B?DZIESZ MI?OWA? PANA BOGA SWEGO
Dokumenty Ko?cio?a - Cz??? trzecia (1691-2557) ?YCIE W CHRYSTUSIE
 

Rozdzia? pierwszy

"B?DZIESZ MI?OWA? PANA BOGA SWEGO

CA?YM SWOIM SERCEM,

CA?? SWOJ? DUSZ?

I CA?YM SWOIM UMYS?EM"

2083 Jezus stre?ci? obowi?zki cz?owieka wzgl?dem Boga tymi s?owami: "B?dziesz mi?owa? Pana Boga swego ca?ym swoim sercem, ca?? swoj? dusz? i ca?ym swoim umys?em" (Mt 22, 37; ?k 10, 27: "...ca?? swoj? moc?"). S? one 367 bezpo?rednim echem uroczystego wezwania: "S?uchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem - Panem jedynym" (Pwt 6, 4).

Bóg nas pierwszy umi?owa?. Mi?o?? Jedynego Boga jest przypomniana w pierwszym z "dziesi?ciu s?ów". Przykazania wyja?niaj? z kolei odpowied? 199 mi?o?ci, do której udzielenia wobec Boga jest powo?any cz?owiek.

 

Artyku? pierwszy

PIERWSZE PRZYKAZANIE

Ja jestem Pan, twój Bóg, który ci? wywiód? z ziemi egipskiej, z domu niewoli. Nie b?dziesz mia? cudzych bogów obok Mnie! Nie b?dziesz czyni? ?adnej rze?by ani ?adnego obrazu tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko, ani tego, co jest w wodach pod ziemi?! Nie b?dziesz oddawa? im pok?onu i nie b?dziesz im s?u?y? (Wj 20, 2-5)1Por. Pwt 5, 6-9..

 

Jest... napisane: "Panu, Bogu swemu, b?dziesz oddawa? pok?on i Jemu samemu s?u?y? b?dziesz" (Mt 4,10).

 

I. "Panu, Bogu swemu, b?dziesz oddawa? pok?on i b?dziesz Mu s?u?y?"

2084 Bóg pozwala si? pozna?, przypominaj?c o swoim wszechmocnym, ?yczliwym i wyzwalaj?cym dzia?aniu w historii tego, do kogo si? zwraca: "Wywiod?em ci? z ziemi egipskiej, z domu niewoli". Pierwsze s?owo wyra?a 2057 pierwsze przykazanie Prawa: "B?dziesz si? ba? Pana, Boga swego, b?dziesz Mu s?u?y?... Nie b?dziecie oddawali czci bogom obcym" (Pwt 6,13-14). Pierwszym 398 wezwaniem i s?usznym ??daniem Boga jest to, by cz?owiek przyj?? Go i adorowa?.

2085 Jedyny i prawdziwy Bóg objawia Izraelowi przede wszystkim swoj? 200 chwa??2Por. Wj 19,16-25; 24, 15-18.3.. Objawienie powo?ania cz?owieka i prawdy o nim wi??e si? z 1701 objawieniem si? Boga. Cz?owiek jest powo?any, by ukazywa? Boga przez swoje dzia?anie, gdy? zosta? stworzony "na obraz i podobie?stwo Bo?e":

 

Nigdy, Tryfonie, nie b?dzie ani nie by?o od wieków innego Boga oprócz tego... który stworzy? i urz?dzi? wszech?wiat. Nie twierdzimy bynajmniej, jakoby inny by? nasz, a inny wasz Bóg, owszem, wierzymy w tego samego Boga, który waszych Ojców wywiód? z Egiptu "r?k? mocn? i wyci?gni?tym ramieniem", oraz w tym samym co wy "Bogu Abrahama, Izaaka i Jakuba" pok?adamy nadziej?, poniewa? nie ma ponad Nim innego Boga3?w. Justyn, Dialogus cum Tryphone Judaeo, 11, 1..

 

2086 "Pierwsze z przykaza? obejmuje wiar?, nadziej? i mi?o??. Kto mówi 2120 Bogu, mówi w istocie o Kim? wiecznym, niezmiennym, zawsze takim samym, wiernym, doskonale sprawiedliwym. Wynika st?d, ?e powinni?my bezwzgl?dnie przyjmowa? Jego s?owa, ca?kowicie Mu wierzy? i ufa?. Jest On wszechmocny, ?askawy i czyni?cy dobro. Któ? móg?by nie pok?ada? w Nim ca?ej swojej nadziei? Któ? móg?by nie mi?owa? Go, rozwa?aj?c skarby dobroci i mi?o?ci, których nam udzieli?? St?d te? wyra?enie, jakiego u?ywa Bóg w Pi?mie ?wi?tym 2061 na pocz?tku lub na ko?cu swoich przykaza?: ?Ja jestem Pan?"4Katechizm Rzymski, III, II, 4..1814-1816 Wiara

2087 Nasze ?ycie moralne znajduje swoje ?ród?o w wierze w Boga, który objawia 143 nam swoj? mi?o??. ?w. Pawe? mówi o "pos?usze?stwie wiary" (Rz 1, 5; 16, 26) jako o pierwszym obowi?zku. W "nieuznawaniu Boga" widzi on ?ród?o i wyja?nienie wszystkich wypacze? moralnych5Por. Rz I, 18-32.. Naszym obowi?zkiem wzgl?dem Boga jest wierzy? w Niego i ?wiadczy? o Nim.

2088 Pierwsze przykazanie domaga si? od nas umacniania naszej wiary, strze?enia jej z roztropno?ci? i czujno?ci? oraz odrzucania wszystkiego, co si? jej sprzeciwia. Mo?na w ró?ny sposób zgrzeszy? przeciwko wierze. 157 Dobrowolne w?tpienie dotycz?ce wiary lekcewa?y to, co Bóg objawi? i co Ko?ció? podaje do wierzenia, lub te? odmawia uznania tego za prawdziwe. W?tpienie niedobrowolne oznacza chwiejno?? w wierze, trudno?? w przezwyci??aniu zarzutów zwi?zanych z wiar? lub te? niepokój spowodowany jej niejasno?ci?. W?tpienie mo?e prowadzi? do duchowego za?lepienia, je?li jest dobrowolnie podtrzymywane.

2089 Niewiara jest lekcewa?eniem prawdy objawionej lub dobrowoln? odmow? dania przyzwolenia na ni?. "Herezj? nazywa si? uporczywe, po przyj?ciu chrztu, 162, 817 zaprzeczanie jakiej? prawdzie, w któr? nale?y wierzy? wiar? Bosk? i katolick?, albo uporczywe pow?tpiewanie o niej; apostazj? - ca?kowite porzucenie wiary chrze?cija?skiej, schizm? - odmow? uznania zwierzchnictwa Biskupa Rzymu lub wspólnoty z cz?onkami Ko?cio?a uznaj?cymi to zwierzchnictwo"6 KPK, kan. 751..

Nadzieja

2090 Gdy Bóg objawia si? i wzywa cz?owieka, nie mo?e on w?asnymi si?ami odpowiedzie? w sposób pe?ny na mi?o?? Bo??. Powinien mie? nadziej?, ?e Bóg uzdolni go do odwzajemnienia Mu mi?o?ci i do dzia?ania zgodnie z 1996 przykazaniami mi?o?ci. Nadzieja jest ufnym oczekiwaniem b?ogos?awie?stwa Bo?ego i uszcz??liwiaj?cego ogl?dania Boga; jest tak?e l?kiem przed obra?eniem mi?o?ci Bo?ej i spowodowaniem kary.

2091 Pierwsze przykazanie dotyczy tak?e grzechów przeciw nadziei, którymi s? rozpacz i zuchwa?a ufno??. Wskutek rozpaczy cz?owiek przestaje oczekiwa? od Boga osobistego zbawienia, pomocy do jego osi?gni?cia lub przebaczenia grzechów. Sprzeciwia 1864 si? dobroci Boga i Jego sprawiedliwo?ci - gdy? Bóg jest wierny swoim obietnicom - oraz Jego mi?osierdziu.

2092 Istniej? dwa rodzaje zuchwa?ej ufno?ci. Albo cz?owiek przecenia swoje zdolno?ci (maj?c nadziej? na zbawienie bez pomocy z wysoka), albo te? zbytnio 2732 ufa wszechmocy czy mi?osierdziu Bo?emu (maj?c nadziej? na otrzymanie przebaczenia bez nawrócenia oraz chwa?y bez zas?ugi).

Mi?o?? 1822-1829

2093 Wiara w mi?o?? Boga obejmuje wezwanie i zobowi?zanie do odpowiedzi szczer? mi?o?ci? na mi?o?? Bo??. Pierwsze przykazanie ka?e nam mi?owa? Boga nade wszystko, a wszystkie stworzenia - dla Niego i ze wzgl?du na Niego7Por. Pwt 6, 4-5..

2094 Przeciw mi?o?ci Bo?ej mo?na grzeszy? w ró?ny sposób. Oboj?tno?? zaniedbuje lub odrzuca mi?o?? Bo??; nie uznaje jej inicjatywy i neguje jej moc. Niewdzi?czno?? pomija lub odrzuca uznanie mi?o?ci Bo?ej, jak równie? odwzajemnienie si? mi?o?ci? na mi?o??. Ozi?b?o?? jest zwlekaniem lub niedba?o?ci? w odwzajemnieniu si? za mi?o?? Bo??; mo?e zak?ada? odmow? poddania 2733 si? poruszeniu mi?o?ci. Znu?enie lub lenistwo duchowe posuwa si? do odrzucenia rado?ci pochodz?cej od Boga i do odrazy wobec dobra Bo?ego. 2303 Nienawi?? do Boga rodzi si? z pychy. Sprzeciwia si? ona mi?o?ci Boga, zaprzecza Jego dobroci i usi?uje Mu z?orzeczy? jako Temu, który pot?pia grzech i wymierza kary.

II. "Jemu samemu s?u?y? b?dziesz"

2095 Teologalne cnoty wiary, nadziei i mi?o?ci kszta?tuj? i o?ywiaj? cnoty moralne. Tak wi?c mi?o?? sk?ania nas do sprawiedliwego oddawania Bogu tego, 1807 do czego jeste?my zobowi?zani jako stworzenia. Cnota religijno?ci uzdalnia nas do takiej postawy.

2628 Adoracja

2096 Adoracja jest pierwszym aktem cnoty religijno?ci. Adorowa? Boga oznacza uzna? Go za Boga, za Stwórc? i Zbawiciela, za Pana i Mistrza wszystkiego, co istnieje, za niesko?czon? i mi?osiern? Mi?o??. "Panu, Bogu swemu, b?dziesz oddawa? pok?on i Jemu samemu s?u?y? b?dziesz" (?k 4, 8) mówi Jezus, powo?uj?c si? na Ksi?g? Powtórzonego Prawa (Pwt 6, 13).

2097 Adorowa? Boga2807 oznacza z szacunkiem i ca?kowit? uleg?o?ci? uzna? "nico?? stworzenia", które istnieje jedynie dzi?ki Bogu. Adorowa? Boga oznacza wychwala? Go, wielbi? i uni?a? samego siebie - podobnie jak Maryja w "Magnificat" - wyznaj?c z wdzi?czno?ci?, ?e On uczyni? wielkie rzeczy i ?e ?wi?te jest Jego imi?8B Por. ?k 1, 46-49.. Adoracja Jedynego Boga wyzwala cz?owieka z zamkni?cia si? w sobie, z niewoli grzechu i ba?wochwalstwa ?wiata.

2558 Modlitwa

2098 Akty wiary, nadziei i mi?o?ci, które nakazuje pierwsze przykazanie, wyra?aj? si? w modlitwie. Wzniesienie ducha do Boga jest wyrazem naszej adoracji Boga: w modlitwie uwielbienia i dzi?kczynienia, modlitwie wstawienniczej i modlitwie b?agalnej. Modlitwa jest niezb?dnym warunkiem pos?usze?stwa 2742 przykazaniom Bo?ym. "Zawsze... (trzeba) si? modli? i nie ustawa?" (?k 18,1).

Ofiara

2099 Jest rzecz? s?uszn? 613 sk?ada? Bogu ofiary na znak uwielbienia i dzi?kczynienia, przeb?agania i komunii z Nim: "Prawdziw? ofiar? jest... ka?de dzie?o, które przyczynia si? do po??czenia nas ?wi?t? komuni? z Bogiem, dzi?ki któremu mo?emy sta? si? naprawd? szcz??liwi"9?w. Augustyn, De civitate Dei, 10, 6..

2100 Ofiara zewn?trzna, by by?a prawdziwa, powinna by? wyrazem ofiary duchowej: "Moj? ofiar?... duch skruszony..." (Ps 51, 19). Prorocy Starego 2711 Przymierza cz?sto pi?tnowali ofiary sk?adane bez zaanga?owania wewn?trznego10Por. Am 5, 21-25. lub nie maj?ce zwi?zku z mi?o?ci? bli?niego11Por. Iz 1, 10-20.. Jezus przypomina s?owa proroka Ozeasza: "Chc? raczej mi?osierdzia ni? ofiary" (Mt 9, 13; 12, 7)12Por. Oz 6, 6.. Jedyn? doskona?? ofiar? jest ta, któr? Chrystus z?o?y? na krzy?u w ca?kowitym 614 oddaniu si? mi?o?ci Ojca i dla naszego zbawienia13Por. Hbr 9, 13-14.. ??cz?c si? z Jego ofiar?, 618 mo?emy nasze ?ycie uczyni? ofiar? dla Boga.

Przyrzeczenia i ?luby

2101 W wielu sytuacjach chrze?cijanin jest wzywany do sk?adania przyrzecze? Bogu. Zawieraj? je chrzest, bierzmowanie, ma??e?stwo i ?wi?cenia. 1237 Chrze?cijanin kieruj?c si? pobo?no?ci?, mo?e przyrzec Bogu okre?lony czyn, modlitw?, ja?mu?n?, pielgrzymk? itd. Wierno?? przyrzeczeniom z?o?onym Bogu 1064 jest przejawem szacunku nale?nego Boskiemu Majestatowi i mi?o?ci wobec wiernego Boga.

2102 "?lub, to jest ?wiadom? i dobrowoln? obietnic? uczynion? Bogu, maj?c? za przedmiot dobro mo?liwe i lepsze, nale?y wype?ni? z pobudek cnoty religijno?ci"14KPK, kan. 1191, § 1.. ?lub jest aktem pobo?no?ci, w którym chrze?cijanin po?wi?ca siebie samego Bogu lub obiecuje Mu dobry czyn. Wype?niaj?c ?luby, oddaje si? wi?c Bogu to, co zosta?o Mu przyrzeczone i konsekrowane. Dzieje Apostolskie ukazuj? nam ?w. Paw?a zatroskanego o wype?nienie ?lubów, które z?o?y?15Por. Dz 18, 18; 21, 23-24..

2103 Ko?ció? uznaje wzorcz? warto?? ?lubów praktykowania rad 1973 ewangelicznych16Por. KPK, kan. 654.:

 

Matka-Ko?ció? cieszy si?, ?e w ?onie jego znajduj? si? liczni m??czy?ni i niewiasty, którzy dok?adniej na?laduj? wyniszczenie Zbawiciela i wyra?niej je ukazuj?, 914 przyjmuj?c ubóstwo w wolno?ci synów Bo?ych i wyrzekaj?c si? w?asnej woli: poddaj? si? oni mianowicie cz?owiekowi ze wzgl?du na Boga w sprawie doskona?o?ci ponad miar? przykazania, aby si? w sposób pe?niejszy upodobni? do pos?usznego Chrystusa17Sobór Watyka?ski II, konst. Lumen gentium, 42..

 

W pewnych przypadkach Ko?ció? mo?e dla s?usznych przyczyn zwolni? ze ?lubów i przyrzecze?18Por. KPK, kan. 692; 1196-1197..

Spo?eczny obowi?zek religijny i prawo do wolno?ci religijnej

2104 "Wszyscy ludzie... obowi?zani s? szuka? prawdy, zw?aszcza w sprawach 2467 dotycz?cych Boga i Jego Ko?cio?a, a poznawszy j?, przyj?? i zachowywa?"19Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 1.. Obowi?zek ten wyp?ywa z "samej natury ludzi"20Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 2.. Nie jest on sprzeczny ze "szczerym szacunkiem" dla ró?nych religii, które "nierzadko... odbijaj? promie? owej Prawdy, o?wiecaj?cej wszystkich ludzi"21Sobór Watyka?ski II, dekl. Nostra aetate, 2., ani z wymaganiem 851 mi?o?ci, przynaglaj?cej chrze?cijan, "aby wobec ludzi, którzy trwaj? w b??dzie albo w niewiedzy co do spraw wiary, post?powali z mi?o?ci?, roztropno?ci? i cierpliwo?ci?"22Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 14..

2105 Obowi?zek oddawania Bogu prawdziwej czci odnosi si? do cz?owieka w wymiarze indywidualnym i spo?ecznym. Jest to "tradycyjna nauka katolicka o moralnym obowi?zku ludzi i spo?ecze?stw wobec prawdziwej religii i 854 jedynego Ko?cio?a Chrystusowego"23Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 1.. Prowadz?c nieustannie dzie?o ewangelizacji, Ko?ció? pracuje nad tym, by ludzie starali si? o "kszta?towanie w duchu chrze?cija?skim sposobu my?lenia i obyczajów, praw oraz ustroju w?asnej 898 spo?eczno?ci"24Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 13.. Obowi?zkiem spo?ecznym chrze?cijan jest szanowanie i pobudzanie w ka?dym cz?owieku umi?owania prawdy i dobra. Wymaga on od nich, by przyczyniali si? do rozpowszechniania jedynej prawdziwej religii, która istnieje w Ko?ciele katolickim i apostolskim25Por. Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 1.. Chrze?cijanie s? powo?ani, by by? ?wiat?o?ci? ?wiata26por. Sobór Watyka?ski II, dekret Apostolicam actuositatem, 13.. W ten sposób Ko?ció? ukazuje królowanie Chrystusa nad ca?ym stworzeniem, a szczególnie nad spo?eczno?ciami ludzkimi27Por. Leon XIII, enc. Immortale Dei; Pius XI, enc. Quas primas..

2106 "W sprawach religijnych nikt nie powinien by? przymuszany do 160, 1782 dzia?ania wbrew swojemu sumieniu, ani nie powinno si? przeszkadza? mu w dzia?aniu 1738 wed?ug jego sumienia - prywatnym i publicznym, indywidualnym lub w ??czno?ci z innymi, byle w godziwym zakresie"28Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 2.. Prawo to opiera si? na samej naturze osoby ludzkiej, której godno?? pozwala jej dobrowolnie przylgn?? do prawdy Bo?ej przekraczaj?cej porz?dek doczesny. Dlatego te? prawo to "przys?uguje trwale równie? tym, którzy nie wype?niaj? obowi?zku szukania prawdy i trwania przy niej"29Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 2..

2107 "Je?eli zwa?ywszy na szczególne sytuacje narodów zostaje przyznana jednej wspólnocie religijnej wyj?tkowa pozycja cywilna w prawnym ustroju spo?ecze?stwa, konieczne jest, aby jednocze?nie by?o uznawane i respektowane prawo wszystkich obywateli i wspólnot religijnych do wolno?ci w dziedzinie religijnej"30Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 6..

2108 Prawo do wolno?ci religijnej nie oznacza moralnej zgody na przylgni?cie do b??du31Por. Leon XIII, enc. Libertas praestantissimum. ani rzekomego prawa do b??du32Por. Pius XII, Przemówienie (6 grudnia 1953)., lecz naturalne prawo osoby 1740 ludzkiej do wolno?ci cywilnej, to znaczy - w s?usznym zakresie - do wolno?ci od przymusu zewn?trznego w sprawach religijnych ze strony w?adzy politycznej. To prawo naturalne powinno by? w taki sposób uznane w porz?dku prawnym spo?ecze?stwa, by sta?o si? prawem cywilnym33Por. Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 2..

2109 Prawo do wolno?ci religijnej nie mo?e by? w sobie ani nieograniczone34Por. Pius VI, breve Quod aliquantum., ani ograniczone tylko przez "porz?dek publiczny" pojmowany w sposób pozytywistyczny 2244 lub naturalistyczny35Por. Pius IX, enc. Quanta cura.. Przynale?ny mu "s?uszny zakres" powinna dla ka?dej sytuacji spo?ecznej okre?la? roztropno?? polityczna zgodnie z wymaganiami dobra wspólnego, 1906 a w?adza cywilna powinna go zatwierdza? wed?ug "norm prawnych dostosowanych do obiektywnego porz?dku moralnego"36Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 7..

III. "Nie b?dziesz mia? cudzych bogów przede Mn?!"

2110 Pierwsze przykazanie zabrania oddawania czci innym bogom poza Jedynym Panem, który objawi? siebie swojemu ludowi. Zakazuje zabobonu i bezbo?no?ci. Zabobon to pewnego rodzaju wynaturzony przerost religijno?ci; bezbo?no?? jest wad? sprzeciwiaj?c? si?, przez brak, cnocie religijno?ci.

Zabobon

2111 Zabobon jest wypaczeniem postawy religijnej oraz praktyk, jakie ona nak?ada. Mo?e on tak?e dotyczy? kultu, który oddajemy prawdziwemu Bogu, na przyk?ad, gdy przypisuje si? jakie? magiczne znaczenie pewnym praktykom, nawet uprawnionym lub koniecznym. Popa?? w zabobon37Por. Mt 23, 16-22. - oznacza wi?za? skuteczno?? modlitw lub znaków sakramentalnych jedynie z ich wymiarem materialnym, z pomini?ciem dyspozycji wewn?trznych, jakich one wymagaj?.

Ba?wochwalstwo

2112 Pierwsze przykazanie pot?pia politeizm. Domaga si? od cz?owieka, by 210 nie wierzy? w innych bogów poza Bogiem i nie oddawa? czci innym bóstwom poza Jedynym Bogiem. Pismo ?wi?te nieustannie przypomina o odrzuceniu "bo?ków ze srebra i z?ota, uczynionych r?kami ludzkimi", które "maj? usta, ale nie mówi?; oczy maj?, ale nie widz?..." Te czcze bo?ki czyni? cz?owieka pustym: "Do nich s? podobni ci, którzy je robi?, i ka?dy, który im ufa" (Ps 115, 4-5. 8)38Por. Iz 44, 9-20; Jr 10,1-16; Dn 14, 1-30; Ba 6; Mdr 13,1-15,19.. Bóg natomiast jest "Bogiem ?ywym" (Joz 3,10; Ps 42, 3 i in.), który daje ?ycie i dzia?a w historii.

2113 Ba?wochwalstwo nie dotyczy tylko fa?szywych kultów poga?skich. 398 Pozostaje sta?? pokus? wiary. Polega na ubóstwianiu tego, co nie jest Bogiem. 2534 Ma ono miejsce wtedy, gdy cz?owiek czci i wielbi stworzenie zamiast Boga, bez wzgl?du na to, czy chodzi o innych bogów czy o demony (na przyk?ad 2289 satanizm), o w?adz?, przyjemno??, ras?, przodków, pa?stwo, pieni?dze itd. "Nie mo?ecie s?u?y? Bogu i Mamonie" - mówi Jezus (Mt 6, 24). Wielu m?czenników ponios?o ?mier? za to, ?e nie oddawa?o czci "Bestii"39Por. Ap 13-14., odmawiaj?c nawet 2473 udawania kultu. Ba?wochwalstwo odrzuca jedyne panowanie Boga; jest nie do pogodzenia z Bosk? komuni?40Por. Ga 5, 20; Ef 5, 5..

2114 Adoracja Jedynego Boga integruje ?ycie ludzkie. Przykazanie adoracji samego Pana czyni cz?owieka prostym i chroni go przed zupe?nym rozbiciem. Ba?wochwalstwo jest wypaczeniem wrodzonego zmys?u religijnego cz?owieka. Ba?wochwalc? jest ten, kto "niezniszczalne poj?cie Boga odnosi do wszystkiego, tylko nie do Boga"41Orygenes, Contra Celsum, 2, 40..

Wró?biarstwo i magia

2115 Bóg mo?e objawi? przysz?o?? swoim prorokom lub innym ?wi?tym. Jednak w?a?ciwa postawa chrze?cija?ska polega na ufnym powierzeniu si? 305 Opatrzno?ci w tym, co dotyczy przysz?o?ci, i na odrzuceniu wszelkiej niezdrowej ciekawo?ci w tym wzgl?dzie. Nieprzewidywanie mo?e stanowi? brak odpowiedzialno?ci.

2116 Nale?y odrzuci? wszystkie formy wró?biarstwa: odwo?ywanie si? do Szatana lub demonów, przywo?ywanie zmar?ych lub inne praktyki maj?ce rzekomo ods?ania? przysz?o??42Por. Pwt 18,10; Jr 29, 8.. Korzystanie z horoskopów, astrologia, chiromancja, wyja?nianie przepowiedni i wró?b, zjawiska jasnowidztwa, pos?ugiwanie si? medium s? przejawami ch?ci panowania nad czasem, nad histori? i wreszcie nad lud?mi, a jednocze?nie pragnieniem zjednania sobie ukrytych mocy. Praktyki te s? sprzeczne ze czci? i szacunkiem - po??czonym z mi?uj?c? boja?ni? - które nale?? si? jedynie Bogu.

2117 Wszystkie praktyki magii lub czarów, przez które d??y si? do pozyskania tajemnych si?, by pos?ugiwa? si? nimi i osi?ga? nadnaturaln? w?adz? nad bli?nim - nawet w celu zapewnienia mu zdrowia - s? w powa?nej sprzeczno?ci z cnot? religijno?ci. Praktyki te nale?y pot?pi? tym bardziej wtedy, gdy towarzyszy im intencja zaszkodzenia drugiemu cz?owiekowi lub uciekanie si? do interwencji demonów. Jest równie? naganne noszenie amuletów. Spirytyzm cz?sto poci?ga za sob? praktyki wró?biarskie lub magiczne. Dlatego Ko?ció? upomina wiernych, by wystrzegali si? ich. Uciekanie si? do tak zwanych tradycyjnych praktyk medycznych nie usprawiedliwia ani wzywania z?ych mocy, ani wykorzystywania ?atwowierno?ci drugiego cz?owieka.

Bezbo?no??

2118 Pierwsze przykazanie Bo?e pot?pia grzechy bezbo?no?ci, do których nale?? przede wszystkim: kuszenie Boga w s?owach i czynach, ?wi?tokradztwo i symonia.

2119 Kuszenie Boga polega na wystawianiu na prób? - w s?owach lub w uczynkach - Jego dobroci i wszechmocy. W?a?nie w ten sposób Szatan chcia?, 394 by Jezus rzuci? si? ze ?wi?tyni i aby przez to zmusi? Boga do dzia?ania43Por. ?k 4, 9.. Jezus przeciwstawia Mu s?owa Boga: "Nie b?dziesz wystawia? na prób? Pana, Boga swego" (Pwt 6,16). Takie wystawianie Boga na prób? rani szacunek i zaufanie jakie nale?? si? naszemu Stwórcy i Panu. Zawsze zawiera zw?tpienie dotycz?ce 2088 Jego mi?o?ci, opatrzno?ci i mocy44Por. 1 Kor 10, 9; Wj 17, 2-7; Ps 95, 9..

2120 ?wi?tokradztwo polega na profanowaniu lub niegodnym traktowaniu sakramentów i innych czynno?ci liturgicznych, jak równie? osób, rzeczy i miejsc po?wi?conych Bogu. ?wi?tokradztwo jest grzechem ci??kim, zw?aszcza je?eli jest pope?nione przeciw Eucharystii, poniewa? w tym sakramencie jest obecne w sposób substancjalny Cia?o samego Chrystusa45Por. KPK, kan. 1367; 1376.. 1374

2121 Symonia46Por. Dz 8, 9-24. jest okre?lana jako nabywanie lub sprzedawanie rzeczywisto?ci duchowych. Czarnoksi??nikowi Szymonowi, chc?cemu naby? w?adz? duchow?, której dzia?anie widzia? w Aposto?ach, Piotr odpowiada: "Niech pieni?dze twoje przepadn? razem z tob?. . . gdy? s?dzi?e?, ?e dar Bo?y mo?na naby? za pieni?dze" (Dz 8, 20). Post?pi? wi?c zgodnie ze s?owami Jezusa: 1578 "Darmo otrzymali?cie, darmo dawajcie!" (Mt 10, 8)47Por. Iz 55, 1.. Nie mo?na przyw?aszcza? sobie dóbr duchowych i traktowa? ich jak w?a?ciciel lub pan, poniewa? maj? one swoje ?ród?o w Bogu. Mo?na otrzyma? je darmowo jedynie od Boga.

2122 "Oprócz ofiar okre?lonych przez kompetentn? w?adz? ko?cieln?, szafarz nie mo?e domaga? si? niczego za udzielanie sakramentów, a potrzebuj?cy nie powinni by? pozbawieni pomocy sakramentów z racji ubóstwa"48KPK, kan. 848.. Kompetentna w?adza okre?la te ofiary zgodnie z zasad?, ?e lud chrze?cija?ski powinien zadba? o utrzymanie szafarzy Ko?cio?a. "Wart jest bowiem robotnik swej strawy" (Mt 10, 10)49Por. ?k 10, 7;1 Kor 9, 5-18;1 Tm 5, 17-18..

Ateizm

2123 "Wielu wspó?czesnych nam ludzi nie dostrzega. . . wewn?trznej i ?ywotnej 29 ??czno?ci z Bogiem albo j? wyra?nie odrzuca, tak ?e ateizm nale?y zaliczy? do najpowa?niejszych spraw doby obecnej"50Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 19..

2124 Poj?cie "ateizm" obejmuje bardzo zró?nicowane zjawiska. Cz?sto spotykan? postaci? ateizmu jest materializm praktyczny, który ogranicza potrzeby i ambicje cz?owieka do przestrzeni i czasu. Humanizm ateistyczny b??dnie uwa?a, ?e cz?owiek jest "sam sobie celem, sam jedynym sprawc? i demiurgiem swojej w?asnej historii"51Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 20.. Inna posta? wspó?czesnego ateizmu oczekuje wyzwolenia cz?owieka na drodze wyzwolenia gospodarczego i spo?ecznego, któremu - jak twierdzi - "religia z natury swej stoi na przeszkodzie, gdy? budz?c nadziej? cz?owieka na przysz?e, z?udne ?ycie, odstr?cza go od budowy pa?stwa ziemskiego"52Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 20..

2125 Ateizm, odrzucaj?c lub neguj?c istnienie Boga, jest grzechem przeciw 1535 cnocie religijno?ci53Por. Rz 1, 18.. Odpowiedzialno?? za to przewinienie mo?e znacznie zmniejszy? intencja i okoliczno?ci. W powstawaniu i rozpowszechnianiu si? ateizmu "niema?y udzia? mog? mie? wierz?cy, o ile skutkiem zaniedba? w wychowaniu religijnym albo fa?szywego przedstawiania nauki wiary, albo te? braków w ich w?asnym ?yciu religijnym, moralnym i spo?ecznym, powiedzie? o nich trzeba, ?e raczej przes?aniaj?, ani?eli pokazuj? prawdziwe oblicze Boga i religii"54Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 19.. 2126 Cz?sto ateizm opiera si? na b??dnej koncepcji autonomii ludzkiej, która 396 posuwa si? a? do odrzucania jakiejkolwiek zale?no?ci od Boga55Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 20.. W rzeczywisto?ci "uznanie Boga bynajmniej nie sprzeciwia si? godno?ci cz?owieka, skoro godno?? ta na samym Bogu si? zasadza i w Nim si? doskonali"56Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 21. Ko?ció? wie, 154 "?e to, co on wie?ci, idzie po linii najtajniejszych pragnie? serca ludzkiego"57Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 21.

Agnostycyzm

2127 Agnostycyzm przybiera wiele postaci. W niektórych przypadkach agnostyk nie neguje Boga; postuluje natomiast istnienie bytu transcendentnego, który nie mo?e objawi? si? i o którym nikt nie potrafi nic powiedzie?. W innych przypadkach agnostyk nie wypowiada si? na temat istnienia Boga, 36 twierdz?c, i? jest ono niemo?liwe do udowodnienia, a nawet potwierdzenia czy zanegowania.

2128 Agnostycyzm mo?e niekiedy ??czy? si? z jakim? poszukiwaniem Boga, lecz mo?e równie? by? oboj?tno?ci?, ucieczk? przed ostatecznymi pytaniami egzystencjalnymi oraz lenistwem sumienia moralnego. Agnostycyzm najcz??ciej 1036 jest równoznaczny z ateizmem praktycznym.

IV. "Nie b?dziesz czyni? ?adnej rze?by..." 1159-1162

2129 Nakaz Bo?y zabrania? cz?owiekowi wykonywania jakichkolwiek wizerunków Boga. Ksi?ga Powtórzonego Prawa wyja?nia: "Skoro?cie nie widzieli ?adnej postaci w dniu, w którym mówi? do was Pan spo?ród ognia na Horebie - aby?cie nie post?pili niegodziwie i nie uczynili sobie rze?by przedstawiaj?cej..." (Pwt 4,15-16). Izraelowi objawi? si? absolutnie transcendentny Bóg. "On 300 jest wszystkim!", lecz jednocze?nie "jest On... wi?kszy ni? wszystkie Jego dzie?a" 2500 (Syr 43, 27-28). "Stworzy? je bowiem Twórca pi?kno?ci" (Mdr 13, 3).

2130 Jednak ju? w Starym Testamencie Bóg poleci? lub pozwoli? wykonywa? znaki, które w sposób symboliczny mia?y prowadzi? do zbawienia przez S?owo Wcielone, jak w?? miedziany58Por. Lb 21, 4-9; Mdr 16, 5-14; J 3,14-15., arka Przymierza i cherubiny59Por. Wj 25, 10-22;1 Krl 6, 23-28; 7, 23-26..

2131 Opieraj?c si? na misterium S?owa Wcielonego, siódmy sobór 476 powszechny w Nicei (787 r.) uzasadni? - w kontrowersji z obrazoburcami - kult obrazów przedstawiaj?cych Chrystusa, jak równie? Matk? Bo??, anio?ów i ?wi?tych. Syn Bo?y, przyjmuj?c cia?o, zapocz?tkowa? now? "ekonomi?" obrazów.

2132 Chrze?cija?ski kult obrazów nie jest sprzeczny z pierwszym przykazaniem, które odrzuca ba?wochwalstwo. Istotnie "cze?? oddawana obrazowi odwo?uje si? do pierwotnego wzoru"60?w. Bazyli, Liber de Spiritu Sancto, 18, 45: PG 32,149 C. i "kto czci obraz, ten czci osob?, któr? obraz przedstawia"61Sobór Nicejski II: DS 601; por. Sobór Trydencki: DS 1821-1825; Sobór Watyka?ski II: konst. Sacrosanctum Concilium, 126; konst. Lumen gentium, 67.. Cze?? oddawana ?wi?tym obrazom jest "pe?n? szacunku czci?", nie za? uwielbieniem nale?nym jedynie samemu Bogu.

 

Obrazom nie oddaje si? czci religijnej ze wzgl?du na nie same jako na rzeczy, ale dlatego, ?e prowadz? nas ku Bogu, który sta? si? cz?owiekiem. A zatem cze?? obrazów jako obrazów nie zatrzymuje si? na nich, ale zmierza ku temu, kogo przedstawiaj?62?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, II-II, 81, 3, ad 3..

 

W skrócie

 

2133 "B?dziesz mi?owa? Pana, Boga twojego, z ca?ego swego serca, z ca?ej duszy swojej, ze wszystkich swych si?" (Pwt 6, 5).

2134 Pierwsze przykazanie wzywa cz?owieka do wiary w Boga, do pok?adania w Nim nadziei i do mi?owania Go nade wszystko.

2135 "Panu, Bogu swemu, b?dziesz oddawa? pok?on" (Mt 4, 10). Adoracja Boga, zanoszenie do Niego modlitw, oddawanie nale?nej Mu czci, wype?nianie przyrzecze? i z?o?onych Mu ?lubów s? aktami cnoty religijno?ci, które wchodz? w zakres pos?usze?stwa pierwszemu przykazaniu.

2136 Obowi?zek oddawania Bogu autentycznej czci odnosi si? do cz?owieka w wymiarze indywidualnym i spo?ecznym.

 

2137 Cz?owiek powinien "mie? mo?no?? swobodnego wyznawania religii prywatnie i publicznie"
63Sobór Watyka?ski II, dekl. Dignitatis humanae, 15..

2138 Zabobon jest wypaczeniem kultu, który oddajemy prawdziwemu Bogu. Przejawia si? on w ba?wochwalstwie, jak równie? w ró?nych formach wró?biarstwa i magii.

2139 Wystawianie Boga na prób? w s?owach lub czynach, ?wi?tokradztwo i symonia s? grzechami bezbo?no?ci zakazanymi przez pierwsze przykazanie.

2140 Ateizm, odrzucaj?c lub neguj?c istnienie Boga, jest grzechem przeciw pierwszemu przykazaniu.

2141 Podstaw? kultu ?wi?tych obrazów jest misterium Wcielenia S?owa Bo?ego Kult ten nie sprzeciwia si? pierwszemu przykazaniu.

 

Artyku? drugi

DRUGIE PRZYKAZANIE

Nie b?dziesz wzywa? imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy (Wj 20, 7; Pwt 5, 11).

 

Powiedziano przodkom: Nie b?dziesz fa?szywie przysi?ga?... A Ja wam powiadam: Wcale nie przysi?gajcie (Mt 5, 33-34).

I. Imi? Pa?skie jest ?wi?te

2142 Drugie przykazanie nakazuje szanowa? imi? Pa?skie. Podobnie jak pierwsze, uwypukla cnot? religijno?ci i okre?la bardziej szczegó?owo nasze pos?ugiwanie si? s?owem w sprawach ?wi?tych. 2807-2815

2143 W?ród wszystkich s?ów Objawienia jest jedno szczególne, które jest objawieniem Jego imienia. Bóg powierza swoje imi? tym, którzy w Niego wierz?; 203 objawia si? im w swoim osobowym misterium. Dar imienia jest znakiem zaufania i za?y?o?ci. "Imi? Pa?skie jest ?wi?te". Dlatego wi?c cz?owiek nie mo?e go 435 nadu?ywa?. Powinien pami?ta? o imieniu Bo?ym w ciszy mi?uj?cej adoracji64Par. Za 2, 17.. Powinien u?ywa? go tylko po to, by je b?ogos?awi?, wychwala? i uwielbia?65Por. Ps 29, 2; 96, 2; 113, 1-2..

2144 Szacunek dla imienia Bo?ego wyra?a to, co nale?y si? misterium samego Boga i ca?ej rzeczywisto?ci sakralnej, któr? ono przywo?uje. Wra?liwo?? na to, co ?wi?te, uwypukla cnot? religijno?ci.

 

Czy odczucia boja?ni i tego, co ?wi?te, s? uczuciami chrze?cija?skimi czy te? nie? Nikt w sposób rozs?dny nie mo?e o tym w?tpi?. S? to odczucia, które mogliby?my mie? i to w wielkim stopniu, je?li posiadaliby?my widzenie Boga najwy?szego. Mo?emy je mie?, je?li "u?wiadomimy" sobie Jego obecno??. O ile wierzymy, ?e On jest obecny, powinni?my je posiada?. Je?li ich nie posiadamy, to dlatego ?e nie u?wiadamiamy sobie, nie wierzymy, ?e On jest obecny66J. H. Newman, Parochial and plain sermons, 5, 2..

 

2145 Wierz?cy powinien ?wiadczy? o imieniu Pa?skim, odwa?nie wyznaj?c swoj? wiar?67Por. Mt 10, 32; 1 Tm 6, 12.. Przepowiadanie i katecheza powinny by? przenikni?te adoracj? 2472, 427 i szacunkiem dla imienia Pana naszego, Jezusa Chrystusa.2146 Drugie przykazanie zabrania nadu?ywania imienia Bo?ego, to znaczy wszelkiego nieodpowiedniego u?ywania imienia Boga, Jezusa Chrystusa, Naj?wi?tszej Maryi Panny i wszystkich ?wi?tych.

2147 Przyrzeczenia dawane innym w imi? Bo?e anga?uj? cze??, wierno??, 2101 prawdomówno?? i autorytet Boga. Powinny one by? dotrzymywane w duchu sprawiedliwo?ci. Niewierno?? przyrzeczeniom jest nadu?yciem imienia Bo?ego i w pewnym sensie czynieniem Boga k?amc?68Por. 1 J 1, 10..

2148 Blu?nierstwo sprzeciwia si? bezpo?rednio drugiemu przykazaniu. Polega ono na wypowiadaniu przeciw Bogu - wewn?trznie lub zewn?trznie - s?ów nienawi?ci, wyrzutów, wyzwa?, na mówieniu ?le o Bogu, na braku szacunku wzgl?dem Niego w s?owach, na nadu?ywaniu imienia Bo?ego. ?w. Jakub pi?tnuje tych, którzy "blu?ni? zaszczytnemu Imieniu (Jezusa), które wypowiedziano nad (nimi)" (Jk 2, 7). Zakaz blu?nierstwa rozci?ga si? tak?e na s?owa przeciw Ko?cio?owi Chrystusa, ?wi?tym lub rzeczom ?wi?tym. Blu?niercze jest równie? nadu?ywanie imienia Bo?ego w celu zatajenia zbrodniczych praktyk, zniewalania narodów, torturowania lub wydawania na ?mier?. Nadu?ywanie imienia Bo?ego w celu pope?nienia zbrodni powoduje odrzucanie religii.

Blu?nierstwo sprzeciwia si? szacunkowi nale?nemu Bogu i Jego 1756 ?wi?temu imieniu. Ze swej natury jest grzechem ci??kim69Por. KPK, kan. 1369..

2149 Przekle?stwa pos?uguj?ce si? imieniem Boga bez intencji blu?nierstwa s? brakiem szacunku wobec Pana. Drugie przykazanie zabrania tak?e magicznego u?ywania imienia Bo?ego.

 

Tam jest wielkie imi? Jego, gdzie nazywaj? Go zgodnie z wielko?ci? Jego majestatu... Tam jest ?wi?te imi? Bo?e... gdzie wzywaj? Go ze czci? i boja?ni?, by Go nie obrazi?70?w. Augustyn, De sermone Domini in monte, 2, 45, 19: PL 34, 1278..

 

II. Imi? Pa?skie wzywane nadaremnie

2150 Drugie przykazanie zakazuje krzywoprzysi?stwa. Przysi?ga? lub uroczy?cie przyrzeka? oznacza wzywa? Boga na ?wiadka tego, co si? twierdzi. Oznacza odwo?ywanie si? do prawdomówno?ci Bo?ej jako do r?kojmi swojej w?asnej prawdomówno?ci. Przysi?ga anga?uje imi? Pa?skie. "B?dziesz si? ba? Pana, Boga swego, b?dziesz Mu s?u?y? i na Jego imi? b?dziesz przysi?ga?" (Pwt 6, I 3).

2151 Pot?pienie krzywoprzysi?stwa jest obowi?zkiem wobec Boga. Bóg - jako 215 Stwórca i Pan - jest norm? wszelkiej prawdy. S?owo ludzkie jest albo w zgodzie, albo w sprzeczno?ci z Bogiem, który jest sam? Prawd?. Przysi?ga, je?eli jest wiarygodna i prawomocna, ukazuje odniesienie s?owa ludzkiego do prawdy Bo?ej. Krzywoprzysi?stwo wzywa Boga, by by? ?wiadkiem k?amstwa.

2152 Wiaro?omc? jest ten, kto pod przysi?g? sk?ada obietnic?, której nie ma zamiaru dotrzyma?, lub ten, kto z?o?ywszy pod przysi?g? obietnic?, nie 2476 dotrzymuje s?owa. Wiaro?omstwo jest powa?nym brakiem szacunku wzgl?dem 1756 Pana wszelkiego s?owa. Zobowi?zanie si? pod przysi?g? do dokonania z?ego czynu sprzeciwia si? ?wi?to?ci imienia Bo?ego.

2153 Jezus przypomnia? drugie przykazanie w Kazaniu na Górze: "S?yszeli?cie... ?e powiedziano przodkom: Nie b?dziesz fa?szywie przysi?ga?, lecz dotrzymasz Panu swej przysi?gi. A Ja wam powiadam: Wcale nie przysi?gajcie... Niech wasza mowa b?dzie: Tak, tak; nie, nie. A co nadto jest, od Z?ego pochodzi" (Mt 5, 33-34. 37)71Por. Jk 5, 12.. Jezus uczy, ?e ka?da przysi?ga zawiera odniesienie do Boga i ?e obecno?? Boga oraz Jego prawdy powinna by? czczona w ka?dym s?owie. Pow?ci?gliwo?? w powo?ywaniu si? na Boga w mowie jest znakiem 2466 wielkiego szacunku dla Jego obecno?ci, za?wiadczanej lub podwa?anej w ka?dym naszym stwierdzeniu.

2154 Powo?uj?c si? na ?w. Paw?a72Por. 2 Kor 1, 23; Ga 1, 20., tradycja Ko?cio?a przej??a rozumienie s?ów Jezusa jako nie sprzeciwiaj?cych si? przysi?dze, je?li sk?ada si? j? z wa?nego i s?usznego powodu (np. w s?dzie). "Przysi?ga, to jest wezwanie imienia Bo?ego na ?wiadka prawdy, mo?e by? sk?adana tylko zgodnie z prawd?, rozwag? i sprawiedliwo?ci?"73KPK, kan. 1199, § 1..

2155 ?wi?to?? imienia Bo?ego wymaga, by nie u?ywa? go do b?ahych spraw i nie sk?ada? przysi?gi w sytuacjach, w których mog?oby to by? interpretowane jako aprobowanie w?adzy, która by si? tego nies?usznie domaga?a. Mo?na odmówi? z?o?enia przysi?gi, je?eli domaga si? jej nielegalna w?adza ?wiecka. 1903 Nale?y odmówi?, gdy ??da si? jej w celach przeciwnych godno?ci osób lub komunii Ko?cio?a.

III. Imi? chrze?cija?skie

2156 Sakrament chrztu udzielany jest "w imi? Ojca i Syna, i Ducha ?wi?tego" (Mt 28, 19). Podczas chrztu imi? Pa?skie u?wi?ca cz?owieka i chrze?cijanin 232 otrzymuje swoje imi? w Ko?ciele. Mo?e to by? imi? ?wi?tego, to znaczy ucznia 1267 Chrystusa, którego ?ycie by?o przyk?adn? wierno?ci? swemu Panu. ?wi?ty patron jest wzorem mi?o?ci i zapewnia wstawiennictwo u Boga. "Imi? chrzcielne" mo?e tak?e wyra?a? tajemnic? lub cnot? chrze?cija?sk?. "Rodzice, chrzestni i proboszcz powinni troszczy? si?, by nie nadawa? imienia obcego duchowi chrze?cija?skiemu"74KPK, kan. 855..

2157 Chrze?cijanin rozpoczyna swój dzie?, swoje modlitwy i dzia?ania znakiem 1235 krzy?a: "W imi? Ojca i Syna, i Ducha ?wi?tego. Amen". Ochrzczony po?wi?ca ca?y swój dzie? chwale Bo?ej i prosi Zbawiciela o ?ask?, która pozwala 1668 mu dzia?a? w Duchu ?wi?tym jako dziecku Ojca. Znak krzy?a umacnia nas w chwilach pokus i trudno?ci.

2158 Bóg wzywa ka?dego po imieniu75Por. Iz 43, 1; J 10, 3.. Imi? ka?dego cz?owieka jest ?wi?te. Imi? jest ikon? osoby. Domaga si? szacunku ze wzgl?du na godno?? tego, kto je nosi.

2159 Otrzymane imi? pozostaje na zawsze. W Królestwie niebieskim zaja?nieje w pe?nym blasku tajemniczy i niepowtarzalny charakter ka?dej osoby naznaczonej Bo?ym imieniem. "Zwyci?zcy dam... bia?y kamyk, a na kamyku wypisane imi? nowe, którego nikt nie zna oprócz tego, kto [je] otrzymuje" (Ap 2, 17). "A oto Baranek stoj?cy na górze Syjon, a z Nim sto czterdzie?ci cztery tysi?ce, maj?ce imi? Jego i imi? Jego Ojca wypisane na czo?ach" (Ap 14, I).

 

W skrócie

 

2160 "O Panie, nasz Bo?e, jak przedziwne Twe imi? po wszystkiej ziemi!" (Ps 8, 2).

2161 Drugie przykazanie nakazuje szanowa? imi? Pa?skie. Imi? Pa?skie jest ?wi?te.

2162 Drugie przykazanie zabrania wszelkiego nieodpowiedniego u?ywania imienia Boga. Blu?nierstwo polega na u?ywaniu w sposób obra?liwy imienia Boga, Jezusa Chrystusa, Naj?wi?tszej Maryi Panny i ?wi?tych.

2163 Krzywoprzysi?stwo wzywa Boga, by by? ?wiadkiem k?amstwa. Wiaro?omstwo jest powa?nym uchybieniem wzgl?dem Pana, zawsze wiernego swoim obietnicom.

 

2164 "Nie przysi?gaj ani na Stwórc?, ani na stworzenie, chyba tylko w wypadku prawdy, konieczno?ci i z uszanowaniem"
76?w. Ignacy Loyola, ?wiczenia duchowne, 38..

2165 Podczas chrztu chrze?cijanin otrzymuje swoje imi? w Ko?ciele. Rodzice, chrzestni i proboszcz powinni troszczy? si?, by zosta?o mu nadane imi? chrze?cija?skie. ?wi?ty patron jest wzorem mi?o?ci i zapewnia wstawiennictwo u Boga.

 

2166 Chrze?cijanin rozpoczyna swoje modlitwy i dzia?ania znakiem krzy?a: "W imi? Ojca i Syna, i Ducha ?wi?tego. Amen".

2167 Bóg powo?uje ka?dego po imieniu77Por. Iz 43,1..

 

Artyku? trzeci

TRZECIE PRZYKAZANIE

 

Pami?taj o dniu szabatu, aby go u?wi?ci?. Sze?? dni b?dziesz pracowa? i wykonywa? wszystkie twe zaj?cia. Dzie? za? siódmy jest szabatem ku czci Pana, Boga twego. Nie mo?esz przeto w dniu tym wykonywa? ?adnej pracy (Wj 20, 8-10)78Por. Pwt 5,12-15..

 

To szabat zosta? ustanowiony dla cz?owieka, a nie cz?owiek dla szabatu. Zatem Syn Cz?owieczy jest panem szabatu (Mk 2, 27-28).

 

I. Dzie? szabatu 346-348

2168 Trzecie przykazanie Dekalogu przypomina o ?wi?to?ci szabatu: "Dzie? siódmy b?dzie szabatem odpoczynku, po?wi?conym Panu" (Wj 31,15).

2169 Pismo ?wi?te wspomina przy tym o dziele stworzenia: "W sze?ciu dniach bowiem uczyni? Pan niebo, ziemi?, morze oraz wszystko, co jest w nich, 2057 w siódmym za? dniu odpocz??. Dlatego pob?ogos?awi? Pan dzie? szabatu i uzna? go za ?wi?ty" (Wj 20, 11).

2170 Pismo ?wi?te objawia ponadto w dniu Pa?skim pami?tk? wyzwolenia Izraela z niewoli egipskiej: "Pami?taj, ?e by?e? niewolnikiem w ziemi egipskiej i wyprowadzi? ci? stamt?d Pan, Bóg twój, r?k? mocn? i wyci?gni?tym ramieniem: przeto ci nakaza? Pan, Bóg twój, strzec dnia szabatu" (Pwt 5,15).

2171 Bóg powierzy? Izraelowi szabat, by go przestrzega? na znak nierozerwalnego przymierza79Por. Wj 31, 16.. Szabat nale?y do Pana, jest po?wi?cony uwielbieniu Boga, Jego dzie? stworzenia i Jego zbawczych czynów na rzecz Izraela.

2172 Dzia?anie Boga jest wzorem dzia?ania ludzkiego. Je?li Bóg "odpocz?? i wytchn??" w siódmym dniu (Wj 31,17), cz?owiek równie? powinien "zaprzesta? 2184 pracy" i pozwoli? innym - zw?aszcza ubogim - "odetchn??" (Wj 23,12). Szabat nakazuje przerwa? codzienne prace i pozwala odpocz??. Jest dniem sprzeciwienia si? niewolnictwu pracy i ubóstwieniu pieni?dza80Ne 13, 15-22; 2 Krn 36, 21..

2173 Ewangelia przytacza wiele sytuacji, gdy oskar?ano Jezusa o naruszenie 582 prawa szabatu. Jednak Jezus nigdy nie narusza ?wi?to?ci tego dnia81Por. Mk 1, 21; J 9, 16.. Wyja?nia autorytatywnie jego autentyczne znaczenie: "To szabat zosta? ustanowiony dla cz?owieka, a nie cz?owiek dla szabatu" (Mk 2, 27). Powodowany wspó?czuciem Chrystus uznaje za dozwolone "w szabat uczyni? co? dobrego (ani?eli) co? z?ego... ?ycie ocali? (ani?eli) zabi?"82Por. Mk 3, 4.. Szabat jest dniem Pana... mi?osierdzia i czci Boga83Por. Mt 12, 5; J 7, 23.. "Syn Cz?owieczy jest panem szabatu" (Mk 2, 28).

II. Dzie? Pa?ski

Oto dzie?, który Pan uczyni?: radujmy si? ze? i weselmy! (Ps 118, 24).

 

Dzie? Zmartwychwstania: nowe stworzenie

2174 Jezus zmartwychwsta? "pierwszego dnia tygodnia" 638 (Mt 28,1; Mk 16, 2; ?k 24,1; J 20, I). Jako "dzie? pierwszy" dzie? Zmartwychwstania Chrystusa 349 przypomina o pierwszym stworzeniu. Jako "dzie? ósmy", który nast?puje po

szabacie,84Por. Mk 16, 1; Mt 28, 1. oznacza nowe stworzenie zapocz?tkowane wraz ze Zmartwychwstaniem Chrystusa. Sta? si? on dla chrze?cijan pierwszym ze wszystkich dni, pierwszym ze wszystkich ?wi?t, dniem Pa?skim (hé Kyriaké heméra, dies dominica), niedziel?:

 

Nasze zgromadzenia dlatego odbywaj? si? w dniu s?o?ca, poniewa? jest to pierwszy dzie?, w którym Bóg z ciemno?ci wyprowadzi? materi? i stworzy? ?wiat, a Jezus Chrystus, nasz Zbawiciel, w tym dniu zmartwychwsta?85?w. Justyn, Apologiae, 1, 67..

 

Niedziela - wype?nienie szabatu

2175 Niedziela wyra?nie ró?ni si? od szabatu, po którym nast?puje chronologicznie 1166 co tydzie?; dla chrze?cijan zast?puje szabat z jego przepisem obrz?dowym. Przez Pasch? Chrystusa niedziela wype?nia duchow? prawd? szabatu ?ydowskiego i zapowiada wieczny odpoczynek cz?owieka w Bogu. Kult oparty na prawie przygotowywa? misterium Chrystusa, a to, co by?o w nim praktykowane, by?o w pewnym sensie figur? odnosz?c? si? do Chrystusa86Por. 1 Kor 10, 11.:

 

Ci, którzy trwali w dawnym porz?dku, przeszli do nowej nadziei i nie zachowuj? ju? szabatu, ale ?wi?c? dzie? Pa?ski, dzie?, w którym nasze ?ycie zosta?o pob?ogos?awione przez Chrystusa i przez Jego ?mier?87?w. Ignacy Antioche?ski, Epistula ad Magnesios, 9, 1..

 

2176 ?wi?towanie niedzieli jest wype?nieniem przepisu moralnego w sposób naturalny wpisanego w serce cz?owieka, aby "w sposób zewn?trzny oddawa? cze?? Bogu dla upami?tnienia tego wielkiego, najpowszechniejszego dobrodziejstwa, jakim jest dzie?o stworzenia ?wiata"88?w. Tomasz z Akwinu, Summa theologáae, II-II, 122, 4.. Kult niedzielny wype?nia przepis moralny Starego Przymierza, przejmuj?c jego rytm i ducha przez oddawanie co tydzie? czci Stwórcy i Odkupicielowi Jego ludu.Niedzielna celebracja Eucharystii

2177 Niedzielna celebracja dnia Pa?skiego i Eucharystii stanowi centrum ?ycia Ko?cio?a. "Niedziela, w czasie której jest celebrowane Misterium Paschalne, 1167 na podstawie tradycji apostolskiej powinna by? obchodzona w ca?ym Ko?ciele jako najdawniejszy dzie? ?wi?teczny nakazany"89KPK, kan. 1246, § 1..

 

"Ponadto nale?y obchodzi? dni Narodzenia Pana naszego Jezusa Chrystusa, 2043 Objawienia Pa?skiego, Wniebowst?pienia oraz Naj?wi?tszego Cia?a i Krwi Chrystusa, ?wi?tej Bo?ej Rodzicielki Maryi, Jej Niepokalanego Pocz?cia i Wniebowzi?cia, ?wi?tego Józefa, ?wi?tych Aposto?ów Piotra i Paw?a oraz Wszystkich ?wi?tych"90KPK, kan. 1246, § 1..

 

2178 Praktyka zgromadzenia chrze?cija?skiego wywodzi si? od czasów apostolskich91Por. Dz 2, 42-46; 1 Kor 1 1,17.. List do Hebrajczyków przypomina: "Nie opuszczajmy naszych 1343 wspólnych zebra?, jak si? to sta?o zwyczajem niektórych, ale zach?cajmy si? nawzajem" (Hbr 10, 25).

Tradycja zachowuje wspomnienie wci?? aktualnego pouczenia: "Przyj?? wcze?nie do Ko?cio?a, aby zbli?y? si? do Pana i wyzna? swoje grzechy, wzbudzi? ?al w modlitwie... Uczestniczy? w ?wi?tej i Boskiej liturgii, zako?czy? modlitw?, nigdy nie wychodzi? przed rozes?aniem... Cz?sto mówili?my: ten dzie? jest wam dany na modlitw? i odpoczynek. Jest dniem, który Pan uczyni?. Radujmy si? w nim i weselmy"92Autor anonimowy, Sermo de die dominica: PG 86/I, 416 C; 421 C..

 

2179 "Parafia jest okre?lon? wspólnot? wiernych, utworzon? na sposób sta?y w Ko?ciele partykularnym, nad któr? trosk? pastersk?, pod w?adz? biskupa 1567 diecezjalnego, powierza si? proboszczowi jako jej w?asnemu pasterzowi"93 KPK, kan. 515, § 1.. Jest ona miejscem, gdzie wszyscy wierni mog? si? zgromadzi? na niedzieln? celebracj? 2691 Eucharystii. Parafia wprowadza lud chrze?cija?ski do uczestniczenia 2226 w ?yciu liturgicznym i gromadzi go podczas tej celebracji; g?osi zbawcz? nauk? Chrystusa; praktykuje mi?o?? Pana w dobrych i braterskich uczynkach:

Nie mo?esz modli? si? w domu tak jak w ko?ciele, gdzie jest wielka rzesza i gdzie wo?anie do Boga unosi si? z jednego serca. Jest w tym jeszcze co? wi?cej: zjednoczenie umys?ów, zgodno?? dusz, wi?? mi?o?ci, modlitwy kap?anów94?w. Jan Chryzostom, De incomprehensibili Dei natura seu contra Anomaeos, 3, 6: PG 48, 725 D..

 

Obowi?zek ?wi?towania niedzieli

2180 Przykazanie ko?cielne okre?la i precyzuje prawo Pa?skie: "W niedziel? 2042 oraz w inne dni ?wi?teczne nakazane wierni s? zobowi?zani uczestniczy? we 1389 Mszy ?wi?tej"95KPK, kan. 1247.. "Nakazowi uczestniczenia we Mszy ?wi?tej czyni zado?? ten, kto bierze w niej udzia?, gdziekolwiek jest odprawiana w obrz?dku katolickim, b?d? w sam dzie? ?wi?teczny, b?d? te? wieczorem dnia poprzedzaj?cego"96KPK, kan. 1248, § 1..

2181 Eucharystia niedzielna uzasadnia i potwierdza ca?e dzia?anie chrze?cija?skie. Dlatego wierni s? zobowi?zani do uczestniczenia w Eucharystii w dni nakazane, chyba ?e s? usprawiedliwieni dla wa?nego powodu (np. choroba, piel?gnacja niemowl?t) lub te? otrzymali dyspens? od ich w?asnego pasterza97Por. KPK, kan. 1245.. Ci, którzy dobrowolnie zaniedbuj? ten obowi?zek, pope?niaj? grzech ci??ki.

2182 Uczestnictwo w niedziel? we wspólnej celebracji Eucharystii jest ?wiadectwem 815 przynale?no?ci do Chrystusa i Jego Ko?cio?a oraz wierno?ci Chrystusowi i Ko?cio?owi. Wierni potwierdzaj? w ten sposób swoj? komuni? w wierze i mi?o?ci. Wspólnie ?wiadcz? o ?wi?to?ci Boga i nadziei zbawienia. Umacniaj? si? nawzajem pod przewodnictwem Ducha ?wi?tego.

2183 "Je?li z braku ?wi?tego szafarza albo z innej powa?nej przyczyny nie mo?na uczestniczy? w Eucharystii, bardzo zaleca si?, a?eby wierni brali udzia? w liturgii s?owa, gdy jest ona odprawiana w ko?ciele parafialnym lub innym ?wi?tym miejscu, wed?ug przepisów wydanych przez biskupa diecezjalnego, albo po?wi?cali odpowiedni czas na modlitw? indywidualn? w rodzinie lub w grupach rodzin"98KPK, kan. 1248, § 2..

Dzie? ?aski i powstrzymania si? od pracy

2184 Jak Bóg "odpocz?? dnia siódmego po ca?ym swym trudzie, jaki podj??" 2172 (Rdz 2, 2), tak równie? ?ycie ludzkie sk?ada si? z pracy i odpoczynku. Ustanowienie dnia Pa?skiego przyczynia si? do tego, by wszyscy korzystali z wystarczaj?cego odpoczynku i czasu wolnego, który mogliby po?wi?ci? ?yciu rodzinnemu, kulturalnemu, spo?ecznemu i religijnemu99Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Gaudium et spes, 67..

2185 W niedziel? oraz w inne dni ?wi?teczne nakazane wierni powinni powstrzyma? si? od wykonywania prac lub zaj??, które przeszkadzaj? oddawaniu 2428 czci nale?nej Bogu, prze?ywaniu rado?ci w?a?ciwej dniowi Pa?skiemu, pe?nieniu uczynków mi?osierdzia i koniecznemu odpoczynkowi duchowemu i fizycznemu100Por. KPK, kan. 1247.. Obowi?zki rodzinne lub wa?ne zadania spo?eczne stanowi? s?uszne usprawiedliwienie niewype?nienia nakazu odpoczynku niedzielnego. Wierni powinni jednak czuwa?, by uzasadnione powody nie doprowadzi?y do nawyków niekorzystnych dla czci Boga, ?ycia rodzinnego oraz zdrowia.

 

Umi?owanie prawdy szuka czasu wolnego, a potrzeba mi?o?ci podejmuje uzasadnion? prac?101?w. Augustyn, De civitate Dei, 19, 19..

 

2186 Chrze?cijanie dysponuj?cy wolnym czasem powinni pami?ta? o swoich braciach, którzy maj? te same potrzeby i te same prawa, a którzy nie mog? odpoczywa? z powodu ubóstwa i n?dzy. W pobo?no?ci chrze?cija?skiej niedziela jest tradycyjnie po?wi?cona na dobre uczynki i pokorne pos?ugi wzgl?dem ludzi chorych, kalekich i starszych. Chrze?cijanie powinni tak?e ?wi?towa? 2447 niedziel?, oddaj?c swojej rodzinie i bliskim czas i staranie, o które trudno w pozosta?e dni tygodnia. Niedziela jest czasem refleksji, ciszy, lektury i medytacji, które sprzyjaj? wzrostowi ?ycia wewn?trznego i chrze?cija?skiego.2187 ?wi?towanie niedziel i dni ?wi?tecznych wymaga wspólnego wysi?ku. Ka?dy chrze?cijanin powinien unika? narzucania - bez potrzeby - drugiemu tego, co przeszkodzi?oby mu w zachowywaniu dnia Pa?skiego. Gdy zwyczaje (sport, rozrywki itd.) 2289 i obowi?zki spo?eczne (s?u?by publiczne itp.) wymagaj? od niektórych pracy w niedziel?, powinni czu? si? odpowiedzialni za zapewnienie sobie wystarczaj?cego czasu wolnego. Wierni powinni czuwa? z umiarkowaniem i mi?o?ci? nad tym, by unika? nadu?y? i przemocy, jakie rodz? niekiedy rozrywki masowe. Pomimo przymusu ekonomicznego w?adze publiczne powinny czuwa? nad zapewnieniem obywatelom czasu przeznaczonego na odpoczynek i oddawanie czci Bogu. Pracodawcy maj? analogiczny obowi?zek wzgl?dem swoich pracowników.

2188 W poszanowaniu wolno?ci religijnej i dobra wspólnego wszystkich chrze?cijanie powinni domaga? si? uznania niedziel i ?wi?t ko?cielnych za 2105 ustawowe dni ?wi?teczne. Powinni wszystkim dawa? widoczny przyk?ad modlitwy, szacunku i rado?ci oraz broni? swoich tradycji jako cennego wk?adu w ?ycie duchowe spo?eczno?ci ludzkiej. Je?li ustawodawstwo kraju czy te? inne powody zobowi?zuj? do pracy w niedziel?, to niech ten dzie? b?dzie jednak prze?ywany jako dzie? naszego wyzwolenia, które pozwala nam uczestniczy? w owym "uroczystym zebraniu", w Ko?ciele "pierworodnych, którzy s? zapisani w niebiosach" (Hbr 12, 22-23).

 

W skrócie

2189 "B?dziesz zwa?a? na szabat, aby go ?wi?ci?" (Pwt 5,12). "Dzie? siódmy b?dzie szabatem odpoczynku, po?wi?conym Panu" (Wj 31, 15).

2190 Szabat, który oznacza? wype?nienie pierwszego stworzenia, zosta? zast?piony przez niedziel?, przypominaj?c? nowe stworzenie, zapocz?tkowane przez zmartwychwstanie Chrystusa.

 

2191 Ko?ció? celebruje dzie? zmartwychwstania Chrystusa ósmego dnia, który s?usznie jest nazywany dniem Pa?skim albo niedziel?
102Por. Sobór Watyka?ski II, konst. Sacrosanctum Concilium, 106..

2192 "Niedziela. . . powinna by? obchodzona w ca?ym Ko?ciele jako najdawniejszy dzie? ?wi?teczny nakazany"103KPK, kan. 1246, § 1.. "W niedziel? oraz w inne dni ?wi?teczne nakazane wierni s? zobowi?zani uczestniczy? we Mszy ?wi?tej"104KPK, kan. 1247..

 

2193 "W niedziel? oraz w inne dni ?wi?teczne nakazane wierni s? zobowi?zani... powstrzyma? si? od wykonywania tych prac i zaj??, które utrudniaj? oddawanie Bogu czci, prze?ywanie rado?ci w?a?ciwej dniowi Pa?skiemu oraz korzystanie z nale?nego odpoczynku duchowego i fizycznego"105KPK, kan. 1247..

 

2194 Ustanowienie niedzieli przyczynia si? do tego, by "wszyscy korzystali z wystarczaj?cego odpoczynku i czasu wolnego, który mogliby po?wi?ci? ?yciu rodzinnemu, kulturalnemu, spo?ecznemu i religijnemu"10Sobór Watyka?ski II, Gaudium et spes, 67.6.

 

2195 Ka?dy chrze?cijanin powinien unika? narzucania - bez potrzeby - drugiemu tego, co przeszkodzi?oby mu w zachowaniu dnia Pa?skiego.

 

Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 43 goĹ›ci