Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 431-572)
Dokumenty Ko?cio?a - Ksi?ga II LUD BO?Y

 

 

Tytu? 1

ZESPO?Y KO?CIO?ÓW PARTYKULARNYCH    

Rozdzia? I

PROWINCJE I REGIONY KO?CIELNE    

            Kan. 431 - § 1. W celu wspólnego dzia?ania pasterskiego s?siednich diecezji, zgodnie z okoliczno?ciami osób i miejsca, jak równie? dla bardziej odpowiedniego o?ywiania kontaktów mi?dzy biskupami diecezjalnymi, s?siednie Ko?cio?y partykularne powinny ??czy? si? w prowincje ko?cielne, obejmuj?ce okre?lone terytorium.

            § 2. Na przysz?o?? nie dopuszcza si? z regu?y diecezji wyj?tych. St?d poszczególne diecezje lub inne Ko?cio?y partykularne, znajduj?ce si? w obr?bie jakiej? prowincji ko?cielnej, winny do niej nale?e?.

            § 3. Jedynie do najwy?szej w?adzy ko?cielnej - po wys?uchaniu zdania zainteresowanych biskupów - nale?y ustanawianie i znoszenie prowincji ko?cielnych oraz dokonywanie w nich zmian.

   

            Kan. 432 - § 1. W prowincji ko?cielnej w?adz? posiada, zgodnie z przepisami prawa, synod prowincjalny oraz metropolita.

            § 2. Na mocy samego prawa prowincja ko?cielna posiada osobowo?? prawn?.

   

            Kan. 433 - § 1. Je?li si? to oka?e po?yteczne, zw?aszcza w krajach posiadaj?cych wi?ksz? liczb? Ko?cio?ów partykularnych, Stolica ?wi?ta mo?e, na wniosek Konferencji Episkopatu, ??czy? s?siednie prowincje ko?cielne w regiony ko?cielne.

            § 2. Region ko?cielny mo?e by? erygowany jako osoba prawna.

   

            Kan. 434 - Do zebrania biskupów regionu ko?cielnego nale?y popieranie wspó?pracy i wspólnej dzia?alno?ci pasterskiej w ramach regionu. W?adze jednak przyznane w niniejszym Kodeksie Konferencji Episkopatu nie przys?uguj? temu zebraniu, chyba ?e jakie? z nich zostan? specjalnie przyznane mu przez Stolic? Swi?t?.

 

Rozdzia? II

METROPOLICI    

            Kan. 435 - Na czele prowincji ko?cielnej stoi metropolita, który jest arcybiskupem diecezji, której jest zwierzchnikiem. Ten urz?d jest zwi?zany ze stolic? biskupi?, okre?lon? lub zatwierdzon? przez Biskupa Rzymskiego.

   

            Kan. 436 - § 1. W diecezjach sufragalnych metropolicie przys?uguje:

            1 czuwa? nad w?a?ciwym zachowaniem wiary oraz dyscypliny ko?cielnej i powiadamia? Biskupa Rzymskiego o nadu?yciach, je?li

jakie? s?;

            2 dokonywa? kanonicznej wizytacji, gdyby jej zaniedba? który? z sufraganów - po uzyskaniu wcze?niej aprobaty Stolicy Apostolskiej;

            3 wyznaczy? administratora diecezji, zgodnie z przepisem kan. 421, § 2 i 425, § 3.

            § 2. Gdzie domagaj? si? tego okoliczno?ci, Stolica Apostolska mo?e zleci? metropolicie szczególne zadania i przyzna? w?adze, które winny by? okre?lone w prawie partykularnym

      

            § 3. Poza tym nie przys?uguje metropolitom ?adna inna w?adza

rz?dzenia w diecezjach sufragalnych. Mo?e on jednak we wszystkich ko?cio?ach sprawowa? ?wi?te czynno?ci, jak biskup we w?asnej diecezji; w przypadku ko?cio?a katedralnego - po powiadomieniu biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 437 - § 1. W ci?gu trzech miesi?cy od przyj?cia konsekracji biskupiej, a gdy jest ju? konsekrowany, od powierzenia kanonicznego, metropolita obowi?zany jest, osobi?cie lub przez pe?nomocnika, prosi? Biskupa Rzymskiego o paliusz, który stanowi znak w?adzy, jak? - pozostaj?c we wspólnocie z Ko?cio?em Rzymskim - jest wyposa?ony na mocy prawa we w?asnej prowincji.

            § 2. Zachowuj?c przepisy liturgiczne, metropolita mo?e u?ywa? paliusza w ka?dym ko?ciele swojej prowincji ko?cielnej, której przewodniczy, nigdy jednak poza ni?, nawet za zgod? biskupa diecezjalnego.

            § 3. Je?li metropolita zostaje przeniesiony na inn? stolic? metropolitaln?, potrzebuje nowego paliusza.

   

            Kan. 438 - Oprócz prerogatywy honoru, tytu? patriarchy i prymasa nie daje w Ko?ciele ?aci?skim ?adnej w?adzy rz?dzenia, chyba ?e o niektórych z przywileju apostolskiego lub zatwierdzonego zwyczaju co innego wiadomo.

 

Rozdzia? III

SYNODY PARTYKULARNE    

            Kan. 439 - § 1. Synod plenarny, mianowicie dla wszystkich ko?cio?ów partykularnych tej samej Konferencji Episkopatu, zbiera si? wtedy, gdy Konferencja Episkopatu - maj?c aprobat? Stolicy Apostolskiej - uzna to za konieczne lub po?yteczne.

 

            § 2. Norma podana w § 1 ma zastosowanie tak?e w odniesieniu do synodu prowincjalnego, odbywanego w prowincji ko?cielnej, której granice pokrywaj? si? z granicami kraju.

   

            Kan. 440 - § 1. Synod prowincjalny, dla Ko?cio?ów partykularnych tej samej prowincji ko?cielnej, nale?y zwo?a? ilekro? - zdaniem wi?kszo?ci biskupów diecezjalnych prowincji wyda si? to po?yteczne, z zachowaniem przepisu kan. 439, § 2.

            § 2. Podczas wakansu stolicy metropolitalnej nie powinno si? zwo?ywa? synodu prowincjalnego.

   

            Kan. 441 - Do Konferencji Episkopatu nale?y:

            1 zwo?anie synodu plenarnego;

            2 oznaczenie miejsca odbycia synodu w granicach terytorium, dla którego jest ustanowiona Konferencja;

            3 wybranie spo?ród biskupów diecezjalnych przewodnicz?cego

synodu plenarnego, który wymaga zatwierdzenia Stolicy Apostolskiej ;

            4 ustalenie regulaminu dzia?ania oraz tematów, jakie maj? by? rozwa?ane, wskazanie czasu rozpocz?cia i trwania synodu plenarnego, jego przeniesienia, przed?u?enia i zako?czenia.

   

            Kan. 442 - § 1. Do metropolity, za zgod? wi?kszej cz??ci biskupów sufraganów, nale?y:

            l zwo?anie synodu prowincjalnego;

            2 wybranie miejsca dla odbycia synodu prowincjalnego, w granicach terytorium prowincji;

            3 ustalenie porz?dku dzia?ania oraz tematów, jakie maj? by?

rozpatrywane, oznaczenie czasu rozpocz?cia i trwania synodu prowincjalnego, jego przeniesienia, przed?u?enia i zako?czenia.

            § 2. Synodowi prowincjalnemu przewodniczy metropolita, a gdy

on ma prawn? przeszkod?, biskup sufragan, wybrany przez pozosta?ych biskupów sufraganów.

   

            Kan. 443 - § 1. Na synod partykularny nale?y wezwa? i maj? na nim g?os decyduj?cy:

            l biskupi diecezjalni;

            2 biskupi koadiutorzy i pomocniczy;

            3 inni biskupi tytularni, którzy na danym terytorium wykonuj? szczególne zadanie, zlecone im przez Stolic? Apostolsk? lub Konferencj? Episkopatu.

            § 2. Na synody partykularne mog? by? wezwani inni biskupi tytularni, tak?e emeryci, mieszkaj?cy na danym terytorium. Maj? oni prawo g?osu decyduj?cego.

            § 3. Na synod partykularny nale?y wezwa?, ale tylko z g?osem doradczym:

            l wikariuszy generalnych i wikariuszy biskupich wszystkich

Ko?cio?ów partykularnych terytorium;

            2 wy?szych prze?o?onych instytutów zakonnych oraz stowarzysze? ?ycia apostolskiego, w liczbie - tak w odniesieniu do m??czyzn, jak i kobiet - do ustalenia przez Konferencj? Episkopatu lub biskupów prowincji, wybranych przez wszystkich wy?szych prze?o?onych instytutów i stowarzysze?, maj?cych swoj? siedzib? na terytorium;

            3 rektorów uniwersytetów ko?cielnych i katolickich oraz dziekanów wydzia?ów teologii i prawa kanonicznego, maj?cych siedzib? na danym terytorium;

            4 niektórych rektorów wy?szych seminariów duchownych w liczbie wskazanej w n. 2, wybranych przez rektorów seminariów, po?o?onych na tym terytorium.

            § 4. Na synody partykularne mog? by? tak?e wezwani, ale z g?osem jedynie doradczym, prezbiterzy oraz inni wierni ale w liczbie nie przekraczaj?cej po?owy tych, o których w §§ 1-3.

            § 5. Na synod prowincjalny nale?y ponadto wezwa? kapitu?y

katedralne oraz Rad? kap?a?sk? i Rad? duszpastersk? ka?dego Ko?cio?a partykularnego tak, by ka?da z nich wybra?a spo?ród swoich cz?onków w sposób kolegialny i wys?a?a dwóch przedstawicieli. Maj? oni jedynie g?os doradczy.

            § 6. Na synody partykularne wolno zaprosi? jako go?ci równie? innych, je?li wyda si? to wskazane: zdaniem Konferencji Episkopatu w odniesieniu da synodu plenarnego lub metropolity wraz z biskupami sufraganami w odniesieniu do synodu prowincjalnego.

   

            Kan. 444 - § 1. Wszyscy wzywani na synody partykularne maj? obowi?zek wzi?? w nich udzia?, chyba ?e nie mog? tego uczyni? z uzasadnionego powodu, o którym powinni powiadomi? przewodnicz?cego synodu.

            § 2. Ci, którzy s? wezwani na synody partykularne i maj? na

nich g?os decyduj?cy, w razie zaistnienia s?usznej przeszkody, mog? wys?a? pe?nomocnika. Posiada on g?os tylko doradczy.

   

            Kan. 445 - Synod partykularny powinien, w odniesieniu do w?asnego terytorium, zatroszczy? si? o zaspokojenie potrzeb pasterskich Ludu Bo?ego. Wyposa?ony jest we w?adz? rz?dzenia, zw?aszcza ustawodawcz?, tak aby - zachowuj?c zawsze prawo powszechne Ko?cio?a - móg? podejmowa? decyzje w tym, co wydaje si? odpowiednie dla wzrostu wiary, ukierunkowania wspólnej dzia?alno?ci pasterskiej, poprawy obyczajów, zachowania, wprowadzenia lub strze?enia jednakowej dyscypliny ko?cielnej.

   

            Kan. 446 - Po zako?czeniu synodu partykularnego, przewodnicz?cy winien zatroszczy? si? o przes?anie wszystkich akt synodu do Stolicy Apostolskiej. Uchwa?y wydane przez synod nie mog? by? promulgowane, dopóki nie zostan? przejrzane przez Stolic? Apostolsk?. Do synodu nale?y okre?li? sposób promulgacji uchwa? oraz czas, od którego zaczn? obowi?zywa? promulgowane uchwa?y.

 

Rozdzia? III

KONFERENCJE EPISKOPATU    

            Kan. 447 - Konferencja Episkopatu, b?d?ca sta?? instytucj?, jest zebraniem biskupów jakiego? kraju lub okre?lonego terytorium, wype?niaj?cych wspólnie pewne zadania pasterskie dla wiernych jej terytorium, w celu pomno?enia dobra udzielanego ludziom przez Ko?ció?, g?ównie przez odpowiednio przystosowane do bie??cych okoliczno?ci czasu i miejsca formy i sposoby apostolatu, z zachowaniem przepisów prawa.

   

            Kan. 448 - § 1. Konferencja Episkopatu z ogólnej zasady obejmuje zwierzchników wszystkich ko?cio?ów partykularnych tego samego kraju, zgodnie z przepisem kan. 450.

            § 2. Je?li zdaniem Stolicy Apostolskiej, po wys?uchaniu zainteresowanych biskupów diecezjalnych, tak doradzaj? okoliczno?ci osób lub rzeczy, mo?na erygowa? Konferencj? Episkopatu dla mniejszego lub wi?kszego terytorium, tak aby obejmowa?a tylko biskupów niektórych Ko?cio?ów partykularnych, ustanowionych na okre?lonym terytorium, albo pasterzy Ko?cio?ów partykularnych znajduj?cych si? w ró?nych krajach. Do Stolicy Apostolskiej nale?y tak?e ustanowienie szczególnych norm dla ka?dej z nich.

   

            Kan. 449 - § 1. Jedynie najwy?sza w?adza ko?cielna ma prawo, po wys?uchaniu zainteresowanych biskupów, do erygowania Konferencji Episkopatu, znoszenia ich i dokonywania w nich zmian.

            § 2. Konferencja Episkopatu erygowana zgodnie z prawem uzyskuje z mocy samego prawa osobowo?? prawn?.

   

            Kan. 450 - § 1. Na mocy samego prawa do Konferencji Episkopatu nale?? wszyscy biskupi diecezjalni terytorium oraz ci, którzy s? z nimi prawnie zrównani, nast?pnie biskupi koadiutorzy, biskupi pomocniczy i pozostali biskupi tytularni, pe?ni?cy na terytorium szczególne zadanie, zlecone im przez Stolic? Apostolsk? lub Konferencj? Episkopatu. Mo?na zaprosi? tak?e ordynariuszy innego obrz?dku, ale tylko z g?osem doradczym, chyba ?e co innego postanawiaj? statuty Konferencji Episkopatu.

            § 2. Pozostali biskupi tytularni, jak równie? legat Biskupa Rzymskiego, nie s? na mocy prawa cz?onkami Konferencji Episkopatu.

   

            Kan. 451 - Ka?da Konferencja Episkopatu powinna sporz?dzi? w?asne statuty, potwierdzane przez Stolic? Apostolsk?, w których

- oprócz innych spraw - nale?y okre?li? sposób odbywania zebra?

plenarnych, przewidzie? sta?? Rad? Episkopatu i sekretariat generalny Konferencji, jak równie? inne urz?dy oraz komisje, które zdaniem Konferencji skuteczniej pomog? osi?gn?? cel.

   

            Kan. 452 - § 1. Ka?da Konferencja Episkopatu powinna wybra? sobie przewodnicz?cego oraz okre?li?, kto b?dzie wype?nia? funkcj? zast?pcy przewodnicz?cego, gdy ten b?dzie mia? prawne przeszkody, jak równie? ustanowi? sekretarza generalnego, zgodnie z przepisami statutów.

            § 2. Przewodnicz?cy Konferencji, a w razie gdy on by mia? przeszkody uznane przez prawo, wiceprzewodnicz?cy, przewodnicz? nie tylko zebraniom plenarnym Konferencji Episkopatu, lecz tak?e sta?ej Radzie.

   

            Kan. 453 - Zebrania plenarne Konferencji Episkopatu powinny si? odbywa? przynajmniej raz w roku, a tak?e wtedy, gdy si? tego domagaj? szczególne okoliczno?ci, zgodnie z postanowieniami statutów.

   

            Kan. 454 - § 1. Na zebraniach plenarnych Konferencji Episkopatu na mocy samego prawa g?os decyduj?cy przys?uguje biskupom diecezjalnym i tym, którzy s? z nimi prawnie zrównani, oraz biskupom koadiutorom.

            § 2. Biskupom pomocniczym oraz pozosta?ym biskupom tytularnym, wchodz?cym w sk?ad Konferencji Episkopatu, przys?uguje g?os decyduj?cy lub doradczy, zgodnie z postanowieniami statutów Konferencji. Zawsze jednak tylko tym, o których w § 1, przys?uguje g?os decyduj?cy, gdzie idzie o sporz?dzanie statutów i dokonywanie w nich zmian.

   

            Kan. 455 - § 1. Konferencja Episkopatu mo?e wydawa? dekrety ogólne jedynie w tych sprawach, w których przewiduje to prawo powszechne, albo okre?la szczególne polecenie Stolicy Apostolskiej, wydane przez ni? z w?asnej inicjatywy lub na pro?b? samej Konferencji.

            § 2. Dekrety, o których w § 1, wtedy s? wa?nie podejmowane na sesji plenarnej, gdy opowie si? za nimi przynajmniej dwie trzecie g?osów biskupów, nale??cych do Konferencji Episkopatu z g?osem decyduj?cym. Otrzymuj? za? moc obowi?zuj?c? po przejrzeniu ich przez Stolic? Apostolsk?, z chwil? prawnej promulgacji.

            § 3. Sposób promulgacji dekretów i czas ich wej?cia w ?ycie,

okre?la sama Konferencja Episkopatu.

            § 4. W wypadkach, w których ani prawo powszechne, ani szczególnie polecenie Stolicy Apostolskiej nie udzieli?o Konferencji Episkopatu w?adzy, o której w § 1, pozostaje nienaruszona kompetencja poszczególnego biskupa diecezjalnego i ani Konferencja, ani jej przewodnicz?cy nie mog? dzia?a? w imieniu wszystkich biskupów, chyba ?e wszyscy i poszczególni biskupi wyra?aj? na to zgod?.

   

            Kan. 456 - Po zako?czeniu sesji plenarnej Konferencji Episkopatu, jej przewodnicz?cy winien przes?a? Stolicy Apostolskiej relacje o aktach Konferencji oraz jej dekrety, zarówno w celu zapoznania si? z aktami, jak i dla ewentualnego przejrzenia dekretów, gdyby jakie? by?y.

   

            Kan. 457 - Zadaniem sta?ej Rady Episkopatu jest przygotowywanie spraw, jakie maj? by? rozwa?ane na zebraniu plenarnym i czuwanie nad tym, by decyzje podj?te na zebraniu plenarnym zosta?y przekazane do w?a?ciwego wykonania. Za?atwia tak?e inne sprawy zlecone jej zgodnie z postanowieniami statutów.

   

            Kan. 458 - Do zada? Sekretariatu Generalnego nale?y:

            l przygotowa? relacj? o aktach i dekretach zebrania plenarnego Konferencji, jak równie? czynno?ci sta?ej Rady Episkopatu i zakomunikowa? je wszystkim cz?onkom Konferencji; sporz?dza? tak?e inne akta, na zlecenie przewodnicz?cego Konferencji lub sta?ej Rady;

            2 zakomunikowa? s?siednim Konferencjom Episkopatu akty i dokumenty, zgodnie z poleceniem zebrania plenarnego lub sta?ej

Rady Episkopatu.

   

            Kan. 459 - § 1. Nale?y popiera? kontakty mi?dzy Konferencjami, zw?aszcza s?siednimi, dla pomno?enia i ochrony wi?kszego dobra.

            § 2. Ilekro? jednak czynno?ci i sposoby dzia?ania podejmowane przez Konferencje przybieraj? charakter mi?dzynarodowy, nale?y porozumie? si? ze Stolic? Apostolsk?.

 

 Tytu? III

WEWN?TRZNA ORGANIZACJA KO?CIO?ÓW PARTYKULARNYCH    

Rozdzia? I

SYNOD DIECEZJALNY    

            Kan. 460 - Synod diecezjalny jest zebraniem wybranych kap?anów oraz innych wiernych Ko?cio?a partykularnego, którzy dla dobra ca?ej wspólnoty diecezjalnej ?wiadcz? pomoc biskupowi diecezjalnemu, zgodnie z postanowieniami zamieszczonych poni?ej kanonów.

   

            Kan. 461 - § 1. Synod diecezjalny powinien odbywa? si? w poszczególnych Ko?cio?ach partykularnych, ilekro? zdaniem biskupa diecezjalnego i po wys?uchaniu Rady kap?a?skiej, doradzaj? to okoliczno?ci.

            § 2. Je?li biskupowi zlecono trosk? o kilka diecezji, albo jest biskupem w?asnym jednej diecezji, drug? za? kieruje jako administrator, mo?e zwo?a? jeden tylko synod dla wszystkich powierzonych mu diecezji.

   

            Kan. 462 - § 1. Synod diecezjalny zwo?uje tylko biskup diecezjalny, nie za? tymczasowy rz?dca diecezji.

            § 2. Synodowi diecezjalnemu przewodniczy biskup diecezjalny, który jednak mo?e delegowa? na poszczególne sesje synodu wikariusza generalnego lub wikariusza biskupiego do wype?nienia tego obowi?zku.

   

            Kan. 463 - § 1. Na synod diecezjalny powinni by? wezwani jako cz?onkowie i maj? obowi?zek w nim uczestniczy? :

            1 biskup koadiutor oraz biskupi pomocniczy;

            2 wikariusze generalni i wikariusze biskupi oraz wikariusz s?dowy;

            3 kanonicy ko?cio?a katedralnego;

            4 cz?onkowie Rady kap?a?skiej;

            5 wierni ?wieccy, tak?e cz?onkowie instytutów ?ycia konsekrowanego, wybrani przez Rad? duszpastersk?, w sposób i w liczbie do okre?lenia przez biskupa diecezjalnego; albo - tam gdzie nie ma tej Rady - w sposób oznaczony przez biskupa diecezjalnego;

            6 rektor wy?szego seminarium diecezjalnego;

            7 dziekani;

            8 przynajmniej jeden prezbiter z ka?dego dekanatu, wybrany przez wszystkich pe?ni?cych tam duszpasterstwo; nale?y tak?e wybra? innego prezbitera, który by go zast?pi?, gdyby ten mia? przeszkod?;

            9 niektórzy prze?o?eni instytutów zakonnych i stowarzysze? ?ycia apostolskiego, które posiadaj? dom w diecezji, wybrani w

liczbie i w sposób okre?lony przez biskupa diecezjalnego.

            § 2. Biskup diecezjalny mo?e wezwa? na synod diecezjalny w charakterze cz?onków tak?e innych, czy to duchownych, czy cz?onków instytutów ?ycia konsekrowanego, czy wiernych ?wieckich.

            § 3. Je?li biskup diecezjalny uzna to za wskazane, mo?e zaprosi? na synod diecezjalny w charakterze obserwatorów niektórych pe?ni?cych funkcj? lub cz?onków Ko?cio?ów czy wspólnot ko?cielnych, które nie s? w pe?nej wspólnocie z Ko?cio?em katolickim.

   

            Kan. 464 - Cz?onek Synodu, je?li by?by powstrzymywany od udzia?u prawnie uzasadnion? przeszkod?, nie mo?e wys?a? pe?nomocnika, który by w jego imieniu w nim uczestniczy?. Powinien jednak powiadomi? biskupa diecezjalnego o tej przeszkodzie.

   

            Kan. 465 - Wszystkie zaproponowane tematy powinny by? poddane swobodnemu omówieniu przez cz?onków na sesjach synodalnych.

   

            Kan. 466 - Jedynym ustawodawc? na synodzie diecezjalnym jest

biskup diecezjalny, inni cz?onkowie Synodu posiadaj? tylko g?os doradczy. On sam podpisuje deklaracje i dekrety synodalne, które jedynie jego autorytetem mog? by? promulgowane.

   

            Kan. 467 - Biskup diecezjalny podaje do wiadomo?ci tre?? deklaracji i dekretów synodalnych metropolicie i Konferencji Episkopatu.

   

            Kan. 468 - § 1. Biskup diecezjalny mo?e zgodnie ze swoim roztropnym os?dem zawiesi? lub rozwi?za? synod diecezjalny.

            § 2. Z chwil? wakansu lub przeszkody w dzia?aniu stolicy biskupiej, synod diecezjalny zostaje przerwany na mocy samego prawa, dopóki nowy biskup diecezjalny nie poleci go kontynuowa? lub nie zadeklaruje, ?e zosta? rozwi?zany.

 

Rozdzia? II

KURIA DIECEZJALNA    

            Kan. 469 - Kuria diecezjaln? sk?ada si? z tych instytucji i osób, które ?wiadcz? biskupowi pomoc w zarz?dzaniu ca?? diecezj?, zw?aszcza w kierowaniu dzia?alno?ci? pastersk?, w administrowaniu diecezj? i wykonywaniu w?adzy s?downiczej.

   

            Kan. 470 - Nominacja tych, którzy sprawuj? urz?dy w kurii diecezjalnej, nale?y do biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 471 - Wszyscy, którzy obejmuj? stanowiska w kurii, powinni:

            1 z?o?y? przyrzeczenie, ?e b?d? wiernie wype?nia? zadanie w sposób okre?lony prawem lub przez biskupa;

            2 zachowa? tajemnic? w zakresie i w sposób oznaczony prawem lub przez biskupa.

   

            Kan. 472 - Gdy idzie o sprawy i osoby, zwi?zane w kurii z wykonywaniem w?adzy s?downiczej, nale?y zachowa? przepisy ksi?gi VII Procesy; gdy za? chodzi o sprawy dotycz?ce administracji diecezji, trzeba zachowa? przepisy zamieszczonych poni?ej kanonów.

   

            Kan. 473 - § 1. Biskup diecezjalny powinien czuwa? nad tym, by wszystkie sprawy zwi?zane z zarz?dzaniem ca?ej diecezji by?y odpowiednio koordynowane i zawsze skierowane ku lepszemu osi?gni?ciu dobra powierzonej mu cz??ci Ludu Bo?ego.

            § 2. Do biskupa diecezjalnego nale?y koordynowanie dzia?alno?ci pasterskiej wikariuszy generalnych i biskupich. Tam, gdzie to b?dzie wskazane, mo?na mianowa? moderatora kurii. Powinien to by? kap?an, którego zadaniem jest koordynowanie pod w?adz? biskupa za?atwianych w kurii spraw administracyjnych, jak i czuwanie nad tym, by pozostali pracownicy kurii w?a?ciwie wype?niali powierzone sobie funkcje.

            § 3. Je?li, zdaniem biskupa, czego innego nie doradzaj? okoliczno?ci miejsca, moderatorem kurii winien by? mianowany wikariusz generalny, a gdy jest kilku, jeden z nich.

            § 4. Gdzie biskup uzna to za wskazane dla bardziej odpowiedniego spot?gowania dzia?alno?ci pasterskiej, mo?e ustanowi? rad? biskupi?, z?o?on? z wikariuszy generalnych i wikariuszy biskupich.

   

            Kan. 474 - Akta kurii, które powsta?y, by wywo?a? skutek prawny, winny by? podpisane przez ordynariusza, od którego pochodz?, i to do wa?no?ci, jak równie? przez kanclerza kurii lub notariusza. Kanclerz kurii ma obowi?zek powiadomi? o wspomnianych aktach moderatora kurii.

 

Art. 1

WIKARIUSZE GENERALNI I BISKUPI    

            Kan. 475 - § 1. W ka?dej diecezji biskup diecezjalny powinien ustanowi? wikariusza generalnego, wyposa?onego we w?adz? zwyczajn?, zgodnie z przepisami zawartymi w zamieszczonych poni?ej kanonach, aby go wspiera? w zarz?dzaniu ca?? diecezj?.

            § 2. Nale?y przyj?? jako ogóln? regu??, ?e ustanawia si? jednego wikariusza generalnego, chyba ?e co innego zaleca wielko?? diecezji, liczba mieszka?ców lub inne racje duszpasterskie.

   

            Kan. 476 - Ilekro? domaga si? tego sprawny zarz?d diecezj?, biskup diecezjalny mo?e ponadto mianowa? jednego lub kilku wikariuszy biskupich, którzy by w okre?lonej cz??ci diecezji lub w oznaczonym zakresie spraw albo w odniesieniu do wiernych jakiego? obrz?dku wzgl?dnie do pewnej grupy osób, posiadali tak? sam? w?adz? zwyczajn?, jaka na mocy prawa powszechnego przys?uguje wikariuszowi generalnemu, zgodnie z przepisami zamieszczonych poni?ej kanonów.

   

            Kan. 477 - § 1. Wikariusz generalny i biskupi s? mianowani w sposób nieskr?powany przez biskupa diecezjalnego i mog? by?

przez niego usuni?ci, z zachowaniem przepisu kan. 406. Wikariusz biskupi, który nie jest biskupem pomocniczym, powinien by? mianowany tylko na czas okre?lony w samej nominacji.

            § 2. Gdy wikariusz generalny jest nieobecny lub ma prawn? przeszkod?, biskup diecezjalny mo?e ustanowi? innego. Ta sama

zasada ma zastosowanie do wikariusza biskupiego.

   

            Kan. 478 - § 1. Wikariusz generalny i biskupi powinni by? kap?anami, którzy uko?czyli przynajmniej trzydzie?ci lat, posiadaj? doktorat lub licencjat z prawa kanonicznego lub z teologii, ewentualnie w tych dyscyplinach s? przynajmniej naprawd? biegli, odznaczaj? si? zdrow? nauk?, prawo?ci?, roztropno?ci? i do?wiadczeniem w za?atwianiu spraw.

            § 2. Zadanie wikariusza generalnego i biskupiego nie da si? pogodzi? z zadaniem kanonika penitencjarza. Nie nale?y te? powierza? go krewnym biskupa, a? do czwartego stopnia.

   

            Kan. 479 - § 1. Na mocy urz?du, wikariuszowi generalnemu przys?uguje w ca?ej diecezji w?adza wykonawcza, któr? z mocy prawa posiada biskup diecezjalny, do podejmowania wszystkich aktów administracyjnych, z wyj?tkiem jednak tych, które biskup sobie zarezerwowa?, albo do których prawo wymaga specjalnego zlecenia biskupa.

            § 2. Wikariuszowi biskupiemu przys?uguje na mocy prawa ta sama w?adza, o której w § 1, lecz w odniesieniu do okre?lonej

cz??ci terytorium albo oznaczonego rodzaju spraw, albo wiernych

okre?lonego obrz?dku lub tylko grupy osób, dla których zosta? ustanowiony, z wy??czeniem tych spraw, które biskup zarezerwowa?

sobie albo wikariuszowi generalnemu, albo do których prawo domaga si? specjalnego zlecenia biskupa.

            § 3. Wikariuszowi generalnemu oraz wikariuszowi biskupiemu,

w zakresie jego kompetencji, przys?uguj? tak?e uprawnienia habitualne, udzielone biskupowi przez Stolic? Apostolsk?, jak równie? wykonywanie reskryptów, chyba ?e co innego wyra?nie zastrze?ono albo zosta? udzielony ze wzgl?du na osob? biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 480 - Wikariusz generalny i wikariusz biskupi powinni wa?niejsze sprawy, tak zamierzone, jak i wykonane, referowa? biskupowi diecezjalnemu. Nie powinni te? nigdy dzia?a? wbrew woli i zamierzeniom biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 481 - § 1. W?adza wikariusza generalnego i wikariusza biskupiego wygasa po up?ywie czasu zlecenia, na skutek zrzeczenia si?, a tak?e - z zachowaniem przepisów kan. 406 i 409 - przez usuni?cie podane do wiadomo?ci zainteresowanego przez biskupa diecezjalnego, jak równie? przez wakans stolicy biskupiej.

            § 2. Z chwil? zawieszenia w?adzy biskupa diecezjalnego zostaje zawieszona w?adza wikariusza generalnego i wikariusza biskupiego chyba ?e posiadaj? godno?? biskupi?.

 

Art. 2

KANCLERZ, INNI NOTARIUSZE I ARCHIWUM    

            Kan. 482 - § 1. W ka?dej kurii nale?y ustanowi? kanclerza. Je?li czego innego nie postanowiono w prawie partykularnym, jego

g?ównym zadaniem jest troska o sporz?dzanie i wysy?anie akt kurialnych oraz strze?enie ich w archiwum kurii.

            § 2. W razie potrzeby mo?na da? kanclerzowi pomocnika, zwanego wicekanclerzem.

            § 3. Kanclerz oraz wicekanclerz s? tym samym notariuszami

i sekretarzami kurii.

   

            Kan. 483 - § 1. Oprócz kanclerza mo?na ustanowi? innych notariuszy. Sporz?dzone przez nich lub podpisane pismo nabiera charakteru urz?dowego. Mog? by? mianowani do jakichkolwiek czynno?ci albo tylko do czynno?ci s?dowych, albo jedynie do okre?lonej sprawy b?d? czynno?ci.

            § 2. Kanclerz i notariusze winni by? osobami o nieposzlakowanej opinii i ponad wszelkim podejrzeniem. W sprawach, w których opinia kap?ana mo?e byt nara?ona na niebezpiecze?stwo, notariuszem winien by? kap?an.

   

            Kan. 484 - Zadaniem notariuszy jest:

            1 spisywa? akta i sporz?dza? dokumenty dotycz?ce dekretów,rozporz?dze?, zobowi?za? albo innych aktów wymagaj?cych ich udzia?u;

            2 wiernie redagowa? na pi?mie to, co si? dzieje, i sk?ada? pod tym swój podpis, zaznaczaj?c miejscowo??, dzie?, miesi?c i rok;

            3 osobom, które prawnie o to prosz?, udost?pnia? z regestów akty lub dokumenty - z zachowaniem tego, co nale?y przestrzega?

- oraz po?wiadcza? ich autentyczne odpisy.

   

            Kan. 485 - Kanclerz i notariusze mog? by? swobodnie usuni?ci

z zajmowanego stanowiska przez biskupa diecezjalnego. Administrator diecezji mo?e tego dokona? tylko za zgod? kolegium konsultorów.

   

            Kan. 486 - § 1. Z najwi?ksz? trosk? nale?y strzec wszystkich dokumentów dotycz?cych diecezji lub parafii.

            § 2. W ka?dej kurii, w miejscu bezpiecznym, nale?y urz?dzi? archiwum diecezjalne czyli depozyt dokumentów, w którym winny

by? przechowywane dokumenty i pisma dotycz?ce spraw diecezjalnych - zarówno duchowych, jak i doczesnych - odpowiednio uporz?dkowane i pilnie strze?one pod zamkni?ciem.

            § 3. Powinien by? sporz?dzony inwentarz, czyli katalog dokumentów znajduj?cych si? w archiwum, z do??czeniem krótkiego opisu ka?dej pozycji.

   

            Kan. 487 - § 1. Archiwum powinno by? zamkni?te, a klucz od go winien mie? tylko biskup i kanclerz. Nikomu nie wolno wchodzi? do archiwum bez zezwolenia biskupa lub moderatora kurii i kanclerza równocze?nie.

            § 2. Osoby zainteresowane maj? prawo - gdy o to prosz? osobi?cie lub przez pe?nomocnika - otrzyma? autentyczny odpis lub kopi? dokumentu, z natury swej publicznego, który dotyczy ich osoby.

   

            Kan. 488 - Z archiwum nie wolno zabiera? dokumentów, chyba ze tylko na krótki czas i za zgod? biskupa, albo moderatora kurii i kanclerza równocze?nie.

   

            Kan. 489 - § 1. W kurii diecezjalnej powinno tak?e by? archiwum tajne albo przynajmniej w ogólnym archiwum winna si? znajdowa? kasa pancerna, dobrze zamkni?ta i umocowana, której nie da wynie?? z miejsca. Nale?y w nim przechowywa? z najwi?ksz? pilnosci? dokumenty tajne.

            § 2. Ka?dego roku nale?y zniszczy? dokumenty spraw karnych w zakresie obyczajów, dotycz?ce osób zmar?ych albo spraw zako?czonych przed dziesi?ciu laty wyrokiem skazuj?cym, zachowuj?c krótkie streszczenie faktu wraz z tekstem wyroku.

            Kan. 490 - § l. Klucz od tajnego archiwum powinien mie? tylko biskup.

            § 2. Podczas wakansu stolicy nie wolno otwiera? tajnego archiwum lub kasy pancernej. W razie prawdziwej konieczno?ci, czyni to sam administrator diecezji.

            § 3. Z tajnego archiwum lub kasy pancernej nie wolno wynosi? dokumentów.

   

            Kan. 491 - § 1. Biskup diecezjalny powinien zatroszczy? si? o to, a?eby pilnie by?y przechowywane akta i dokumenty równie? archiwów ko?cio?ów katedralnych, kolegiackich, parafialnych oraz innych znajduj?cych si? na jego terytorium, jak równie? o to, by sporz?dzane by?y w dwóch egzemplarzach inwentarze czyli katalogi. Jeden z nich ma by? przechowywany w miejscowym archiwum, drugi za? w archiwum diecezjalnym.

            § 2. Biskup diecezjalny winien zatroszczy? si? tak?e o utworzenie archiwum historycznego, w którym strze?onoby pilnie dokumenty posiadaj?ce walor historyczny, uporz?dkowane systematycznie.

            § 3. By korzysta? z akt i dokumentów, o których w §§ 1 i 2, albo wypo?ycza? je, nale?y zachowa? normy ustanowione przez biskupa diecezjalnego.

 

Art. 3

RADA DO SPRAW EKONOMICZNYCH I EKONOM    

            Kan. 492 - § 1. W ka?dej diecezji nale?y ustanowi? Rad? do spraw ekonomicznych, na czele której stoi biskup lub jego delegat sk?adaj?c? si? z trzech przynajmniej wiernych, bieg?ych w sprawach ekonomicznych, znaj?cych dobrze prawo cywilne i odznaczaj?cych si? prawo?ci?. Nominacj? otrzymuj? od biskupa.

            § 2. Cz?onkowie Rady do spraw ekonomicznych powinni by? mianowani na pieciolecie, po up?ywie którego mog? by? mianowani na dalsze pi?ciolecia.

            § 3. Wykluczeni s? ze sk?adu Rady do spraw ekonomicznych

krewni lub powinowaci biskupa, a? do czwartego stopnia.

   

            Kan. 493 - Oprócz zada? powierzonych jej w ksi?dze V Dobra

doczesne Ko?cio?a, Rada do spraw ekonomicznych przygotowuje ka?dego roku, zgodnie ze wskazaniami biskupa diecezjalnego zestaw przychodów i wydatków, przewidzianych w zwi?zku z zarz?dem diecezji w roku nast?pnym, jak równie? zatwierdza bilans przychodów i rozchodów za rok ubieg?y.

   

            Kan. 494 - § 1. Po wys?uchaniu zdania kolegium konsultorów oraz Rady do spraw ekonomicznych, ka?dy biskup winien ustanowi? w swojej diecezji ekonoma. Winien on by? rzeczywi?cie bieg?y

w sprawach gospodarczych i odznaczaj?cy si? prawo?ci?.

            § 2. Ekonoma nale?y mianowa? na pi?ciolecie, lecz po jego up?ywie mo?e by? mianowany na dalsze pi?ciolecia. W czasie trwania kadencji, biskup nie powinien go usuwa? bez wa?nej przyczyny, któr? sam ocenia i po wys?uchaniu zdania kolegium konsultorów oraz Rady do spraw ekonomicznych.

            § 3. Jest zadaniem ekonoma administrowa? pod w?adz? biskupa dobrami doczesnymi diecezji, w sposób okre?lony przez Rad? do

spraw ekonomicznych, a tak?e z dochodów diecezjalnych pokrywa?

wydatki, które biskup lub wyznaczone przez niego osoby zgodnie

z prawem poleci?y dokona?.

            § 4. Z ko?cem roku ekonom winien przedstawi? Radzie do spraw ekonomicznych wykaz przychodów i rozchodów.

 

Rozdzia? III

RADA KAP?A?SKA I KOLEGIUM KONSULTORÓW    

            Kan. 495 - § 1. W ka?dej diecezji winna by? ustanowiona Rada kap?a?ska, czyli zespó? kap?anów, b?d?cy jakby senatem biskupa i reprezentuj?cym prezbiterium. Jej zadaniem jest wspieranie biskupa w kierowaniu diecezj?, zgodnie z przepisami prawa, a?eby mo?liwie najbardziej pomna?a?o si? dobro pasterskie powierzonej mu cz??ci Ludu Bo?ego.

            § 2. W wikariatach i prefekturach apostolskich, wikariusz lub prefekt apostolski powinni powo?a? Rad? z?o?on? z trzech przynajmniej prezbiterów misjonarzy, których zdania maj? wys?ucha?, nawet listownie, przy za?atwianiu wa?niejszych spraw.

   

            Kan. 496 - Rada kap?a?ska powinna posiada? w?asne statuty, zatwierdzone przez biskupa diecezjalnego i uwzgl?dniaj?ce normy wydane w tej sprawie przez Konferencj? Episkopatu.

   

            Kan. 497 - Gdy chodzi o wyznaczenie cz?onków Rady kap?a?skiej, to:

            1 mniej wi?cej po?owa powinna by? wybrana w sposób wolny przez kap?anów, zgodnie z przepisami zamieszczonych poni?ej kanonów oraz statutów;

            2 niektórzy kap?ani, zgodnie z postanowieniami statutów, winni by? cz?onkami sta?ymi, a wi?c nale??cymi do Rady z racji powierzonego im urz?du;

            3 biskup mo?e swobodnie mianowac niektórych cz?onków Rady.

   

            Kan. 498 - § 1. Prawo wyboru do Rady kap?a?skiej, zarówno czynne, jak i bierne, posiadaj?:

            1 wszyscy kap?ani diecezjalni inkardynowani do diecezji;

            2 kap?ani diecezjalni nie inkardynowani do diecezji, jak równie? kap?ani cz?onkowie jakiego? instytutu zakonnego lub stowarzyszenia ?ycia apostolskiego, którzy przebywaj?c na terenie diecezji, wykonuj? dla jej dobra jaki? obowi?zek.

            § 2. Je?li to przewiduj? statuty, to samo prawo wyboru mo?e by? przyznane innym kap?anom, posiadaj?cym w diecezji sta?e lub tymczasowe zamieszkanie.

   

            Kan. 499 - Sposób wyboru cz?onków Rady kap?a?skiej powinien by? okre?lony w statutach, tak jednak, a?eby wedle mo?no?ci kap?ani prezbiterium byli reprezentowani z uwzgl?dnieniem przede wszystkim ró?nych rodzajów pos?ug oraz ró?nych regionów diecezji.

   

            Kan. 500 - § l. Do biskupa diecezjalnego nale?y zwo?ywanie Rady kap?a?skiej, przewodniczenie jej oraz okre?lanie spraw, które maj? by? rozpatrywane, albo dopuszczanie zg?oszonych przez cz?onków.

            § 2. Rada kap?a?ska posiada jedynie g?os doradczy. Biskup diecezjalny powinien wys?ucha? jej zdania w wa?niejszych sprawach; potrzebuje za? jej zgody tylko w wypadkach wyra?nie w prawie okre?lonych.

            § 3. Rada kap?a?ska nie mo?e nigdy dzia?a? bez biskupa diecezjalnego, który te? jedynie mo?e og?osi? to, co zosta?o uchwalone zgodnie z postanowieniem § 2.

   

            Kan. 501 - § 1. Cz?onkowie Rady kap?a?skiej winni by? ustanawiani czasowo, na okres przewidziany w statutach, ale w ten sposób, a?eby ca?a Rada lub przynajmniej jej cz??? by?a odnawiana co pi?? lat.

            § 2. Podczas wakansu stolicy, ustaje Rada kap?a?ska, a jej funkcje s? wype?niane przez kolegium konsultorów. W ci?gu roku od obj?cia diecezji, biskup powinien ustanowi? od nowa Rad? kap?a?sk?.

            § 3. Je?li Rada kap?a?ska nie wype?nia zadania powierzonego jej dla dobra diecezji albo powa?nie go nadu?ywa, biskup diecezjalny mo?e j? rozwi?za?, po konsultacji z metropolit? albo - gdy chodzi o metropoli? - z biskupem sufraganem najstarszym promocj?. Jednak?e w ci?gu roku winien ustanowi? j? na nowo.

   

            Kan. 502 - § 1. Spo?ród cz?onków Rady kap?a?skiej biskup diecezjalny powinien w sposób swobodny mianowa? niektórych kap?anów, w liczbie nie mniejszej ni? sze?ciu i nie przekraczaj?cej dwunastu, którzy by stanowili przez okres pi?ciu lat kolegium konsultorów, wype?niaj?ce zadania okre?lone przez prawo. Po up?ywie jednak pi?ciolecia wype?nia nadal swoje zadania, dopóki nie zostanie ukonstytuowane nowe kolegium.

            § 2. Kolegium konsultorów przewodniczy biskup diecezjalny, a podczas przeszkody w dzia?aniu lub wakansu stolicy ten, kto tymczasowo zast?puje biskupa; przed jego za? ustanowieniem, kap?an najstarszy ?wi?ceniami w kolegium konsultorów.

            § 3. Konferencja Episkopatu mo?e zarz?dzi?, by zadania konsultorów zosta?y powierzone kapitule katedralnej.

            § 4. W wikariacie i prefekturze apostolskiej, zadania kolegium konsultorów wype?nia Rada misji, o której w kan. 495, § 2, chyba ?e prawo co innego ustanawia.

 

Rozdzia? IV

KAPITU?Y KANONIKÓW    

            Kan. 503 - Kapitu?a kanoników, katedralna lub kolegiacka, jest kolegium kap?anów, którego zadaniem jest sprawowanie bardziej uroczystych czynno?ci liturgicznych w ko?ciele katedralnym lub kolegiackim. Kapitu?a katedralna wype?nia ponadto zadania zlecone jej przez prawo lub przez biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 504 - Erekcja kapitu?y katedralnej, dokonywanie w niej innowacji oraz zniesienie s? zarezerwowane Stolicy Apostolskiej.

   

            Kan. 505 - Ka?da kapitu?a, tak katedralna, jak i kolegiacka, powinny mie? w?asne statuty, sporz?dzone zgodnym z prawem aktem kapitulnym i zatwierdzone przez biskupa diecezjalnego. Statutów tych nie wolno zmienia? ani znosi?, jak tylko za aprobat? biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 506 - § 1. Zachowuj?c zawsze prawa fundacyjne, statuty kapitu?y winny okre?la? struktur? kapitu?y oraz liczb? jej cz?onków. Powinny te? sprecyzowa? czynno?ci, jakie maj? by? wykonywane przez kapitu?? lub poszczególnych kanoników w zakresie kultu Bo?ego oraz pos?ugi. Winny tak?e regulowa? odbywanie zebra?, na których za?atwia si? sprawy zwi?zane z dzia?alno?ci? kapitu?y, jak równie? okre?li? warunki wymagane do wa?no?ci lub godziwo?ci podejmowanych czynno?ci, z zachowaniem jednak przepisów prawa powszechnego.

            § 2. Statuty winny tak?e okre?li? dochody, zarówno sta?e, jak i pobierane z racji wykonywania jakiego? zadania, oraz - bior?c pod uwag? normy wydane przez Stolic? ?wi?t? - insygnia kanoników.

   

            Kan. 507 - § 1. Jeden z kanoników powinien spe?nia? funkcje przewodnicz?cego kapitu?y. Zgodnie z postanowieniami statutów,

maj? by? ustanowione tak?e inne urz?dy, bior?c pod uwag? miejscowe zwyczaje.

            § 2. Duchownym, którzy nie nale?? do kapitu?y, wolno powierza? inne urz?dy, przez wykonywanie których b?d? - zgodnie z postanowieniami statutów - ?wiadczyli pomoc kanonikom.

   

            Kan. 508 - § 1. Kanonik penitencjarz, tak ko?cio?a katedralnego, jak i ko?cio?a kolegiackiego, ma z racji urz?du w?adz? zwyczajn?, której jednak nie mo?e innym delegowa?, rozgrzeszania w zakresie sakramentalnym od cenzur wi???cych moc? samego prawa, ale nie zdeklarowanych i nie zastrze?onych Stolicy Apostolskiej. Na terenie diecezji mo?e rozgrzesza? tak?e obcych, a diecezjan równie? poza diecezj?.

            § 2. Tam, gdzie nie ma kapitu?y, biskup diecezjalny powinien mianowa? jakiego? kap?ana do wykonywania tego zadania.

   

            Kan. 509 - § 1. Po wys?uchaniu zdania kapitu?y, do biskupa diecezjalnego, nie za? do administratora diecezji, nale?y prawo nadawania wszystkich i poszczególnych kanonikatów, tak w ko?ciele katedralnym, jak i kolegiackim, z odwo?aniem wszelkich przeciwnych przywilejów. Ten?e biskup zatwierdza wybranego przez kapitu?? jej przewodnicz?cego.

            § 2. Godno?? kanonika powinien nadawa? biskup diecezjalny tylko kap?anom odznaczaj?cym si? nauk? i prawo?ci? ?ycia, którzy chwalebnie wype?niaj? pos?ug?.

   

            Kan. 510 - § 1. Nie nale?y wi?cej ??czy? kapitu?y kanoników z parafi?. Je?li s? parafie z??czone z kapitu??, biskup diecezjalny powinien je od??czy? od kapitu?y.

            § 2. W ko?ciele, który jest zarazem parafialnym i kapitulnym, nale?y ustanowi? proboszcza, wybranego czy to spo?ród kanoników, czy te? spoza nich. Na takim proboszczu spoczywaj? wszystkie obowi?zki i posiada on wszystkie uprawnienia oraz w?adze, które na mocy prawa s? w?a?ciwe proboszczowi.

            § 3. Jest rzecz? biskupa diecezjalnego ustali? okre?lone normy, które by skoordynowa?y w sposób w?a?ciwy obowi?zki duszpasterskie proboszcza i zadania w?a?ciwe kapitule, tak, by proboszcz nie przeszkadza? w funkcjach kapitulnych, a kapitu?a w czynno?ciach proboszczowskich. W razie powstania konfliktu spraw? rozstrzyga biskup diecezjalny, maj?c przede wszystkim na uwadze odpowiednie zabezpieczenie duszpasterskich potrzeb wiernych.

            § 4. Gdy chodzi o ofiary sk?adane dla ko?cio?a, który jest zarazem parafialny i kapitulny, to domniemywa si?, ?e z?o?ono je na parafi?, chyba ?e co innego zostanie ustalone.

 

Rozdzia? V

RADA DUSZPASTERSKA    

            Kan. 511 - Gdy to zalecaj? okoliczno?ci pasterskie, nale?y w poszczególnych diecezjach ustanowi? Rad? duszpastersk?, której zadaniem jest bada? pod w?adz? biskupa wszystko, co dotyczy dzia?alno?ci pasterskiej, a tak?e rozwa?a? i przedstawia? praktyczne wnioski.

   

            Kan. 512 - § 1. Rada duszpasterska sk?ada si? z wiernych, pozostaj?cych w pe?nej wspólnocie z Ko?cio?em katolickim, tak duchownych, jak cz?onków instytutów ?ycia konsekrowanego i przede wszystkim ?wieckich, wyznaczonych w sposób okre?lony przez biskupa diecezjalnego.

            § 2. Do Rady duszpasterskiej nale?y dobra? wiernych w ten sposób, ?eby jej sk?ad by? rzeczywistym odzwierciedleniem ca?ej

cz??ci Ludu Bo?ego, stanowi?cego diecezj?, z uwzgl?dnieniem ro?nych regionów diecezji, warunków spo?ecznych i zawodowych oraz

udzia?u, jaki osoby pojedyncze lub zrzeszone maj? w apostolstwie.

            § 3. Do Rady duszpasterskiej nale?y dobiera? tylko tych wiernych, którzy odznaczaj? si? pewn? wiar?, dobrymi obyczajami i roztropno?ci?.

   

            Kan. 513 - § 1. Rad? duszpastersk? ustanawia si? na czas przewidziany w statutach wydanych przez biskupa.

            § 2. Podczas wakansu stolicy ustaje Rada duszpasterska.

   

            Kan. 514 - § 1. Rada duszpasterska, posiadaj?ca jedynie g?os doradczy, jest zwo?ywana, zale?nie od potrzeb duszpasterskich, przez biskupa diecezjalnego, któremu te? przys?uguje wy??czne prawo przewodniczenia. Równie? tylko on decyduje o tym, co ze spraw rozwa?anych przez Rad? ma by? opublikowane.

            § 2. Powinna by? zwo?ywana przynajmniej jeden raz w roku.

 

Rozdzia? VI

PARAFIE, PROBOSZCZOWIE I WIKARIUSZE PARAFIALNI    

            Kan. 515 - § 1. Parafia jest okre?lon? wspólnot? wiernych, utworzon? na sposób sta?y w Ko?ciele partykularnym, nad któr? pastersk? piecz?, pod w?adz? biskupa diecezjalnego, powierza si? proboszczowi jako jej w?asnemu pasterzowi.

            § 2. Erekcja parafii, zniesienie jej lub dokonywanie w niej zmian, nale?y do wy??cznej kompetencji biskupa diecezjalnego. Nie powinien on erygowa? parafii albo ich znosi?, ewentualnie dokonywa? powa?nych zmian, bez wys?uchania Rady kap?a?skiej.

            § 3. Parafia erygowana zgodnie z prawem posiada moc? samego

prawa osobowo?? prawn?.

   

            Kan. 516 - § 1. Je?li czego innego w prawie nie zastrze?ono, z parafi? jest zrównana parafia tymczasow?, która jest okre?lon? wspólnot? wiernych w Ko?ciele partykularnym, powierzon? kap?anowi, jak jej w?asnemu pasterzowi, ze wzgl?du na szczególne okoliczno?ci jeszcze nie erygowana jako parafia.

            § 2. Tam, gdzie jakie? wspólnoty wiernych nie mog? by? erygowa? jako parafie lub parafie tymczasowe, biskup diecezjalny powinien w inny sposób zapewni? im pastersk? opiek?.

   

            Kan. 517 - § 1. Gdzie domagaj? si? tego okoliczno?ci, piecza pasterska o parafi? lub kilka parafii równocze?nie, mo?e by? powierzona wspólnie kilku kap?anom, z zachowaniem jednak normy, ?e jeden z nich b?dzie kierowa? pasterzowaniem, a wi?c wspólnie podejmowanym dzia?aniem, jako moderator, b?d?c te? za nie odpowiedzialnym wobec biskupa.

            § 2. Gdyby, na skutek braku kap?anów, biskup diecezjalny doszed? do wniosku, ?e do wspó?udzia?u w trosce o pasterzowanie parafii nale?y dopu?ci? diakona lub jak?? inn? osob? nie maj?c? ?wi?ce? kap?a?skich, albo jak?? wspólnot? osób, to powinien ustanowi? jakiego? kap?ana, który by posiadaj?c w?adz? i uprawnienia proboszczowskie, kierowa? dzia?alno?ci? pastersk?.

   

            Kan. 518 - Z zasady ogólnej parafia powinna by? terytorialna, a wi?c obejmuj?ca wszystkich wiernych okre?lonego terytorium. Gdzie jednak jest to wskazane, nale?y tworzy? parafie personalne, okre?lone z racji obrz?dku, j?zyka, narodowo?ci wiernych jakiego? terytorium, albo z innego jeszcze powodu.

   

            Kan. 519 - Proboszcz jest w?asnym pasterzem zleconej sobie parafii, podejmuj?cym pastersk? trosk? o powierzon? mu wspólnot? pod w?adz? biskupa diecezjalnego. Powo?any jest do uczestnictwa w pos?udze Chrystusa, a?eby dla tej?e wspólnoty wykonywa? zadania nauczania, u?wi?cania i kierowania, przy wspó?pracy tak?e innych prezbiterów i diakonów oraz nios?cych pomoc wiernych ?wieckich, zgodnie z przepisami prawa.

   

            Kan. 520 - § 1. Osoba prawna nie powinna by? proboszczem. Jednak?e za zgod? kompetentnego prze?o?onego, biskup diecezjalny,

nie za? administrator diecezji, mo?e powierzy? parafi? kleryckiemu instytutowi zakonnemu lub kleryckiemu stowarzyszeniu ?ycia apostolskiego, eryguj?c j? nawet w ko?ciele instytutu lub stowarzyszenia, ale na tej zasadzie, ?e jeden prezbiter b?dzie proboszczem parafii, albo, w przypadku powierzenia parafii kilku solidarnie, moderatorem, o którym w kan. 517, § 1.

            § 2. Powierzenie parafii, o którym w § 1, mo?e by? dokonane na sta?e lub na ?ci?le okre?lony czas. W obydwu przypadkach ma to by? uczynione na podstawie pisemnej umowy zawartej pomi?dzy biskupem diecezjalnym i kompetentnym prze?o?onym instytutu lub stowarzyszenia. Obok innych spraw nale?y w niej wyra?nie i dok?adnie okre?li? to, co dotyczy wype?niania pos?ugi, przydzielonych do tego osób oraz spraw ekonomicznych.

   

            Kan. 521 - § 1. Aby kto? móg? wa?nie zosta? proboszczem, musi posiada? ?wi?cenia prezbiteratu.

            § 2. Winien ponadto odznacza? si? zdrow? nauk? i dobrymi obyczajami, gorliwo?ci? pastersk? oraz innymi cnotami, jak równie? przymiotami, wymaganymi, czy to prawem powszechnym czy partykularnym, do kierowania parafi?, o któr? chodzi.

            § 3. Aby kto? móg? otrzyma? urz?d proboszcza, nale?y - w sposób okre?lony przez biskupa diecezjalnego, tak?e przy pomocy egzaminu - przekona? si? o jego zdatnosci.

   

            Kan. 522 - Proboszcz winien cieszy? si? sta?o?ci? i dlatego ma by? mianowany na czas nieokre?lony. Na czas okre?lony biskup diecezjalny mo?e mianowa? tylko wtedy, gdy zezwala na to dekret Konferencji Episkopatu.

   

            Kan. 523 - Zachowuj?c w mocy przepis kan. 682, § 1, powierzenie urz?du proboszczowskiego przys?uguje biskupowi diecezjalnemu i to przez swobodne nadanie, chyba ?e kto? posiada prawo prezentacji lub wyboru.

   

            Kan. 524 - Wakuj?c? parafi? biskup diecezjalny powinien powierzy? temu, kogo po rozwa?eniu wszystkich okoliczno?ci, uzna za odpowiedniego do wype?niania w niej parafialnej pos?ugi, wykluczaj?c wszelki wzgl?d na osob?. Aby urobi? sobie s?d o zdatno?ci, winien wys?ucha? zdania dziekana i przeprowadzi? odpowiednie badania, zasi?gn??, je?li potrzeba, opinii niektórych prezbiterów oraz wiernych ?wieckich.

   

            Kan. 525 - W okresie wakansu stolicy lub przeszkody w dzia?aniu, do administratora diecezjalnego albo innego tymczasowego jej zarz?dcy nale?y:

            1 udziela? nadania lub zatwierdza? kap?anów, którzy zgodnie

z prawem zostali na parafi? prezentowani lub wybrani;

            2 mianowa? proboszczów, gdy stolica wakuje lub ma przeszkod? w dzia?aniu od roku.

   

            Kan. 526 - § 1. Proboszcz powinien sprawowa? piecz? pastersk? w jednej tylko parafii. Jednak?e z powodu braku kap?anów albo na skutek innych okoliczno?ci, mo?na takiemu proboszczowi powierzy? piecz? pastersk? o kilka s?siednich parafii.

            § 2. W tej samej parafii ma by? tylko jeden proboszcz albo moderator zgodnie z przepisem kan. 517, § 1. Odrzuca si? zwyczaj

przeciwny oraz odwo?uje wszelki przeciwny przywilej.

   

            Kan. 527 - § 1. Kto jest promowany do podj?cia troski pasterskiej w parafii, otrzymuje j? i obowi?zany jest pasterzowa? od momentu jej obj?cia w posiadanie.

            § 2. Proboszcza wprowadza w posiadanie ordynariusz miejsca

lub kap?an przez niego delegowany, zachowuj?c sposób przewidziany

prawem partykularnym lub zgodnym z prawem zwyczajem. Dla s?usznej wszak?e przyczyny ten?e ordynariusz mo?e dyspensowa? od tego sposobu. W takim wypadku dyspensa podana do wiadomo?ci parafii zast?puje obj?cie w posiadanie.

            § 3. Ordynariusz miejsca powinien okre?li? czas, w którym ma

nast?pi? obj?cie parafii w posiadanie. Po jego bezskutecznym up?ywie, mo?e og?osi?, ?e parafia wakuje, chyba ?e zaistnia?a s?uszna przeszkoda.

   

            Kan. 528 - § 1. Proboszcz jest obowi?zany zatroszczy? si? o to, a?eby przybywaj?cym w parafii g?oszone by?o nieska?one s?owo Bo?e. St?d zabiega o to, by wierni byli w?a?ciwie o prawdach wiary pouczeni, zw?aszcza przez g?oszenie homilii w niedziele i ?wi?ta nakazane oraz przez nauczanie katechetyczne. Popiera te? dzie?a, poprzez które jest propagowany duch ewangeliczny, równie? w zakresie sprawiedliwo?ci spo?ecznej. W sposób szczególny troszczy si? o katolickie wychowanie dzieci i m?odzie?y. Wszelkimi si?ami zabiega, korzystaj?c tak?e z pomocy wiernych, a?eby ewangeliczne or?dzie dotar?o równie? do tych, którzy przestali praktykowa? albo nie wyznaj? prawdziwej wiary.

            § 2. Proboszcz troszczy si? o to, a?eby sprawowanie Echarystii sta?o si? centrum parafialnego zgromadzenia wiernych. Pracuje nad tym, by wierni wzmacniali si? przez pobo?ne uczestniczenie w sakramentach, a zw?aszcza cz?sto przyst?powali do sakramentów Naj?wi?tszej Echarystii i pokuty. Stara si? równie? o to, by wierni modlili si?, tak?e w rodzinach, oraz ?wiadomie i czynnie uczestniczyli w liturgii. Proboszcz, pod w?adz? biskupa diecezjalnego, winien kierowa? liturgi? w swojej parafii i czuwa? nad tym, by nie wkrad?y si? do niej nadu?ycia.

   

            Kan. 529 - § 1. Pragn?c dobrze wype?ni? funkcj? pasterza, proboszcz powinien stara? si? pozna? wiernych powierzonych jego pieczy. Winien zatem nawiedza? rodziny, uczestnicz?c w troskach wiernych, zw?aszcza niepokojach i smutku, oraz umacniaj?c ich w Panu, jak równie? - je?li w czym? nie domagaj? - roztropnie ich koryguj?c. Gor?c? mi?o?ci? wspiera chorych, zw?aszcza bliskich ?mierci, wzmacniaj?c ich troskliwie sakramentami i polecaj?c ich dusze Bogu. Szczególn? trosk? otacza biednych, cierpi?cych, samotnych, wygna?ców oraz prze?ywaj?cych szczególne trudno?ci. Stara si? wreszcie o to, by ma??onkowie i rodzice otrzymali pomoc do wype?niania w?asnych obowi?zków oraz popiera wzrost ?ycia chrze?cija?skiego w rodzinach.

            § 2. Proboszcz uznaje i popiera w?asny udzia? wiernych ?wieckich w misji Ko?cio?a, udzielaj?c równie? poparcia ich stowarzyszeniom o celach religijnych. Wspó?pracuje z w?asnym biskupem i diecezjalnym prezbiterium, zabiegaj?c tak?e o to, by wierni troszczyli si? o parafialn? wspólnot?, czuli si? cz?onkami zarówno diecezji, jak i Ko?cio?a powszechnego, oraz uczestniczyli w rozwijaniu lub podtrzymywaniu tej wspólnoty.

   

            Kan. 530 - Do funkcji specjalnie powierzonych proboszczowi nale?? nast?puj?ce:

            1 udzielanie chrztu;

            2 udzielanie sakramentu bierzmowania osobom znajduj?cym si? w niebezpiecze?stwie ?mierci, wed?ug przepisu kan. 883, n. 3;

            3 udzielanie Wiatyku i namaszczenia chorych, z zachowaniem

wszak?e przepisu kan. 1003, §§ 2 i 3, a tak?e udzielanie apostolskiego b?ogos?awie?stwa;

            4 asystowanie przy zawieraniu ma??e?stw i b?ogos?awieniu ma??e?stw;

            5 odprawianie pogrzebów;

            6 ?wiec?nie ?ród?a chrzcielnego w okresie wielkanocnym, prowadzenie procesji poza ko?cio?em oraz dokonywanie uroczystych

po?wi?ce? poza ko?cio?em;

7 bardziej uroczyste sprawowanie Echarystii w niedziele i ?wi?ta.

   

            Kan. 531 - Chocia?by kto inny wykona? parafialne zadanie, jednak ofiary przyj?te z tej okazji powinien przekaza? do wspólnej kasy parafialnej, chyba ?e pewna jest przeciwna wola ofiarodawcy w odniesieniu do ofiar dobrowolnych. Do biskupa diecezjalnego nale?y - po wys?uchaniu zdania Rady kap?a?skiej - wyda? odpowiednie przepisy co do przeznaczenia sk?adanych ofiar oraz wynagrodzenia kap?anów wype?niaj?cych to zadanie.

   

            Kan. 532 - W za?atwianiu wszystkich czynno?ci prawnych proboszcz wyst?puje w imieniu parafii, zgodnie z przepisami prawa. Ma równie? troszczy? si? o to, by dobra parafii by?y administrowane wed?ug norm kan. 1281-1288.

   

            Kan. 533 - § 1. Proboszcz ma obowi?zek rezydowa? w domu parafialnym w pobli?u ko?cio?a. W szczególnych wszak?e przypadkach, maj?c na uwadze s?uszn? przyczyn?, ordynariusz miejsca mo?e zezwoli?, aby gdzie indziej zamieszka?, zw?aszcza w domu wspólnym dla wielu kap?anów, je?li zostanie zabezpieczone w?a?ciwe i odpowiednie wykonanie parafialnych zada?.

            § 2. Je?li czego innego nie domaga si? powa?ny powód, wolno proboszczowi ka?dego roku opu?ci? parafi? z racji wakacji najd?u?ej przez miesi?c, czy to ci?g?y, czy to z przerwami. Nie wlicza si? do niego rekolekcji, odbywanych jeden raz w roku. Gdy proboszcz opuszcza parafi? na ponad tydzie?, obowi?zany jest powiadomi? o tym ordynariusza miejsca.

            § 3. Biskup diecezjalny powinien wyda? przepisy, aby pod nieobecno?? proboszcza zabezpieczy? piecz? duszpastersk? w parafii przez kap?ana wyposa?onego w potrzebne uprawnienia.

   

            Kan. 534 - § 1. Po obj?ciu parafii proboszcz obowi?zany jest odprawia? Msz? ?w. za powierzony sobie lud: we wszystkie niedziele i ?wi?ta nakazane we w?asnej diecezji. Je?eli w jakim? dniu nie mo?e ich odprawi? wskutek uznanej przez prawo przeszkody, winien tego dokona? w te same dni przez kogo innego albo w innym dniu osobi?cie.

            § 2. Proboszcz pasterzuj?cy w kilku parafiach obowi?zany jest w dni wymienione w § 1, odprawi? tylko jedn? Msz? ?w. za ca?y powierzony sobie lud.

            § 3. Proboszcz, który nie uczyni? zado?? obowi?zkowi zgodnie z postanowieniem §§ 1 i 2, powinien jak najszybciej odprawi? tyle Mszy ?w. za wiernych, ile opu?ci?.

   

            Kan. 535 - § 1. W ka?dej parafii nale?y prowadzi? ksi?gi parafialne, a mianowicie ochrzczonych, ma??e?stw, zmar?ych oraz inne, zgodnie z przepisami Konferencji Episkopatu lub biskupa diecezjalnego. Proboszcz ma czuwa? nad tym, by ksi?gi by?y w?a?ciwie spisywane i przechowywane.

            § 2. W ksi?dze ochrzczonych nale?y odnotowa? bierzmowanie, jak równie? to, co ma zwi?zek ze stanem kanonicznym wiernych z racji ma??e?stwa, z zachowaniem wszak?e przepisu kan. 1133, z racji adopcji, jak równie? przyj?cia ?wi?ce? wy?szych, profesji wieczystej z?o?onej w instytucie zakonnym oraz zmiany obrz?dku;

adnotacje musz? by? zawsze uwidocznione w metryce chrztu.

            § 3. Ka?da parafia powinna mie? w?asn? piecz??. Wydawane

za?wiadczenia kanonicznego stanu wiernych oraz wszystkie akty,

które mog? posiada? znaczenie prawne, maj? by? podpisane przez

proboszcza lub jego delegata i opatrzone piecz?cia parafialn?.

            § 4. Ka?da parafia winna mie? w?asny depozyt dokumentów czyli archiwum, w którym nale?y przechowywa? ksi?gi parafialne, ??cznie z listami biskupów oraz innymi dokumentami, których zachowanie jest konieczne lub po?yteczne. Biskup diecezjalny lub jego delegat powinien, z okazji wizytacji lub w innym czasie, przejrze? je wszystkie, a proboszcz ma czuwa? nad tym, by nic z nich nie dosta?o si? do obcych r?k.

            § 5. Nale?y pilnie przechowywa? tak?e stare ksi?gi parafialne, zgodnie z wymogami prawa partykularnego.

   

            Kan. 536 - § 1. Je?li zdaniem biskupa diecezjalnego, po zasi?gni?ciu opinii Rady kap?a?skiej, by?oby to po?yteczne, nale?y w ka?dej parafii ustanowi? rad? duszpastersk?. Ma jej przewodniczy? proboszcz, a cz?onkami powinni by? wierni wraz z tymi, którzy z urz?du uczestnicz? w trosce duszpasterskiej o parafi? i pomagaj? w o?ywianiu dzia?alno?ci pasterskiej.

            § 2. Rada duszpasterska posiada jedynie g?os doradczy i kieruje si? normami okre?lonymi przez biskupa diecezjalnego.

   

            Kan. 537 - W ka?dej parafii powinna by? rada do spraw ekonomicznych, która rz?dzi si? nie tylko przepisami prawa powszechnego, lecz tak?e normami wydanymi przez biskupa diecezjalnego. Wierni dobrami zgodnie z tymi normami ?wiadcz? proboszczowi pomoc w administrowaniu dobrami parafialnymi, z zachowaniem przepisu kan. 532.

   

            Kan. 538 - § 1. Proboszcz traci swój urz?d przez usuni?cie lub przeniesienie, dokonane zgodnie z przepisami prawa przez biskupa diecezjalnego; przez zrzeczenie si? dla s?usznej przyczyny, dokonane przez samego proboszcza i, do wa?no?ci, przyj?te przez biskupa diecezjalnego, jak równie? po up?ywie czasu, je?li proboszcz zgodnie z przepisami prawa partykularnego, o którym w kan. 522, by? ustanowiony na oznaczony czas.

            § 2. Proboszcza, który jest cz?onkiem instytutu zakonnego albo jest inkardynowany do stowarzyszenia ?ycia apostolskiego, usuwa si? z zachowaniem przepisu kan. 682, § 2.

            § 3. Proboszcz, po uko?czeniu siedemdziesi?tego pi?tego roku ?ycia, jest proszony o z?o?enie zrzeczenia si? urz?du na r?ce biskupa diecezjalnego, który rozwa?ywszy wszystkie okoliczno?ci osoby i miejsca, powinien zadecydowa? o przyj?ciu lub od?o?eniu zrzeczenia. Biskup diecezjalny obowi?zany jest zapewni? zrzekajacemu si? odpowiednie utrzymanie i mieszkanie, maj?c na uwadze normy ustalone przez Konferencj? Episkopatu.

   

            Kan. 539 - Gdy parafia wakuje albo proboszcz, na skutek uwi?zienia, zes?ania, czy wygnania, niezdolno?ci lub s?abego zdrowia, lub innej przyczyny, nie mo?e wype?nia? pasterskiej pos?ugi w parafii, biskup diecezjalny winien jak najszybciej mianowa? administratora parafii, mianowicie kap?ana, który by zast?powa? proboszcza, zgodnie z przepisem kan. 540.

   

            Kan. 540 - § 1. Administrator parafii ma te same obowi?zki i posiada te same uprawnienia co proboszcz, chyba ?e biskup diecezjalny inaczej postanowi.

            § 2. Admnistratorowi parafii nie wolno nic czyni?, co mog?oby przynie?? uszczerbek uprawnieniom proboszcza lub dobrom parafialnym.

            § 3. Po wype?nieniu swojego zadania, administrator parafii winien z?o?y? sprawozdanie proboszczowi.

   

            Kan. 541 - § 1. W przypadku wakansu parafii, jak równie? wtedy, gdy proboszcz na skutek przeszkody nie mo?e wype?nia? pasterskiej pos?ugi, kierowanie parafi?, przed ustanowieniem administratora parafii, przejmuje tymczasowo wikariusz parafialny, a gdy jest ich kilku, najstarszy nominacj?. Je?li za? nie ma wikariusza proboszcz okre?lony prawem partykularnym.

            § 2. Kto przej?? kierowanie parafi? zgodnie z przepisem § 1, powinien natychmiast powiadomi? ordynariusza miejsca o wakansie

parafii.

   

            Kan. 542 - Kap?ani, którzy wed?ug przepisu kan. 517, § 1, maj? wspólnie pasterzowa? w jednej lub równocze?nie w kilku parafiach:

            1 powinni posiada? przymioty, o których w kan. 521;

            2 maj? by? mianowani lub ustanowieni z zachowaniem przepisów kan. 522 i 524;

            3 przejmuj? pasterzowanie dopiero z chwil? obj?cia parafii

w posiadanie; ich moderator obejmuje j? w posiadanie zgodnie

z przepisami kan. 527, § 2; dla pozosta?ych kap?anów z?o?enie wyznania wiary dokonane w sposób przewidziany prawem zast?puje

obj?cie w posiadanie.

   

            Kan. 543 - § 1. Je?li kap?anom powierzono wykonywanie solidarnie pasterskiej pos?ugi w jednej lub kilku parafiach, to ka?dy, wed?ug porz?dku przez nich ustalonego, ma obowi?zek wype?nia? pos?ugi i funkcje proboszczowskie, o których w kan. 528, 529 i 530. W?adza asystostowania przy zawieraniu ma??e?stwa, jak równie? wszystkie uprawnienia w zakresie dyspensowania przyznane przez samo prawo proboszczom, przys?uguj? wszystkim, ale nale?y z nich korzysta? pod kierownictwem moderatora.

            § 2. Wszyscy kap?ani, którzy nale?? do zespo?u:

            1 s? zwi?zani obowi?zkiem rezydencji;

            2 wspólnie maj? ustali?, w jakiej kolejno?ci jeden z nich ma odprawia? za lud, zgodnie z przepisem kan. 534;

            3 przy podejmowaniu czynno?ci prawnych, sam moderator wyst?puje w imieniu jednej lub kilku parafii powierzonych zespo?owi.

   

            Kan. 544 - Gdy ustaje urz?d jednego kap?ana z zespo?u, o którym w kan. 517, § 1, albo moderator zespo?u, a tak?e gdy kto? z nich staje si? niezdolny do wykonywania pasterskiej pos?ugi, nie wakuje parafia lub parafie powierzone zespo?owi. Natomiast biskup diecezjalny powinien mianowa? nowego moderatora. Zanim jednak biskup mianuje innego, to zadanie winien wype?nia? kap?an tego? zespo?u, najstarszy nominacj?.

   

            Kan. 545 - § 1. Ilekro? wydaje si? to konieczne lub po?yteczne do w?a?ciwego wype?niania pasterskiej pos?ugi w parafii, mo?na przydzieli? proboszczowi jednego lub kilku wikariuszy parafialnych, którzy jako wspó?pracownicy proboszcza i uczestnicy jego troski, wspóln? z proboszczem rad? i gorliwosci? oraz pod jego w?adz?, wykonuj? dzie?o pasterskiej pos?ugi.

            § 2. Wikariusz parafialny mo?e by? ustanowiony czy to by ?wiadczy? pomoc w wype?nianiu ca?ej pos?ugi parafialnej albo w odniesieniu do ca?ej parafii lub okre?lonej jej cz??ci, lub w odniesieniu do okre?lonego zespo?u wiernych parafii, czy te? by ?wiadczy? pomoc w wype?nianiu oznaczonej pos?ugi równocze?nie w kilku parafiach.

   

            Kan. 546 - Aby kto? móg? wa?nie by? mianowany wikariuszem, winien posiada? ?wi?cenia prezbiteratu.

   

            Kan. 547 - Wikariusza parafialnego swobodnie mianuje biskup diecezjalny, po wys?uchaniu, je?li to uzna za po?yteczne, proboszcza lub proboszczów parafii, dla których go si? ustanawia, a tak?e dziekana z zachowaniem przepisu kan. 682, § 1.

   

            Kan. 548 - § 1. Obowi?zki i uprawnienia wikariusza parafialnego okre?lone s?, oprócz kanonów tego rozdzia?u, statutami diecezjalnymi a tak?e pismem biskupa diecezjalnego, a szczegó?owiej zdeterminowane zostaj? poleceniem proboszcza.

            § 2. Je?eli co innego wyra?nie w pi?mie biskupa diecezjalnego nie zastrze?ono, wikariusz parafialny z racji urz?du zobowi?zany jest wspomaga? proboszcza w ca?ej pos?udze parafialnej, z wyj?tkiem odprawiania Mszy ?w. za lud, a tak?e zgodnie z prawem zast?powa? proboszcza, je?eli sprawa tego wymaga.

            § 3. Wikariusz parafialny przedstawia regularnie proboszczowi zamierzone lub podj?te poczynania pasterskie, tak ?eby proboszcz i wikariusz lub wikariusze, mogli wspólnymi si?ami wype?niac pastersk? pos?ug? w parafii, za któr? razem s? odpowiedzialni.

   

            Kan. 549 - Je?li biskup diecezjalny czego innego nie postanowi zgodnie z przepisem kan. 533, § 3 i je?li nie zosta? ustanowiony administrator parafii, wtedy podczas nieobecno?ci proboszcza nale?y zachowa? przepisy kan. 541, § 1. W takim wypadku wikariusz przejmuje równie? wszystkie obowi?zki proboszcza, z wyj?tkiem obowi?zku odprawiania Mszy ?w. za lud.

   

            Kan. 550 - § 1. Wikariusz parafialny jest obowi?zany rezydowa? w parafii, a gdy zosta? ustanowiony dla kilku parafii równocze?nie, w jednej z nich. Jednak?e na skutek s?usznej przyczyny ordynariusz miejsca mo?e zezwoli?, by zamieszka? gdzie indziej, zw?aszcza w domu wspólnym dla wielu kap?anów, o ile nie ucierpi z tego powodu wykonywanie pasterskich zada?.

            § 2. Ordynariusz miejsca winien zatroszczy? si? o to, by proboszcz i wikariusze praktykowali wedle mo?no?ci jak?? form? ?ycia wspólnego w domu parafialnym.

            § 3. Odno?nie do czasu wakacji, wikariusz ma takie samo prawo jak proboszcz.

   

            Kan. 551 - W odniesieniu do ofiar, jakie wierni sk?adaj? wikariuszowi z okazji wykonywania pasterskiej pos?ugi, nale?y zachowa? przepis kan. 531.

   

            Kan. 552 - Biskup diecezjalny lub administrator diecezji mo?e dla s?usznej przyczyny usun?? wikariusza parafialnego z zachowaniem przepisu kan. 682, § 2.

 

 Rozdzia? VII

DZIEKANI    

            Kan. 553 - § 1. Wikariusz rejonowy, zwany tak?e dziekanem albo archiprezbiterem, albo jeszcze inaczej, jest kap?anem, który stoi na czele wikariatu rejonowego (dekanatu).

            § 2. Je?li czego innego nie postanawia prawo partykularne, dziekana mianuje biskup diecezjalny, po wys?uchaniu zgodnie ze swoim roztropnym os?dem zdania kap?anów pe?ni?cych pos?ug? w danym dekanacie.

   

            Kan. 554 - § 1. Na urz?d dziekana, który nie jest zwi?zany z urz?dem proboszcza okre?lonej parafii, biskup powinien wybra? kap?ana, jakiego uzna za odpowiedniego, po rozwa?eniu okoliczno?ci miejsca i czasu.

            § 2. Dziekana nale?y mianowa? na pewien czas, okre?lony

prawem partykularnym.

            § 3. Na skutek s?usznej przyczyny, zgodnie z w?asnym roztropnym os?dem, biskup diecezjalny mo?e swobodnie usun?? dziekana z urz?du.

   

            Kan. 555 - § 1. Oprócz uprawnie? prawomocnie mu udzielonych przez prawo partykularne, dziekan ma obowi?zek i prawo:

            1 popiera? i koordynowa? w ramach dekanatu wspóln? dzia?alno?? pastersk?;

            2 czuwa? nad tym, by duchowni jego okr?gu prowadzili ?ycie odpowiadaj?ce ich stanowi i troskliwie wype?niali swoje obowi?zki;

            3czuwa? nad tym, by ?wi?te czynno?ci by?y sprawowane zgodnie z przepisami liturgicznymi, by czysto?? i pi?kno ko?cio?a

i sprz?tu liturgicznego, zw?aszcza w sprawowaniu i przechowywaniu Naj?wi?tszego Sakramentu by?y starannie utrzymywane; ?eby ksi?gi parafialne by?y w?a?ciwie spisywane i nale?ycie przechowywane, dobra ko?cielne prawid?owo administrowane, a budynek parafialny otoczony w?a?ciw? trosk?.

            § 2. Dziekan w powierzonym sobie dekanacie:

            1 zabiega o to, a?eby duchowni zgodnie z postanowieniami

prawa partykularnego, uczestniczyli w okre?lonym czasie w prelekcjach, spotkaniach teologicznych lub konferencjach, wed?ug postanowienia kan. 279, § 2;

            2 troszczy si? o dostarczenie pomocy duchowych prezbiterom swego okr?gu; najbardziej za? troszczy si? o tych kap?anów, którzy znajduj? si? w trudniejszych okoliczno?ciach lub prze?ywaj? jakie? problemy.

            § 3. Dowiedziawszy si? o powa?nej chorobie proboszcza w swoim rejonie, dziekan winien zatroszczy? si? o to, a?eby nie by? on pozbawiony pomocy duchowej i materialnej, a w przypadku ?mierci odprawiony by? godny pogrzeb. Ma zatroszczy? si? równie? o to, aby podczas choroby czy ?mierci nie zosta?y zabrane lub nie zagin??y ksi?gi, dokumenty, sprz?t liturgiczny oraz inne przedmioty nale??ce do ko?cio?a.

            § 4. Dziekan ma obowi?zek wizytowa? parafie swojego rejonu w sposób okre?lony przez biskupa diecezjalnego.

 

Rozdzia? VIII

REKTORZY KO?CIO?ÓW I KAPELANI    

Art. 1

REKTORZY KO?CIO?A    

            Kan. 556 - Przez rektorów ko?cio?ów rozumie si? tutaj kap?anów, którym powierzono trosk? o jaki? ko?ció?, który nie jest ani parafialny, ani kapitulny, ani z??czony z domem wspólnoty zakonnej lub stowarzyszenia ?ycia wspólnego, którzy sprawuj? w nim ?wi?te czynno?ci.

   

            Kan. 557 - § 1. Rektora ko?cio?a mianuje swobodnie biskup diecezjalny, z zachowaniem prawa wyboru lub prezentacji, je?li komu? zgodnie z prawem przys?uguje. W takim przypadku biskup diecezjalny zatwierdza lub ustanawia rektora.

            § 2. Równie? wtedy, gdy ko?ció? nale?y do jakiego? instytutu kleryckiego na prawie papieskim, biskupowi diecezjalnemu przys?uguje prawo ustanowienia rektora przedstawionego przez prze?o?onego.

            § 3. Rektorem ko?cio?a z??czonego z seminarium lub innym kolegium kierowanym przez duchownych, jest rektor seminarium lub

kolegium, chyba ?e biskup diecezjalny inaczej postanowi.

   

            Kan. 558 - Zachowuj?c przepis kan. 262, rektor w powierzonym sobie ko?ciele nie mo?e sprawowa? czynno?ci parafialnych, o których w kan. 530, nn. 1-6, bez zgody, a w razie potrzeby tak?e delegacji proboszcza.

   

            Kan. 559 - W powierzonym sobie ko?ciele rektor mo?e odprawia? nabo?e?stwa liturgiczne, nawet uroczyste, z zachowaniem prawnie ustanowionych przepisów fundacyjnych i - je?li zgodnie z os?dem ordynariusza miejsca - nie b?dzie to w ?aden sposób szkodzi?o pos?udze parafialnej.

   

            Kan. 560 - Je?li ordynariusz miejsca uzna to za po?yteczne, mo?e rektorowi nakaza?, a?eby w powierzonym mu ko?ciele sprawowa? dla wiernych okre?lone funkcje, nawet parafialne, jak równie?, by ko?ció? by? dost?pny dla pewnych zespo?ów wiernych, w celu odprawiania w nim obrz?dów liturgicznych.

   

            Kan. 561 - Bez zezwolenia rektora lub innego prawnego prze?o?onego nie wolno nikomu w ko?ciele sprawowa? Eucharystii, udziela? sakramentów lub odprawia? innych funkcji liturgicznych. Wyra?enie zgody lub jej odmowa musz? by? dokonane zgodnie z przepisami prawa.

   

            Kan. 562 - Rektor ko?cio?a, pod w?adz? ordynariusza miejsca i z zachowaniem prawnych statutów oraz praw nabytych, obowi?zany jest czuwa?, aby funkcje liturgiczne godziwie by?y sprawowane w ko?ciele z zachowaniem przepisów liturgicznych i kanonicznych, zobowi?zania wiernie wype?niane, dobra starannie administrowane, by sprz?t liturgiczny i budynki sakralne by?y restaurowane i ozdabiane, by nie dzia?o si? nic, co nie przystoi ?wi?to?ci miejsca oraz poszanowaniu domu Bo?ego.

   

            Kan. 563 - Zgodnie z w?asnym os?dem, ordynariusz miejsca mo?e dla s?usznej przyczyny usun?? rektora ko?cio?a, chocia?by by? przez innych wybrany lub prezentowany, z zachowaniem przepisu kan. 682, § 2.

   

Art. 2

KAPELANI    

            Kan. 564 - Kapelanem jest kap?an, któremu powierza si? przynajmniej cz??ciowo sta?? trosk? pastersk? o jak?? wspólnot? lub specjalny zespó? wiernych, wykonywan? zgodnie z postanowieniami prawa powszechnego lub partykularnego.

   

            Kan. 565 - Je?li w prawie czego innego nie zastrze?ono albo komu? nie przys?uguj?, zgodnie z prawem, jakie? specjalne uprawnienia, kapelana mianuje ordynariusz miejsca, który te? ustanawia prezentowanego lub zatwierdza wybranego.

   

            Kan. 566 - § 1. Kapelan winien by? wyposa?ony we wszystkie uprawnienia, których wymaga w?a?ciwe sprawowanie troski pasterskiej. Oprócz tego, co przyznaje kapelanowi prawo partykularne lub specjalna delegacja, posiada on na mocy urz?du w?adz? spowiadania wiernych powierzonych jego pieczy, a tak?e g?oszenia im s?owa Bo?ego, udzielania Wiatyku i namaszczania chorych oraz sakramentu bierzmowania tym, którzy znajduj? si? w niebezpiecze?stwie ?mierci.

            § 2. W szpitalach, wi?zieniach i podczas morskiej podró?y, kapelan posiada ponadto w?adz?, któr? mo?e wykonywa? tylko w tych

miejscach, rozgrzeszania z cenzur wi???cych moc? samego prawa, ale nie zarezerwowanych i nie zdeklarowanych, z zachowaniem jednak przepisu kan. 976.

   

            Kan. 567 - § 1. Gdy idzie o kapelana domu laickiego instytutu zakonnego, to ordynariusz miejsca nie powinien go mianowa? bez konsultacji z prze?o?onym, który ma prawo zaproponowa? jakiego? kap?ana, po wys?uchaniu zdania wspólnoty.

            § 2. Da kapelana nale?y odprawianie lub kierowanie funkcjami liturgicznymi. Nie wolno mu jednak miesza? si? do zarz?du wewn?trznego instytutu.

   

            Kan. 568 - W miar? mo?no?ci nale?y mianowa? kapelanów dla tych, którzy ze wzgl?du na warunki ?ycia nie mog? korzysta? ze zwyczajnej pos?ugi proboszczów, a wi?c dla emigrantów, wygna?ców, uchod?ców, koczowników, odbywaj?cych podró? morsk?.

   

            Kan. 569 - Pozycja kapelanów wojskowych jest regulowana specjalnymi ustawami.

   

            Kan. 570 - Je?li z siedzib? jakiej? wspólnoty lub zespo?u, jest z??czony ko?ció? nieparafialny, kapelanem powinien by? rektor tego ko?cio?a, chyba ?e czego innego domaga si? troska o wspólnot? lub ko?ció?.

   

            Kan. 571 - W wykonywaniu swojego pasterskiego zadania, kapelan powinien utrzymywa? nale?ny kontakt z proboszczem.

   

            Kan. 572 - Gdy idzie o usuni?cie kapelana, nale?y zachowa? przepisy kan. 563.

 

Sonda

Czy przedsoborowa Msza Trydencka? (po ?acinie)
 

Polecany link, kliknij

Reklama

Kto jest teraz on-line

NaszÄ… witrynÄ™ przeglÄ…da teraz 49 goĹ›ci