy? przez inkardynacj? lub przydzielenie do danego Ko?cio?a po?wi?cili si? ca?kowicie na jego us?ugi dla pieczy nad jedn? cz?stk? trzody Pa?skiej. Wobec tego tworz? jedno kap?a?skie grono i jedn? rodzin?, której ojcem jest biskup. ?eby móg? on bardziej odpowiednio i równomiernie rozdziela? w?ród swoich kap?anów ?wi?te pos?ugi, musi si? cieszy? niezb?dn? wolno?ci? w przydzielaniu urz?dów lub beneficjów, tote? prawa czy przywileje, zacie?niaj?ce w jakikolwiek sposób t? wolno??, zostaj? uchylone.

Wspó??ycie mi?dzy biskupami i kap?anami diecezjalnymi winno si? opiera? g?ównie na nadprzyrodzonych wi?zach mi?o?ci, tak ?eby zespolenie woli kap?anów z wol? biskupa uczyni?o ich dzia?alno?? duszpastersk? bardziej wydajn?. Celem przeto coraz lepszego usprawnienia pos?ug duszpasterskich niech biskup zwo?uje kap?anów na rozmow?, równie? i wspóln?, g?ównie na tematy duszpasterskie, i to nie tylko przy danej sposobno?ci, lecz te? w miar? mo?liwo?ci w ustalonych terminach.

Poza tym wszyscy kap?ani diecezjalni niech b?d? wzajemnie zespoleni i niech przynagla ich troska o dobro ca?ej diecezji. A nadto pami?taj?c, ?e dobra czerpane z piastowanego urz?du ko?cielnego maj? ?cis?y zwi?zek ze ?wi?t? pos?ug?, niech w miar? si? spiesz? z hojn? pomoc? równie? i materialnym potrzebom diecezji, w my?l zarz?dze? biskupich.

DB 29. Bli?szymi wspó?pracownikami biskupa s? równie? ci kap?ani, którym on powierza obowi?zki duszpasterskie lub te? dzie?a apostolatu o charakterze ponadparafialnym czy to odno?nie do wydzielonego terytorium diecezjalnego, czy specjalnych grup wiernych, b?d? te? specyficznego rodzaju dzia?alno?ci.

Bezcenn? wspó?prac? wnosz? równie? ci kap?ani, którym biskup zleca ró?ne zadania apostolatu czy to w szko?ach, czy w innych instytucjach lub stowarzyszeniach. Podobnie i kap?ani oddani dzie?om ponaddiecezjalnym, z uwagi na to, ?e pe?ni? znakomite dzie?a apostolatu, zas?uguj? na specjaln? opiek?, zw?aszcza ze strony biskupa, na którego terenie przebywaj?.

DB 30. Ze szczególnego za? wzgl?du wspó?pracownikami biskupa s? proboszczowie, którym jako w?a?ciwym pasterzom powierza si? piecz? nad duszami w okre?lonej cz?stce diecezji, pod jego zwierzchnictwem.

1) W wykonywaniu tej pieczy niech proboszczowie razem ze swymi pomocnikami tak dope?niaj? obowi?zku nauczania, u?wi?cania i kierowania, by wierni i wspólnoty parafialne naprawd? czuli si? cz?onkami zarówno diecezji jak i ca?ego Ko?cio?a. Dlatego niech wspó?pracuj? z innymi proboszczami oraz z kap?anami pe?ni?cymi duszpasterskie obowi?zki na danym terytorium (jakimi s? np. wikariusze okr?gowi, dziekani) lub oddanymi pracy o charakterze ponadparafialnym, ?eby duszpasterstwo diecezji nie cierpia?o na brak jedno?ci, a zyskiwa?o na skuteczno?ci.

Poza tym duszpasterstwo winno by? zawsze nacechowane duchem misyjnym, tak ?eby w odpowiedni sposób rozci?ga?o si? na wszystkich przebywaj?cych w parafii. W razie wi?c, gdyby proboszczowie nie mogli dotrze? do pewnych ?rodowisk, niech wezw? do pomocy innych, nawet ?wieckich, którzy by im w sprawach dotycz?cych apostolatu ?wiadczyli pomoc.

Celem nadania wi?kszej skuteczno?ci tej?e trosce o dusze usilnie si? poleca wspólne ?ycie kap?anów, zw?aszcza zwi?zanych z t? sam? parafi?, które obok wzmo?enia dzia?alno?ci apostolskiej daje wiernym przyk?ad mi?o?ci i jedno?ci.

2) W spe?nianiu obowi?zku nauczania do zada? proboszczów nale?y: g?oszenie s?owa Bo?ego wszystkim wiernym, by umocnieni w wierze, nadziei i mi?o?ci, wzrastali w Chrystusie, a wspólnota chrze?cija?ska dawa?a to ?wiadectwo mi?o?ci, które zaleci? Pan. Podobnie nale?y do ich zada? doprowadzenie wiernych przez nauczanie katechizmu do pe?nego poznania tajemnicy zbawienia, przystosowanego do ka?dego wieku. Dla podania tej nauki niech szukaj? pomocy nie tylko u osób zakonnych, lecz te? wspó?pracy ?wieckich, równie? przez za?o?enie Bractwa Nauki Chrze?cija?skiej.

W dokonywaniu dzie? u?wi?cania niech si? proboszczowie zatroszcz?, by odprawianie Ofiary eucharystycznej by?o o?rodkiem i uwie?czeniem ca?ego ?ycia wspólnoty chrze?cija?skiej. Tak samo niech do?o?? stara?, by wierni posilali si? duchowym pokarmem przez pobo?ne i cz?ste przyjmowanie sakramentów oraz przez ?wiadomy i czynny udzia? w liturgii. Proboszczowie winni tak?e pami?ta?, jak ogromnie przyczynia si? do wyrobienia ?ycia wewn?trzny sakrament pokuty, tote? niech si? ch?tnie oddaj? s?uchaniu spowiedzi wiernych, zapraszaj?c w tym celu, w razie potrzeby, równie? innych kap?anów, którzy by w?adali innymi j?zykami.

W dope?nianiu obowi?zku pasterskiego niech si? proboszczowie staraj? przede wszystkim pozna? w?asn? owczarni?. Skoro za? s? s?ugami wszystkich owiec niech zabiegaj? o spot?gowanie ?ycia chrze?cija?skiego zarówno u pojedynczych wiernych, jak i w rodzinach, stowarzyszeniach, zw?aszcza oddanych apostolatowi, jak te? w ca?ej wspólnocie parafialnej. Winni zatem odwiedza? domy i wizytowa? szko?y, tak jak tego wymaga duszpasterski obowi?zek, pilnie dogl?da? dorastaj?cej i starszej m?odzie?y, otacza? ojcowsk? mi?o?ci? ubogich i chorych, w specjalnej na koniec mie? pieczy robotników i dok?ada? stara?, by wierni udzielali poparcia dzie?om apostolatu.

3) Wikariusze parafialni, jako wspó?pracownicy proboszcza, wk?adaj? codziennie wybitn? i czynn? wspó?prac? w pos?ug? duszpastersk?, pe?ni?c j? pod w?adz? proboszcza. Z tego wzgl?du mi?dzy proboszczem a jego wikariuszami winno mie? miejsce bratnie wspó??ycie i zawsze powinna kwitn?? wzajemna mi?o?? oraz powa?anie. Niech si? te? wzajemnie wspieraj? rad?, pomoc? o przyk?adem, roztaczaj?c opiek? nad parafi? w zgodno?ci d??e? i zespoleniu wysi?ków.

DB 31. W urobieniu sobie s?du o zdolno?ci kap?ana do prowadzenia jakiej? parafii winien biskup uwzgl?dni? nie tylko jego wiedz?, lecz równie? pobo?no??, gorliwo?? apostolsk? oraz inne uzdolnienia i przymioty, które s? wymagane do nale?ytego sprawowania pieczy nad duszami.

Wobec tego, ?e zasadniczym celem obowi?zków parafialnych jest dobro dusz, dla umo?liwienia biskupowi ?atwiejszego i bardziej odpowiedniego post?powania przy obsadzaniu parafii znosi si?, nie naruszaj?c prawa zakonników, jakiekolwiek uprawnienia do przedstawiania, nominacji lub rezerwacji, jako te? prawa konkursu, zarówno ogólne jak i szczegó?owe, tam gdzie ono istnieje. Proboszczom natomiast niech we w?asnych parafiach przys?uguje taka sta?o?? na stanowisku, jakiej wymaga dobro dusz. Dlatego po uchyleniu ró?nicy mi?dzy proboszczami nieusuwalnymi a usuwalnymi, trzeba zrewidowa? i upro?ci? sposób post?powania w przenoszeniu i usuwaniu proboszczów, a?eby biskup móg?, przy zachowaniu naturalnej i kanonicznej sprawiedliwo?ci, zaradzi? stosowniej potrzebom dobra dusz.

Usilnie prosi si? proboszczów, którzy na skutek daleko posuni?tego wieku lub innej powa?nej przyczyny doznaj? przeszkód w nale?ytym i owocnym pe?nieniu obowi?zków, by sami dobrowolnie czy te? na wezwanie biskupa zrzekli si? swego stanowiska. Rezygnuj?cym winien biskup zabezpieczy? odpowiednie utrzymanie.

DB 32. Na koniec to samo dobro dusz winno by? uzasadnieniem, na podstawie którego rozstrzyga si? lub rewiduje spraw? erygowania czy zniesienia parafii oraz innych tego rodzaju innowacji, które w?a?nie biskup b?dzie móg? przeprowadzi? na mocy swej w?adzy.

4) Zakonnicy
DB 33. Na wszystkich zakonnikach, do których nale?y zaliczy? w zakresie poni?szych w kaza? cz?onków innych instytutów, kieruj?cych si? radami ewangelicznymi wedle swego powo?ania, ci??y obowi?zek usilnej i gorliwej wspó?pracy w budowaniu i wzro?cie ca?ego Mistycznego Cia?a Chrystusowego oraz dobra Ko?cio?ów partykularnych.

Cele te zobowi?zani s? popiera? g?ównie przez modlitw?, uczynki pokutne i przyk?ad w?asnego ?ycia, a obecny ?wi?ty Sobór bardzo ich zach?ca, by nieustannie wzrastali w docenianiu tych rzeczy i w zami?owaniu do nich. Jednak?e, zachowuj?c w?a?ciwy ka?demu zakonnikowi charakter, winni skwapliwiej przyk?ada? si? równie? do zewn?trznych dzie? apostolatu.

DB 34. Kap?ani zakonni, wy?wi?ceni do zada? kap?a?skich na to, by i oni byli skrz?tnymi wspó?pracownikami biskupiego stanu, mog? dzisiaj s?u?y? wi?ksz? jeszcze pomoc? biskupom wobec zwi?kszenia si? potrzeb dusz. Dlatego trzeba powiedzie?, ?e do pewnego stopnia rzeczywi?cie przynale?? do kleru diecezjalnego, skoro maj? udzia? w trosce i w pe?nieniu dzie? apostolatu pod w?adz? ?wi?tych pasterzy.

Równie? inni cz?onkowie zakonów, m??czy?ni czy kobiety, przynale?ni te? ze szczególnej racji do rodziny diecezjalnej, ?wiadcz? wielk? pomoc ?wi?tej hierarchii, a na skutek wzrostu potrzeb apostolatu, mog? i powinni z dniem ka?dym ?wiadczy? jej coraz wi?cej.

DB 35. Wszelako celem harmonijnego zawsze spe?niania dzie? apostolatu w poszczególnych diecezjach i zachowania w pe?ni jednolitej dyscypliny diecezjalnej ustala si? nast?puj?ce zasady podstawowe:

1) Wszyscy zakonnicy winni zawsze odnosi? si? do biskupów, jako nast?pców Aposto?ów, z uleg?o?ci? i szacunkiem. Ponadto, ilekro? wzywa si? w ich sposób prawowity do prac apostolskich, zobowi?zani s? tak spe?nia? swe powinno?ci, ?eby byli biskupom pomocni i ulegli. Co wi?cej, zakonnicy maj? ch?tnie i wiernie i?? na r?k? biskupom ??daj?cym i ?ycz?cym sobie, ?eby w szerszym zakresie brali na siebie zadanie w s?u?bie dla ludzkiego zbawienia, bez naruszania charakteru swego instytutu i zgodnie z Konstytucjami, które w razie potrzeby nale?y w tym celu przystosowa? w oparciu o zasady niniejszego Dekretu soborowego.

Z uwagi na pal?ce potrzeby dusz oraz na brak diecezjalnego kleru biskupi mog? zawezwa? do pomocy w ró?nych pos?ugach duszpasterskich zw?aszcza instytuty zakonne nie po?wi?caj?ce si? ?yciu czysto kontemplacyjnemu, respektuj?c jednak w?a?ciwy ka?demu instytutowi charakter. Niech prze?o?eni b?d? w miar? si? sk?onni do okazywania tej wspó?pracy równie? przez przyjmowanie, cho?by czasowe, parafii.

2) Zakonnicy za?, skierowani do apostolatu zewn?trznego, winni by? przepojeni duchem w?asnego zakonu i dotrzymywa? wierno?ci w zachowaniu regu?y oraz uleg?o?ci wobec w?asnych prze?o?onych, a biskupi niech nie omieszkaj? nalega? na wype?nienie tego zobowi?zania.

3) Egzempcja, moc? której zakonnicy podlegaj? Ojcu ?wi?temu lub innej w?adzy ko?cielnej, a wyj?ci s? spod jurysdykcji biskupa, ma g?ównie na celu wewn?trzny ?ad instytutów, by wszystko w nich tym lepiej by?o zharmonizowane i zwarte oraz przyczynia?o si? do wzrostu i doskona?o?ci zakonnego wspó??ycia, a równie? mo?no?? pos?ugiwania si? przez Ojca ?wi?tego zakonnikami dla dobra ca?ego Ko?cio?a, przez inn? za? miarodajn? w?adz? dla dobra Ko?cio?ów w ramach w?asnej jurysdykcji.

Egzempcja ta jednak nie stoi na przeszkodzie, ?eby zakonnicy podlegali jurysdykcji biskupiej w poszczególnych diecezjach stosownie do przepisu prawa, jak tego wymagaj? duszpasterskie zadania biskupów oraz nale?ycie zorganizowana opieka nad duszami.

4) Wszyscy zakonnicy, wyj?ci i nie wyj?ci, podlegaj? w?adzy ordynariuszy miejscowych w tym, co dotyczy sprawowania publicznego kultu Bo?ego bez naruszania oczywi?cie odmienno?ci obrz?dków duszpasterstwa, podawania ludowi ?wi?tej nauki, religijnego i moralnego wychowania wiernych, zw?aszcza dzieci, katechizacji i liturgicznego urabiania, a tak?e moralnej godno?ci stanu duchownego, jak i równie? dzie? w takim zakresie, w jakim maj? one zwi?zek ze sprawowaniem ?wi?tego apostolatu. Równie? i zakonne szko?y katolickie podlegaj? ordynariuszom miejscowym, gdy chodzi o ich ogóln? organizacj? i nadzór, bez naruszania jednak prawa zakonników do ich kierownictwa. Zakonnicy obowi?zani s? tak?e zachowa? to wszystko, co synody lub Konferencje Biskupów prawnie na?o?? wszystkim do zachowywania.

5) Nale?y popiera? harmonijn? wspó?prac? mi?dzy ró?nymi instytutami zakonnymi oraz mi?dzy nimi a klerem diecezjalnym. Ponadto winno istnie? ?cis?e uzgodnienie wszelkich dzie? i dzia?alno?ci apostolskiej: zale?y ono jak najbardziej od nadprzyrodzonego nastawienia dusz i umys?ów, umocnionego i ugruntowanego na mi?o?ci. Troska za? o to uzgodnienie dla ca?ego Ko?cio?a przys?uguje Stolicy Apostolskiej, ?wi?tym pasterzom za? w ich w?asnych diecezjach, a patriarchalnym wreszcie synodom i Konferencjom Biskupów na w?asnym terenie.

W zakresie dzie? apostolskich wykonywanych przez zakonników, niech biskupi i Konferencje Biskupów oraz prze?o?eni zakonni i konferencje wy?szych prze?o?onych zechc? post?powa? w my?l uzgodnionych wpierw mi?dzy sob? planów.

6) Celem zgodnego i owocnego rozwoju wzajemnych stosunków mi?dzy biskupami i zakonnikami, niech biskupi i prze?o?eni zakonni zechc? zbiera? si? w sta?ych terminach lub ilekro? wydaje si? to przydatne, by omówi? sprawy zwi?zane w ogóle z apostolatem na danym terytorium.

Rozdzia? III: WSPÓ?PRACA BISKUPÓW DLA WSPÓLNEGO DOBRA WI?KSZEJ ILO?CI KO?CIO?ÓW
I. SOBORY, SYNODY, A ZW?ASZCZA KONFERENCJE BISKUPÓW
DB 36. Ju? od pierwszych wieków Ko?cio?a biskupi stoj?cy na czele poszczególnych Ko?cio?ów, w poczuciu wi?zi braterskiej mi?o?ci oraz przekazanego Aposto?om powszechnego pos?annictwa, zespalali swe si?y i zamierzenia dla pomno?enia dobra zarówno wspólnego, jak i w?a?ciwego poszczególnym Ko?cio?om. W tym celu organizowano czy to sobory, czy synody prowincjonalne, czy wreszcie synody plenarne, na których biskupi ustalali jednakowy dla ró?nych Ko?cio?ów sposób zarówno nauczania prawd wiary, jak i normowania dyscypliny ko?cielnej.

Obecny ?wi?ty Sobór powszechny wyra?a ?yczenie, by czcigodne instytucje soborów i synodów nabra?y nowej mocy, dzi?ki czemu mo?na by nale?ycie i skuteczniej zatroszczy? si? o wzrost wiary i zachowanie karno?ci w ró?nych Ko?cio?ach stosownie do okoliczno?ci czasu.

DB 37. W dzisiejszych szczególnie czasach biskupi cz?stokro? nie potrafi? spe?ni? swych zada? odpowiednio i owocnie, je?eli nie b?d? zacie?nia? wci?? i zespala? swej zgodnej wspó?pracy z innymi biskupami. A skoro Konferencje Biskupów utworzone ju? w?ród wielu narodów wykaza?y si? wspania?ymi dowodami wydajnego apostolatu, obecny ?wi?ty Sobór uwa?a za wielce wskazane, by wsz?dzie w ?wiecie biskupi tego samego narodu lub kraju grupowali si? w jeden zespó?, zbieraj?c si? w okre?lonych terminach, a?eby przez ?wiat?? wymian? roztropnych s?dów i do?wiadcze? oraz skoordynowanie planów wytworzy? ?wi?te zespolenie si? dla wspólnego dobra Ko?cio?ów.

Wobec tego postanawia si? w sprawie Konferencji Biskupów, co nast?puje:

DB 38. 1) Konferencja Biskupów jest jakby zespo?em, w którym zwierzchnicy duchowni danego narodu czy terytorium ??cznie wykonuj? swe pasterskie zadania dla pomno?enia dobra, udzielanego ludziom przez Ko?ció?, g?ównie przez odpowiednio przystosowane do bie??cych okoliczno?ci czasu formy i sposoby apostolatu.

2) Do Konferencji Biskupów nale?? wszyscy ordynariusze miejscowi jakiego b?d? obrz?dku z wyj?tkiem wikariuszów generalnych biskupi koadiutorzy i pomocniczy oraz inni biskupi tytularni pe?ni?cy specjalne zadania, zlecone im przez Stolic? Apostolsk? lub Konferencje Biskupów. Wszyscy inni biskupi tytularni, jak te? i legaci papiescy, z racji pe?nienia specjalnej misji na danym terenie, nie s? prawnie cz?onkami Konferencji.

Ordynariuszom miejscowym oraz koadiutorom przys?uguje g?os decyduj?cy. Biskupom pomocniczym oraz innym biskupom, posiadaj?cym prawo do udzia?u w Konferencji, statut Konferencji przyzna g?os decyduj?cy lub doradczy.

3) Ka?da Konferencja Biskupów winna opracowa? swój statut podleg?y uznaniu przez Stolic? Apostolsk?, w którym  poza innymi ?rodkami  by?yby przewidziane organy dla skuteczniejszego osi?gni?cia celu, np. sta?a Rada Biskupów, Komisje Biskupie, Sekretariat Generalny.

4) Uchwa?y Konferencji Biskupów, byleby powzi?te by?y prawnie i mia?y za sob? przynajmniej dwie trzecie g?osów biskupów, nale??cych do Konferencji z g?osem decyduj?cym, oraz uznane przez Stolic? Apostolsk?, posiadaj? moc zobowi?za? prawnych jedynie w wypadkach, w których b?d? przepisywa?oby to prawo powszechne, b?d? zdecydowa?o o tym specjalne zarz?dzenie Stolicy Apostolskiej wydane z inicjatywy w?asnej lub na pro?b? samej Konferencji.

5) Gdzie wymaga?yby tego szczególne okoliczno?ci, biskupi kilku narodów b?d? mogli za zgod? Stolicy Apostolskiej utworzy? jedn? Konferencj?.

Ponadto nale?y popiera? stosunki wzajemne mi?dzy Konferencjami Biskupów ró?nych narodów celem pomno?enia i zabezpieczenia wi?kszego dobra.

6) Zaleca si? usilnie, ?eby zwierzchnicy Ko?cio?ów Wschodnich przy umacnianiu na synodach dyscypliny w?asnego Ko?cio?a, jako te? celem skuteczniejszego poparcia dzie? dla dobra religii, liczyli si? równie? z dobrem wspólnym ca?ego terytorium, gdzie istnieje wi?cej Ko?cio?ów ró?nego obrz?dku, uzgodniwszy zapatrywania na spotkaniach przedstawicieli ró?nych obrz?dków, wed?ug norm, jakie ustali kompetentna w?adza.

II. ROZGRANICZENIE PROWINCJI KO?CIELNYCH I TWORZENIE OKR?GÓW KO?CIELNYCH
DB 39. Dobro dusz wymaga odpowiedniego rozgraniczenia nie tylko diecezji, lecz równie? i prowincji ko?cielnych, a nawet podsuwa my?l o utworzeniu okr?gów ko?cielnych, aby lepiej odpowiedzie? potrzebom apostolatu zale?nie od spo?ecznych i lokalnych warunków oraz u?atwi? i nada? wi?ksz? owocno?? wzajemnym stosunkom biskupów czy to mi?dzy sob?, czy z metropolitami oraz z innymi biskupami tego samego narodu, jak te? stosunkom mi?dzy biskupami a w?adzami ?wieckimi.

DB 40. Wobec tego ?wi?ty Sobór postanawia dla osi?gni?cia wspomnianych celów, co nast?puje:

1) Nale?y odpowiednio przebada? zasi?g prowincji ko?cielnych, a prawa i przywileje metropolitów okre?li? nowymi i trafnymi normami.

2) Za regu?? nale?y przyj??, ?eby ka?da diecezja oraz inne wyodr?bnione terytoria, zrównane prawnie z diecezjami, nale?a?y do jakiej? prowincji ko?cielnej. Wobec tego diecezje, podleg?e obecnie bezpo?rednio Stolicy Apostolskiej i nie z??czone z ?adn? inn?, trzeba albo razem zespoli? w now? prowincj? ko?cieln?, je?li by to by?o mo?liwe, albo przydzieli? do prowincji bli?szej lub dogodniejszej i podda? prawu metropolitalnemu arcybiskupa na zasadzie prawa powszechnego.

3) Tam gdzie perspektywa u?yteczno?ci to podsuwa, winno si? ??czy? prowincje ko?cielne w okr?gi ko?cielne, których organizacj? nale?y prawnie ustali?.

DB 41. Jest rzecz? wskazan?, ?eby w?a?ciwe Konferencje Biskupów rozpatrzy?y spraw? takiego wytyczenia prowincji ko?cielnych lub utworzenie okr?gów, wedle norm ustalonych ju? co do wyodr?bniania diecezji pod nr 23 i 24, a swoje plany i ?yczenia przed?o?y?y Stolicy Apostolskiej.

III. BISKUPI PE?NI?CY ZADANIA MI?DZYDIECEZJALNE
DB 42. Poniewa? potrzeby duszpasterskie coraz wi?cej domagaj? si?, ?eby pewne zadania duszpasterskie by?y harmonijnie pokierowane i rozwijane, nale?y utworzy? pewne organy do obs?u?enia wszystkich lub kilku diecezji jakiego? okre?lonego okr?gu albo narodu, które mo?na powierzy? równie? biskupom.

Poleca za? ?wi?ty Sobór, ?eby mi?dzy zwierzchnikami czy biskupami pe?ni?cymi te obowi?zki a biskupami diecezjalnymi oraz Konferencjami Biskupów utrzymywa?a si? zawsze braterska wi?? i zgodno?? w pasterskiej zapobiegliwo?ci, której zasady nale?y nawet okre?li? prawem powszechnym.

DB 43. Poniewa? duchowa opieka nad ?o?nierzami wymaga ze wzgl?du na ich szczególne warunki ?ycia niezwyk?ej dba?o?ci, trzeba w miar? mo?liwo?ci utworzy? dla ka?dego narodu wikariat polowy. Zarówno wikariusz, jak i kapelani winni si? gorliwie po?wi?ca? temu trudnemu dzie?u w zgodnej wspó?pracy z biskupami diecezjalnymi.

Tote? biskupi diecezjalni maj? odst?pi? wikariuszowi polowemu wystarczaj?c? liczb? kap?anów odpowiednich do tego donios?ego zadania, a zarazem u?ycza? poparcia przedsi?wzi?ciom s?u??cym pomno?eniu duchowego dobra ?o?nierzy.

ZARZ?DZENIA OGÓLNE

DB 44. ?wi?ty Sobór postanawia, ?eby przy rewizji Kodeksu Prawa Kanonicznego sformu?owano odpowiednie prawa wedle za?o?e? ustalonych w niniejszym Dekrecie, po rozwa?eniu równie? uwag, które wysuni?te zosta?y przez Komisje lub Ojców soborowych.

Ponadto ?wi?ty Sobór postanawia, by na u?ytek tak biskupów, jak i proboszczów, sporz?dzono ogólne poradniki duszpasterskie celem dostarczenia im pewnych wytycznych dla ?atwiejszego i stosowniejszego wywi?zywania si? ze swoich zada? duszpasterskich.

Nale?y równie? sporz?dzi? zarówno specjalny poradnik traktuj?cy o pieczy duszpasterskiej nad odr?bnymi grupami wiernych w ró?nych warunkach poszczególnych narodów lub krajów, jak i poradnik katechetycznego nauczania ludu chrze?cija?skiego, w którym by?aby mowa o podstawowych zasadach tego? nauczania, jego organizacji oraz opracowaniu ksi??ek dotycz?cych tego przedmiotu. W opracowaniu za? tych poradników trzeba równie? bra? w rachub? uwagi przedstawione czy to przez Komisj?, czy przez Ojców soborowych.

 

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież


Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 61 goĹ›ci